دسموپرسین
دسموپرسین شکلِ ساختگی و پایدارِ هورمونِ طبیعیِ بدن به نامِ وازوپرسین (هورمونِ ضدِ ادرار) است که حجمِ ادرار را کم میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ دیابتِ بیمزهٔ مرکزی و کاهشِ شبادراریِ کودکان بهکار میرود.
مهمترین نکته، محدودکردنِ مصرفِ مایعات در ساعاتِ اطرافِ مصرفِ داروست، چون زیادهرویِ مایعات همراه با این دارو میتواند سدیمِ خون را بهطورِ خطرناکی پایین بیاورد.
اگر سردردِ شدید، تهوع، گیجی یا تورمِ غیرِعادی دیدید، یا بیماریِ کلیوی، قلبی یا اختلالِ آبونمکِ بدن دارید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دسموپرسین آنالوگِ مصنوعیِ هورمونِ طبیعیِ بدن به نامِ وازوپرسین (هورمونِ ضدِ ادرار) است و در ردهٔ هورمونهای سیستمیک قرار میگیرد. این دارو با اثر بر گیرندههای اختصاصیِ کلیه، بازجذبِ آب را افزایش میدهد و در نتیجه حجمِ ادرار را کم و غلظتِ آن را بیشتر میکند. برخلافِ وازوپرسینِ طبیعیِ بدن، دسموپرسین تقریباً اثری بر انقباضِ عروق ندارد و به همین دلیل در دوزهای درمانی، فشارِ خون را بهطورِ محسوس بالا نمیبرد. هدفِ اصلیِ مصرفِ آن، جبرانِ کمبودِ این هورمون یا کاهشِ تولیدِ شبانهٔ ادرار در شرایطی است که پزشک تشخیص میدهد.
موارد مصرف
- درمانِ دیابتِ بیمزهٔ مرکزی (کمبودِ هورمونِ ضدِ ادرار در بدن)
- کاهشِ شبادراری در کودکانِ ۵ سال به بالا، پس از بررسیِ علت با پزشک
- کاهشِ بیدارشدنِ شبانه برای دفعِ ادرار در برخی بزرگسالان، فقط با تشخیصِ دقیقِ پزشک
- کمک به برخی آزمونهای تشخیصیِ عملکردِ کلیه یا غدهٔ هیپوفیز، زیرِ نظرِ پزشک
روش مصرف
دسموپرسین را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و در ساعاتی که او تعیین میکند مصرف کنید. بهتر است این دارو با فاصله از وعدههای غذایی خورده شود، چون غذا میتواند جذبِ آن را کم کند؛ برخی اشکالِ خوراکیِ آن نیز روی زبان یا زیرِ زبان حل میشوند و نیازی به آب ندارند. دستورِ دقیقِ نحوهٔ مصرفِ همان محصولی که در اختیار دارید را از برگهٔ راهنمای داخلِ بسته یا از داروساز بپرسید. مهمترین اصلِ کلی، محدودکردنِ مصرفِ مایعات در ساعاتِ نزدیک به زمانِ مصرفِ دارو، بهویژه پیش از خواب، است، زیرا نوشیدنِ زیادِ آب همراه با این دارو خطرِ افتِ خطرناکِ سدیمِ خون را بالا میبرد. دارو را سرِ زمانِ مشخصشده مصرف کنید و بدونِ مشورتِ پزشک، نه دوز را تغییر دهید و نه مصرفِ آن را ناگهان قطع کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت بیمزهٔ مرکزی (کمبود هورمون ضدادراری)
قرص زیر زبان حل شود و بدون آب مصرف شود؛ حجم و اسمولالیتهٔ ادرار برای تنظیم اثر پایش میشود و از نوشیدن بیش از نیاز باید پرهیز کرد.
شبادراری اولیه در کودکان ۵ سال به بالا
از ۱ ساعت پیش از مصرف تا ۸ ساعت بعد، مایعات به حداقل برسد؛ هر دورهٔ درمان حداکثر ۳ ماه است و پس از دستکم ۱ هفته قطع، نیاز به ادامه ارزیابی شود.
بیدارشدن شبانه برای دفع ادرار ناشی از پرادراری شبانه در بزرگسالان
پیش از شروع، زمان و حجم ادرار دستکم ۲ شب ثبت شود؛ از ۱ ساعت پیش تا ۸ ساعت پس از مصرف، مایعات فقط به اندازهٔ رفع تشنگی باشد.
کمک به آزمونهای تشخیصی ظرفیت تغلیظ کلیه یا عملکرد غدهٔ هیپوفیز
فقط تحت نظر پزشک و با تخلیهٔ مثانه، نمونهگیری ادرار و پایش سدیم انجام شود؛ محدودیت مایعات و زمان نمونهگیری را مرکز تعیین میکند و مصرف خودسرانه ممنوع است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به این دارو یا اجزای آن
- بیماریِ کلیوی، نارساییِ قلبی، فشارِ خونِ بالا یا هر اختلالی در تعادلِ آب و نمکِ بدن
- عادت به نوشیدنِ زیادِ آب یا سابقهٔ «پلیدیپسیِ روانی»
- مصرفِ هر داروی دیگر، بهویژه ضدِافسردگیها، ضدِتشنجها یا ضدِالتهابهای غیراستروییدی (NSAID)
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- سنِ بالا یا مصرف برای کودک، چون حساسیت به دارو میتواند متفاوت باشد
عوارض احتمالی
- سردرد
- حالتِ تهوعِ خفیف یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- سرگیجه
- خشکیِ دهان
- نشانههای افتِ سدیمِ خون مانندِ سردردِ شدید، تهوع و استفراغ، گیجی، بیحالیِ غیرِعادی یا گرفتگیِ عضلانی — مصرفِ مایعات را محدود کنید و فوراً به پزشک اطلاع دهید
- تشنج یا کاهشِ ناگهانیِ سطحِ هوشیاری، که نشانهٔ افتِ شدیدِ سدیمِ خون است — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار همراه با تورمِ دستوپا یا افزایشِ ناگهانیِ وزن — به پزشک اطلاع دهید
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ نگهداشتنِ آبِ بدن توسطِ دسموپرسین را تشدید کنند و خطرِ افتِ سدیمِ خون را بیشتر کنند؛ ازجمله داروهای ضدِافسردگیِ سهحلقهای، مهارکنندههای بازجذبِ سروتونین (SSRI)، برخی ضدِتشنجها مانندِ کاربامازپین، و کلرپرومازین. لوپرامید نیز میتواند جذبِ این دارو را افزایش دهد و داروهای ضدِالتهابِ غیراستروییدی ممکن است اثرِ ضدِادراریِ آن را قویتر کنند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا این تداخلها بررسی و در صورتِ نیاز، زمانبندی یا دوزِ مصرف تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ دسموپرسین در بارداری فقط با تشخیص و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک انجام میشود، معمولاً برای درمانِ دیابتِ بیمزه. مقدارِ بسیار کمی از این دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود؛ تصمیمِ نهایی دربارهٔ ادامهٔ شیردهی و مصرفِ دارو در این دوران را فقط پزشک، با توجه به شرایطِ فرد، باید بگیرد.
نگهداری
این دارو را در دمای مناسب و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگه دارید و تا پیش از مصرف، در بستهبندیِ اصلیِ خود بگذارید، چون برخی اشکالِ آن به رطوبت حساساند. آن را با دستهای خشک از بسته خارج کنید، دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید هنگامِ مصرفِ این دارو، نوشیدنِ مایعات را محدود کرد؟
۰۲آیا این دارو برای شبادراریِ بزرگسالان هم مصرف میشود؟
۰۳اگر یک نوبتِ دارو فراموش شود، چه باید کرد؟
۰۴آیا لازم است مصرفِ این دارو برای شبادراریِ کودکان هر چند وقت یکبار قطع شود؟
۰۵آیا دسموپرسینِ خوراکی با نوعِ اسپریِ بینیِ آن فرق دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۷ سازنده، در گروه H01BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.