لوپرامید
لوپرامید دارویی ضداسهال است که با کند کردن حرکات روده، دفعات و آبکیبودن مدفوع را کاهش میدهد.
بیشتر برای تسکین اسهال حاد، از جمله اسهال مسافرتی، و در برخی موارد اسهال مزمن مانند سندرم روده تحریکپذیر با غلبهٔ اسهال استفاده میشود.
مهمترین نکته این است که در اسهال خونی، همراه با تب بالا، یا مشکوک به عفونت باکتریایی خاص روده، نباید بدون نظر پزشک مصرف شود؛ در این موارد ممکن است روند بهبودی را کند کند.
اگر اسهال بیش از دو روز ادامه یافت، خون یا موکوس در مدفوع دیدید، یا تب بالا و درد شدید شکمی داشتید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لوپرامید دارویی از دستهٔ ضداسهالهاست که با اثرگذاری بر گیرندههای اپیوئیدیِ دیوارهٔ روده، نه مغز، عمل میکند. این دارو حرکات روده را کند میکند، زمان عبور مواد از روده را طولانیتر میسازد و جذب آب و املاح را افزایش میدهد؛ در نتیجه دفعات و آبکیبودن مدفوع کاهش مییابد. چون در مصرف صحیح، عبور آن از سد خونیمغزی بسیار محدود است، اثرات مرکزیِ اپیوئیدی مانند خوابآلودگی شدید یا وابستگی دیده نمیشود. هدف اصلی از مصرف آن، کنترل علامتیِ اسهال و کاهش ناراحتی و از دست رفتن آب بدن است، نه درمان علت زمینهایِ اسهال.
موارد مصرف
- تسکین اسهال حاد و غیراختصاصی
- کنترل اسهال مسافرتی
- کاهش علائم اسهال مزمن مرتبط با سندرم روده تحریکپذیر، با تشخیص پزشک
- کاهش حجم دفع در برخی بیماران دارای ایلئوستومی، طبق نظر پزشک
- کمک به کنترل اسهال ناشی از برخی درمانهای خاص، طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
این دارو معمولاً بدون توجه به وعدهٔ غذایی و همراه با یک لیوان آب مصرف میشود؛ شکل کپسول یا قرص باید کامل بلعیده شود و شکل محلول باید با پیمانهٔ مخصوص اندازهگیری گردد. مقدار مصرف و تعداد دفعات آن را فقط پزشک یا داروساز بر اساس نوع و شدت اسهال تعیین میکند و نباید بدون نظر او مصرف را افزایش داد یا آن را برای مدت طولانی ادامه داد. در طول درمان، نوشیدن مایعات کافی، از جمله محلولهای خوراکیِ جبران آب و املاح، برای پیشگیری از کمآبی بدن اهمیت زیادی دارد. اگر علائم بهبود نیافت یا اسهال ادامهدار شد، بهجای افزایش خودسرانهٔ دارو، حتماً با پزشک مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تسکین اسهال حاد و غیراختصاصی
جبران آب و املاح ضروری است. با یا بدون غذا مصرف میشود؛ اگر طی ۴۸ ساعت بهبود نیافت، مصرف را قطع و مراجعه کنید. در اسهال خونی، تب بالا، درد یا اتساع شکم مصرف نشود.
کنترل اسهال مسافرتی
برای اسهال خفیف و بدون تب یا خون در مدفوع مناسب است؛ جبران آب و املاح ضروری است. در تب بالا، مدفوع خونی، درد شدید شکم یا کمآبی، خوددرمانی نکنید و مراجعه کنید.
کاهش علائم اسهال مزمن مرتبط با سندرم روده تحریکپذیر
فقط پس از تشخیص پزشک مصرف شود و طول درمان بر اساس پاسخ بیمار تعیین گردد. با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ در یبوست، نفخ یا اتساع شکم مصرف را قطع کنید.
کاهش حجم دفع در بیماران دارای ایلئوستومی
تنظیم مقدار بر اساس حجم و غلظت دفع و فقط با نظر پزشک انجام شود. دریافت محلول خوراکی جبران آب و املاح اهمیت دارد؛ در صورت قطع دفع یا بروز درد و اتساع شکم، مصرف را متوقف و فوراً مراجعه کنید.
کمک به کنترل اسهال ناشی از برخی درمانهای خاص
ادامه یا تغییر مقدار مصرف باید با برنامه درمانی و نظر پزشک انجام شود. در اسهال شدید، تب، خون در مدفوع، درد شکم یا نشانههای کمآبی، ارزیابی فوری لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ حساسیت به لوپرامید یا ترکیبات مشابه دارید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- در صورت وجود خون یا چرک در مدفوع، تب بالا، یا شک به عفونت باکتریایی روده، این دارو را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید.
- اگر به بیماریهای التهابی روده مانند کولیت اولسروز یا بیماری کرون مبتلا هستید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر مشکل کبدی دارید یا داروی دیگری، بهویژه داروهای اثرگذار بر ریتم قلب، مصرف میکنید، به پزشک اطلاع دهید.
- در دوران بارداری، شیردهی، یا برای کودکان خردسال، مصرف این دارو فقط باید با تجویز و نظارت پزشک باشد.
عوارض احتمالی
- یبوست
- درد یا کرامپ خفیف شکمی
- نفخ و گاز روده
- حالت تهوع
- خشکی دهان
- سرگیجهٔ خفیف
- یبوست شدید، نفخ زیاد یا درد پیوسته و شدید شکم: مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید، زیرا میتواند نشانهٔ عارضهای جدی در روده باشد.
- دیدن خون در مدفوع، تب بالا، یا بدتر شدن اسهال بهجای بهبود: در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
- تورم صورت و لبها، کهیر گسترده در پوست، یا تنگی نفس: نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب نامنظم، غش، یا احساس ضربان شدید و غیرعادی قلب: فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- خوابآلودگی شدید و غیرمعمول یا کاهش هوشیاری، بهویژه در کودکان: بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
لوپرامید میتواند با داروهایی که سطح آن را در خون بالا میبرند، مانند برخی داروهای ضدقارچ خاص، یا با داروهایی که بر ریتم قلب اثر میگذارند، تداخل داشته باشد و خطر عوارض قلبی یا اثرات مرکزیِ ناخواسته را بیشتر کند. مصرف همزمان آن با الکل یا داروهای آرامبخش و خوابآور نیز میتواند خوابآلودگی را تشدید کند. به همین دلیل، فهرست کاملِ داروها، مکملها و گیاهان داروییای را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز خود بگویید تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات موجود دربارهٔ مصرف لوپرامید در بارداری محدود است و این دارو معمولاً گزینهٔ خط اول محسوب نمیشود؛ تصمیم برای مصرف آن در دوران بارداری باید فقط با ارزیابی و صلاحدید پزشک انجام شود. مقدار کمی از این دارو نیز ممکن است به شیر مادر منتقل شود، از این رو مادران شیرده هم پیش از مصرف باید با پزشک مشورت کنند تا فایده و خطر آن برای نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم نگهداری کنید. آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید، چون مصرف تصادفی حتی مقدار کمی از آن در کودکان خردسال میتواند خطرناک باشد. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا مصرفنشده را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در زبالهٔ معمولی خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 2 mg |
| محلول | 2 mg |
| محلول | 1 mg / 5mL |
| کپسول | 2 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا لوپرامید برای همهٔ انواع اسهال مناسب است؟
۰۲آیا لوپرامید اعتیادآور است یا مانند مخدرها اثر میگذارد؟
۰۳اگر بعد از شروع مصرف، اسهال بهتر نشد چه باید کرد؟
۰۴آیا میتوان لوپرامید را برای کودکان استفاده کرد؟
۰۵آیا مصرف لوپرامید همراه با محلولهای خوراکیِ جبران آب و املاح مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۶ سازنده، در گروه A07DA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.