سیپروترون استات/اتینیل استرادیول
این دارو یک قرص ترکیبی هورمونی از یک مهارکنندهٔ اثر هورمونهای مردانه و یک استروژن است. با کاهش اثر آندروژنها، برخی علائم پوستی و مویی را بهبود میدهد.
بیشتر برای آکنهٔ متوسط تا شدیدِ وابسته به آندروژن، پوست چرب همراه آن و پرمویی هورمونی در زنان در سن باروری تجویز میشود. برای آکنه معمولاً پس از پاسخندادن درمانهای موضعی یا آنتیبیوتیک خوراکی در نظر گرفته میشود.
مهمترین خطر آن ایجاد لختهٔ خون در پا، ریه، قلب، مغز یا چشم است؛ این خطر با سیگار، چاقی، سابقهٔ لخته و شروع مجدد پس از وقفهٔ طولانی بیشتر میشود. برای جلوگیری از بارداری بهتنهایی شروع نشود و با داروی هورمونی دیگری همزمان مصرف نشود.
اگر سابقهٔ لخته، میگرن همراه اختلال دید یا بیحسی، بیماری کبد، فشارخون بالا، دیابت، سیگارکشیدن یا عمل جراحی پیشرو دارید، پیش از مصرف اطلاع دهید. درد یا تورم یکطرفهٔ پا، تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، اختلال دید یا ضعف ناگهانی نیازمند اقدام فوری است.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این دارو قرص ترکیبی هورمونی است و در فرآوردهٔ دادهشده، هر قرص حاوی سیپروترون استات ۲ میلیگرم و اتینیل استرادیول ۰٫۰۳۵ میلیگرم است. سیپروترون استات اثر آندروژنها را در پوست و فولیکول مو کم میکند و اتینیل استرادیول با تنظیم پیامهای هورمونی، تولید آندروژن تخمدانی را کاهش میدهد. نتیجه میتواند کاهش چربی پوست، آکنه و رشد موهای زائد باشد. این ترکیب اثر پیشگیری از بارداری هم دارد، اما برای این هدف بهتنهایی تجویز نمیشود.
موارد مصرف
- آکنهٔ متوسط تا شدیدِ وابسته به آندروژن، بهویژه همراه با پوست چرب
- آکنهای که با درمانهای موضعی یا آنتیبیوتیک خوراکی پاسخ کافی نداده است
- پرمویی هورمونی در زنان در سن باروری
- سبورهٔ مرتبط با افزایش اثر آندروژنها
روش مصرف
قرص را طبق نسخه و ترتیب بسته، هر روز تقریباً در یک زمان، کامل با آب ببلعید؛ با یا بدون غذا قابل مصرف است و اگر تهوع ایجاد میکند، مصرف پس از غذا ممکن است کمککننده باشد. فاصلهٔ بدون قرص را دقیقاً مطابق بروشور همان فرآورده رعایت کنید و آن را طولانی نکنید. قرصها را منظم مصرف کنید و خودسرانه درمان را طولانی، قطع یا دوباره شروع نکنید؛ نیاز به ادامهٔ درمان باید دورهای بازبینی شود. در صورت فراموشی قرص، استفراغ نزدیک زمان مصرف یا اسهال شدید، از جدول بروشور استفاده کنید و تا روشنشدن وضعیت از روش غیرهورمونی پیشگیری کمک بگیرید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ متوسط تا شدیدِ وابسته به آندروژن، بهویژه همراه با پوست چرب
در شروع درمان معمولاً از روز اول قاعدگی آغاز میشود و هر روز تقریباً در ساعت ثابت مصرف میگردد. برای آکنه، فقط پس از عدم پاسخ کافی به درمان موضعی یا آنتیبیوتیک سیستمیک استفاده شود. بهبود ممکن است دستکم ۳ ماه زمان ببرد و ادامهٔ درمان باید دورهای بازبینی شود. همزمان با داروی هورمونی پیشگیری از بارداری دیگری مصرف نشود.
آکنهٔ وابسته به آندروژن که به درمان موضعی یا آنتیبیوتیک خوراکی پاسخ کافی نداده است
این درمان فقط پس از عدم پاسخ کافی به درمان موضعی یا آنتیبیوتیک سیستمیک مناسب است. همزمان با داروی هورمونی پیشگیری از بارداری دیگری مصرف نشود و نیاز به ادامهٔ درمان دورهای ارزیابی شود.
پرمویی هورمونی در زنان در سن باروری
اثر درمانی ممکن است چند ماه طول بکشد. پس از رفع کامل علائم، معمولاً درمان پس از ۳ تا ۴ چرخهٔ دیگر قطع میشود؛ مدت ادامه و قطع درمان باید با نظر پزشک باشد.
سبورهٔ مرتبط با افزایش اثر آندروژنها
هر روز تقریباً در ساعت ثابت مصرف شود. بهبود سبوره معمولاً زودتر از پرمویی ظاهر میشود؛ مدت ادامهٔ درمان باید بهطور دورهای توسط پزشک ارزیابی شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه یا وجود لختهٔ خون، سکته، حملهٔ قلبی، بیماری عروق قلب، اختلال انعقادی یا سابقهٔ خانوادگی لخته در سن پایین را بگویید؛ میگرن همراه اختلال دید، بیحسی یا علائم عصبی نیز مهم است.
- سیگارکشیدن، سن بالاتر از ۳۵ سال، اضافهوزن، فشارخون کنترلنشده، چربی خون بالا، دیابت، بیماری قلبی یا وجود چند عامل خطر لخته باید پیش از شروع ارزیابی شود.
- بیماری کبد، زردی قبلی، تومور کبد، بیماری کلیه، بیماری کیسهٔ صفرا یا خارش و درد بیعلت شکم را اطلاع دهید.
- سرطان پستان یا سرطان وابسته به هورمون، خونریزی واژینال بیعلت، لوپوس، بیماری التهابی روده، صرع، افسردگی شدید، ورم اندامها یا سندرم تخمدان پلیکیستیک را مطرح کنید.
- بارداری احتمالی، قصد بارداری، شیردهی، زایمان یا سقط اخیر، و نیز عمل جراحی یا بیحرکتی طولانیمدت را پیشاپیش اطلاع دهید. این دارو پس از یائسگی یا پیش از نخستین قاعدگی کاربرد معمولی ندارد.
عوارض احتمالی
- تهوع یا استفراغ، بهویژه در ماههای اول
- سردرد یا سرگیجه
- حساسیت، درد یا احساس پری در سینه
- لکهبینی، خونریزی بین دورهها یا تغییر مقدار خونریزی قاعدگی
- تغییر خلق، تحریکپذیری یا کاهش میل جنسی
- تغییر اشتها یا وزن و گاهی ایجاد لکهای قهوهای روی صورت
- درد، گرمی، قرمزی یا تورم یکطرفهٔ پا؛ مصرف را متوقف کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگی نفس ناگهانی، درد قفسهٔ سینه، تپش شدید یا سرفهٔ خونی؛ احتمال لخته یا مشکل قلبی وجود دارد و باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- سردرد بسیار شدید یا ناگهانی، اختلال دید یا تکلم، بیحسی یا ضعف یکطرفه، اختلال تعادل یا غش؛ مصرف را متوقف و با اورژانس تماس بگیرید.
- زردی چشم یا پوست، ادرار تیره، خارش منتشر یا درد شدید قسمت بالای شکم؛ مصرف را متوقف کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر یا دشواری تنفس؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- افسردگی شدید، تغییر رفتاری نگرانکننده یا فکر آسیب به خود، و نیز خونریزی شدید یا طولانی؛ سریعاً ارزیابی پزشکی لازم است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دارو را همزمان با قرصهای جلوگیری هورمونی دیگر یا داروهای حاوی استروژن یا پروژستین مصرف نکنید. ریفامپین، بعضی داروهای صرع مانند کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال و پریمیدون، برخی داروهای ضدویروس و علف چای میتوانند اثر پیشگیری را کم کنند؛ این ترکیب همچنین ممکن است سطح لاموتریژین را پایین آورده و کنترل تشنج را مختل کند. همراهی با داروهای درمان هپاتیت ث حاوی اومبیتاسویر، پاریتاپرویر و ریتوناویر، با یا بدون داسابوویر، ممنوع است. برخی داروهای ضدقارچ، آنتیبیوتیکهای ماکرولیدی، وراپامیل، دیلتیازم و آب گریپفروت ممکن است سطح هورمونها را تغییر دهند. داروهای دیابت، فشارخون، رقیقکنندههای خون و سیکلوسپورین نیز ممکن است به پایش یا تنظیم نیاز داشته باشند. الکل تداخل مستقیمی که اثر پیشگیری را از بین ببرد ندارد، اما مصرف زیاد میتواند تهوع، سرگیجه و فشار بر کبد را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری یا احتمال آن مصرف نشود؛ این دارو بارداری را متوقف نمیکند. اگر تست بارداری مثبت شد یا احتمال بارداری وجود داشت، مصرف را متوقف کرده و با پزشک تماس بگیرید. هورمونها وارد شیر میشوند و ممکن است مقدار یا کیفیت شیر را کاهش دهند؛ در دوران شیردهی مصرف توصیه نمیشود و زمان شروع پس از زایمان باید با نظر پزشک تعیین شود.
نگهداری
دارو را در دمای اتاق، در جای خشک و دور از گرما، رطوبت و نور و در بستهٔ اصلی نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 2 mg / 0.035 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان این قرص را فقط برای جلوگیری از بارداری مصرف کرد؟
۰۲اگر یک قرص را فراموش کنم یا بعد از مصرف استفراغ و اسهال شدید داشته باشم چه کنم؟
۰۳آیا لکهبینی یا تغییر خونریزی قاعدگی طبیعی است؟
۰۴اگر حین مصرف باردار شوم چه باید بکنم؟
۰۵آیا این دارو برای سندرم تخمدان پلیکیستیک هم استفاده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۹ سازنده، در گروه G03HB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.