دسموپرسین
دسموپرسین شکلِ مصنوعیِ هورمونِ طبیعیِ ضدادراری (وازوپرسین) است که کلیهها را وادار میکند آبِ کمتری دفع کنند و ادرار کمحجمتر و غلیظتر تولید شود.
بیشتر برای کنترلِ دیابتِ بیمزهٔ مرکزی (پرادراری و تشنگیِ شدید ناشی از کمبودِ این هورمون) و درمانِ شبادراریِ اولیه در کودکان و بزرگسالان تجویز میشود.
مهمترین نکته، محدودکردنِ مصرفِ مایعات در ساعاتِ نزدیک به زمانِ مصرفِ داروست؛ زیرا نوشیدنِ آزادانهٔ آب همراه با این دارو میتواند سطحِ سدیمِ خون را بهخطرناکی پایین بیاورد.
اگر پس از مصرفِ دارو سردردِ شدید، حالتِتهوعِ مکرر، گیجی یا خوابآلودگیِ غیرعادی احساس کردید، یا بیماریِ کلیوی، قلبی یا سابقهٔ پایینبودنِ سدیمِ خون دارید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دسموپرسین آنالوگِ مصنوعیِ هورمونِ ضدادراری (وازوپرسین) است که در بدنِ سالم از غدهٔ هیپوفیز ترشح میشود. این دارو با اثر بر گیرندههای اختصاصیِ کلیه، بازجذبِ آب را در لولههای کلیوی افزایش میدهد و از این راه حجمِ ادرار را کم و غلظتِ آن را زیاد میکند. برخلافِ هورمونِ طبیعیِ بدن، دسموپرسین تقریباً اثری بر انقباضِ عروق و فشارِ خون ندارد و به همین دلیل با عوارضِ کمتری همراه است. شکلِ قرصیِ آن عمدتاً برای دیابتِ بیمزهٔ مرکزی و شبادراری تجویز میشود.
موارد مصرف
- درمانِ دیابتِ بیمزهٔ مرکزی (کاهشِ پرادراری و تشنگیِ شدید ناشی از کمبودِ هورمونِ ضدادراری در بدن)
- درمانِ شبادراریِ اولیه در کودکانِ بالای شش سال و بزرگسالانِ منتخب
- کاهشِ دفعاتِ بیدارشدنِ شبانه برای دفعِ ادرار (نوکتوریِ ناشی از پرادراریِ شبانه) در برخی بزرگسالان، تنها با تشخیصِ پزشک
روش مصرف
این قرص را طبقِ برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف کنید؛ معمولاً بهتر است آن را با معدهٔ خالی یا با فاصلهای مشخص از غذا بخورید تا جذبِ دارو یکنواختتر باشد. نکتهٔ کلیدی و متفاوت با بیشترِ داروها، محدودکردنِ نوشیدنِ مایعات از حدودِ یک ساعت پیش تا چند ساعت پس از هر نوبتِ داروست؛ اگر آن را برای شبادراری هنگامِ خواب مصرف میکنید، از نوشیدنِ آب یا مایعاتِ زیاد پیش از خواب بپرهیزید. دارو را سرِ وقت و دقیقاً طبقِ همان الگویی که پزشک گفته مصرف کنید و بدونِ مشورت، مقدار یا زمانبندیِ آن را تغییر ندهید یا آن را ناگهان قطع نکنید. در روزهایی که تب، تعریقِ زیاد، استفراغ یا اسهال دارید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید، چون در این شرایط تعادلِ آب و نمکِ بدن بههم میخورد و خطرِ عوارض بیشتر میشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دیابت بیمزهٔ مرکزی
قرص را هر نوبت در زمان ثابتی نسبت به غذا مصرف کنید؛ تنظیم دوز بر پایهٔ حجم و غلظت ادرار انجام میشود.
شبادراریِ اولیه در کودکان بالای ۶ سال و بزرگسالانِ منتخب
مصرف مایعات از ۱ ساعت پیش از مصرف تا صبح یا دستکم ۸ ساعت پس از آن باید به حداقل برسد؛ پس از ۳ ماه، دستکم ۱ هفته قطع و نیاز به ادامهٔ درمان ارزیابی شود.
تکرر ادرار شبانه ناشی از پرادراری شبانه
تشخیص باید با ثبت دفعات و حجم ادرار طی دستکم ۲ شب تأیید شود؛ مایعات از ۱ ساعت پیش از مصرف تا صبح محدود شود. در افراد ۶۵ سال و بیشتر، شروع درمان معمولاً توصیه نمیشود؛ اگر پس از ۴ هفته اثر کافی حاصل نشد، درمان باید بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به دسموپرسین یا هر یک از اجزای این قرص واکنشِ حساسیتی نشان دادهاید.
- اگر بیماریِ کلیوی، نارساییِ قلبی، فشارِ خونِ کنترلنشده یا سابقهٔ پایینبودنِ سدیمِ خون دارید.
- اگر عادت به نوشیدنِ زیاد و اجباریِ آب دارید یا در معرضِ کمآبیِ بدن، تب، استفراغ یا اسهالِ شدید هستید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید.
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیِ خود را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر سنِ بالایی دارید یا دارو برایِ کودکِ زیرِ شش سال در نظر گرفته شده، چون در این موارد به احتیاط و نظارتِ دقیقتری نیاز است.
عوارض احتمالی
- سردرد
- حالتِ تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- سرگیجهٔ خفیف
- گُرگرفتگی یا سرخشدنِ گذرای پوستِ صورت
- سردردِ شدید و غیرعادی، حالتِتهوعِ مکرر یا استفراغ، و گیجی یا بیحالیِ غیرمعمول میتوانند نشانهٔ پایینافتادنِ خطرناکِ سدیمِ خون باشند. در صورتِ بروزِ این نشانهها، مصرفِ دارو را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج یا کاهشِ ناگهانیِ سطحِ هوشیاری وضعیتی اورژانسی است؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
- کمشدنِ چشمگیرِ حجمِ ادرار همراه با تورمِ ناگهانیِ دست، پا یا صورت میتواند نشانهٔ نگهداریِ بیشازحدِ آب در بدن باشد؛ در این حالت سریع با پزشک تماس بگیرید.
- بروزِ علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ نگهدارندهٔ آبِ دسموپرسین را تشدید و خطرِ پایینآمدنِ سدیمِ خون را بیشتر کنند؛ از جملهٔ اینها داروهای ضدافسردگی (بهویژه سهحلقهایها و مهارکنندههای بازجذبِ سروتونین)، برخی داروهای ضدتشنج مانندِ کاربامازپین، ضدالتهابهای غیراستروییدی و کلرپرومازیناند. مصرفِ همزمان با داروهای ادرارآور نیز میتواند تعادلِ سدیمِ خون را برهم بزند. الکل هم از راهِ اثر بر تعادلِ آبِ بدن ممکن است با عملکردِ این دارو تداخل داشته باشد و بهتر است در دورانِ مصرفِ این دارو محدود شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخلِ ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ دسموپرسین در بارداری تنها در مواردی که پزشکِ متخصص ضروری بداند و با نظارتِ دقیق انجام میشود؛ تجربهٔ بالینیِ بهدستآمده از درمانِ دیابتِ بیمزه در دورانِ بارداری تاکنون نگرانیِ بزرگی نشان نداده، اما تصمیمگیری همیشه باید فردی و زیرِنظرِ پزشک باشد. مقدارِ بسیار کمی از این دارو ممکن است به شیرِ مادر منتقل شود؛ در دوزهای معمولِ درمانی خطرِ قابلِتوجهی برای نوزادِ شیرخوار گزارشنشده، بااینحال شروع یا ادامهٔ مصرف در دورانِ شیردهی باید با اطلاعِ پزشک یا داروسازِ کودک انجام شود.
نگهداری
قرص را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهدارید و درِ بستهٔ آن را همیشه بسته نگه دارید. دارو را همیشه دور از دیدِ و دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگیِ معمولی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 0.1 mg |
| قرص | 0.2 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید هنگامِ مصرفِ این دارو مصرفِ مایعات را محدود کنم؟
۰۲آیا این دارو برای شبادراریِ کودکان بیخطر است؟
۰۳اگر یک نوبت از دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا این دارو روی فشارِ خون اثر میگذارد؟
۰۵مصرفِ این دارو معمولاً چه مدت طول میکشد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۴ سازنده، در گروه H01BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.