دسموپرسین
دسموپرسین نسخهای مصنوعی از هورمونِ ضدادراریِ طبیعیِ بدن است که کلیهها را وادار به بازجذبِ بیشترِ آب میکند. قرصِ ۲۵ میکروگرمیِ آن مخصوصِ بزرگسالانی است که شبها بهدلیلِ پرادراری، مکرر از خواب بیدار میشوند.
این قرص برایِ کاهشِ دفعاتِ بیدارشدنِ شبانه بهقصدِ دستشوییرفتن در بزرگسالانی بهکار میرود که کلیهشان شبها ادرارِ بیشازحد میسازد (پرادراریِ شبانه).
مهمترین خطرِ این دارو، پایینافتادنِ سدیمِ خون در اثرِ نوشیدنِ بیشازحدِ مایعات همزمان با مصرفِ آن است؛ رعایتِ محدودیتِ نوشیدنیِ توصیهشده توسطِ پزشک یا داروساز ضروری است.
اگر سردردِ شدید، گیجی، تهوعِ غیرمعمول یا تورمِ ناگهانی پیدا کردید، یا بالایِ ۶۵ سال سن دارید یا مشکلِ کلیوی یا قلبی دارید، پیش از شروع یا حینِ مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دسموپرسین آنالوگِ مصنوعیِ هورمونِ ضدادراریِ طبیعیِ بدن (وازوپرسین) است. این دارو با اثر بر گیرندههای اختصاصی در کلیه، بازجذبِ آب را در لولههای کلیوی افزایش میدهد و در نتیجه حجمِ ادرارِ تولیدشده را کاهش میدهد. قرصِ ۲۵ میکروگرمیِ زیرِزبانیِ دسموپرسین بهطورِ اختصاصی برایِ بزرگسالانی ساخته شده که بهدلیلِ تولیدِ بیشازحدِ ادرار در ساعاتِ شب (پرادراریِ شبانه) بارها از خواب بیدار میشوند. هدفِ اصلیِ مصرفِ آن، کمکردنِ دفعاتِ این بیداریها و بهبودِ پیوستگیِ خواب است، نه درمانِ ریشهایِ علتِ زمینهایِ پرادراری. چون این دارو مستقیماً بر تعادلِ آبونمکِ بدن اثر میگذارد، مصرفِ آن همیشه باید زیرِ نظرِ پزشک و با رعایتِ محدودیتهایِ نوشیدنی باشد.
موارد مصرف
- کاهشِ پرادراریِ شبانه (تولیدِ بیشازحدِ ادرار توسطِ کلیهها در طولِ شب) در بزرگسالان
- کمکردنِ تعدادِ دفعاتِ بیدارشدن از خواب برایِ دستشوییرفتن در شب
- بهبودِ پیوستگی و کیفیتِ خوابِ شبانه در افرادِ مبتلا به شبادراریِ ناشیِ از پرادراریِ کلیوی
روش مصرف
این قرص معمولاً شبها و پیش از خواب، زیرِ زبان گذاشته میشود تا خودش در دهان حل شود؛ نیازی به بلعیدن یا نوشیدنِ آب همراهِ آن نیست. نکتهٔ بسیار مهم این است که در ساعاتِ نزدیک به زمانِ مصرف، هم پیش و هم پس از آن، نباید مایعاتِ زیادی نوشید، چون نوشیدنِ آبِ زیاد همزمان با اثرِ دارو میتواند سدیمِ خون را بهطورِ خطرناکی پایین بیاورد؛ پزشک یا داروسازتان محدودیتِ دقیقِ نوشیدنی را برایِتان مشخص میکند. این دارو را سرِ ساعتِ مشخصشده و طبقِ همان الگویی که پزشک گفته مصرف کنید و بدونِ مشورت، دفعات یا زمانِ مصرف را تغییر ندهید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، دربارهٔ نحوهٔ جبرانِ آن از داروساز بپرسید و هرگز برایِ جبران، دو نوبت را همزمان مصرف نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پرادراری شبانه در بزرگسالان (تکرر ادرار شبانه ناشی از تولید بیشازحد ادرار در شب)
از ۱ ساعت پیش از مصرف تا ۸ ساعت پس از آن، مایعات را به حداقل برسانید و پیش از خواب مثانه را خالی کنید. در صورت سردرد، تهوع، استفراغ، افزایش سریع وزن یا گیجی، مصرف را قطع و فوراً به پزشک اطلاع دهید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این سدیمِ خونِ پایین (هیپوناترمی) داشتهاید یا هر اختلالی در تعادلِ آبونمکِ بدن دارید
- اگر بیماریِ کلیوی، نارساییِ قلبی، یا فشارخونِ بالایِ کنترلنشده دارید
- اگر داروهایِ مدر (دیورتیک)، برخی داروهایِ ضدافسردگی، یا هر دارویِ دیگری که بر سدیمِ خون اثر میگذارد مصرف میکنید
- اگر سنِتان بالایِ ۶۵ سال است، چون خطرِ افتِ سدیمِ خون در این سن بیشتر است
- اگر عادت به نوشیدنِ مقادیرِ زیادِ مایعات دارید یا احساسِ تشنگیِ غیرعادی و پیوسته میکنید
- اگر باردار هستید، شیر میدهید، یا پیشتر به دسموپرسین حساسیت نشان دادهاید
عوارض احتمالی
- سردرد
- تهوعِ خفیف
- سرگیجه
- خشکیِ دهان
- وَرَمِ خفیفِ دستها یا پاها
- سردردِ شدید و ناگهانی، گیجی یا سردرگمیِ ذهنی، یا تهوعِ شدید و غیرمعمول: اینها میتوانند نشانهٔ افتِ خطرناکِ سدیمِ خون باشند؛ مصرفِ دارو را متوقف کنید و سریعاً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- گرفتگیِ عضلانی، ضعفِ غیرمعمولِ بدن، بیقراری، یا تشنج: نشانههایِ جدیِ افتِ سدیماند و نیازمندِ مراجعهٔ فوریاند.
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا تورمِ ناگهانیِ بدن: میتواند نشانهٔ احتباسِ آب باشد؛ به پزشک اطلاع دهید.
- تورمِ صورت، لب یا زبان، مشکل در تنفس، یا کهیرِ گسترده: اینها نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدیدند؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثرِ ضدادراریِ دسموپرسین را تشدید کرده و خطرِ افتِ سدیمِ خون را بیشتر کنند؛ از آن جملهاند داروهایِ مدر (دیورتیکها)، برخی داروهایِ ضدافسردگیِ گروهِ مهارکنندهٔ بازجذبِ سروتونین (SSRI)، ضدالتهابهایِ غیراستروئیدی (NSAID) مانندِ ایبوپروفن، و برخی داروهایِ ضدتشنج مانندِ کاربامازپین. لوپرامید (دارویِ ضداسهال) نیز میتواند غلظتِ خونیِ دسموپرسین را بالا ببرد. الکل هم با تأثیر بر تعادلِ آبونمکِ بدن میتواند این خطر را تشدید کند، پس بهتر است در دورانِ مصرفِ این دارو محدود شود. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهایِ بدونِ نسخهای را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروسازتان بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرفِ این قرصِ کمدوز (برایِ کاهشِ پرادراریِ شبانه) در دورانِ بارداری، اطلاعاتِ اختصاصیِ کافی در دست نیست؛ چون این دارو بر تعادلِ آبونمکِ بدن اثر میگذارد، مصرفِ آن در بارداری فقط با تشخیص و نظارتِ مستقیمِ پزشک توجیهپذیر است. دسموپرسین به مقدارِ بسیار کم وارد شیرِ مادر میشود؛ اگرچه خطرِ جدی برایِ نوزاد تاکنون گزارشنشده، مصرف در دورانِ شیردهی باید حتماً با اطلاع و صلاحدیدِ پزشک باشد.
نگهداری
این قرص را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهبندیِ اصلیِ خودش تا از رطوبتِ هوا محفوظ بماند. آن را کاملاً دور از دسترس و دیدِ کودکان نگهدارید، چون این دارو برایِ کودکان تجویز نمیشود و مصرفِ ناخواسته میتواند برایِ آنها خطرناک باشد. پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بسته را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا بلااستفاده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا نباید بعد از مصرفِ این قرص آبِ زیاد بنوشم؟
۰۲آیا این قرص همان دارویِ دیابتِ بیمزه است؟
۰۳اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا مصرفِ این دارو باعثِ وابستگی میشود؟
۰۵چرا پزشک پیش و حینِ مصرف، آزمایشِ سدیمِ خون درخواست میدهد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه H01BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.