بروموکریپتین
بروموکریپتین دارویی از دستهٔ آگونیستهای دوپامین (Dopamine Agonist) است که با کاهش ترشح هورمون پرولاکتین از غدهٔ هیپوفیز، سطح آن را در خون پایین میآورد.
بیشتر برای درمان پرولاکتین خون بالا، تومورهای خوشخیم هیپوفیز پرولاکتینساز و ناباروری مرتبط با آن، و بهعنوان داروی کمکی در آکرومگالی و بیماری پارکینسون تجویز میشود.
این دارو معمولاً با دوز بسیار کم آغاز و بهتدریج زیر نظر پزشک افزایش مییابد، چون بهویژه در روزهای نخست ممکن است افت فشار خون و سرگیجه ایجاد کند.
اگر سردرد شدید، تاری دید، درد قفسهٔ سینه یا غش را تجربه کردید، یا باردار هستید یا قصد بارداری دارید، حتماً و بدون فوت وقت با پزشک خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بروموکریپتین ترکیبی از خانوادهٔ آلکالوئیدهای ارگو (Ergot Alkaloids) است که با تحریک گیرندههای دوپامین در غدهٔ هیپوفیز عمل میکند. این اثر ترشح هورمون پرولاکتین را کاهش میدهد و به همین دلیل ردهبندی اصلی این دارو در گروه داروهای مؤثر بر دستگاه تناسلی و هورمونهای جنسی قرار دارد. همین اثر بر گیرندههای دوپامینی در بخشهای دیگر مغز باعث شده در کنترل برخی علائم حرکتی بیماری پارکینسون نیز کاربرد داشته باشد. هدف اصلی درمان، بازگرداندن سطح پرولاکتین به محدودهٔ طبیعی و کاهش عوارضی مانند بینظمی قاعدگی، ناباروری و ترشح غیرعادی شیر است.
موارد مصرف
- کاهش سطح پرولاکتین خون در هیپرپرولاکتینمی
- درمان تومورهای خوشخیم پرولاکتینساز هیپوفیز (پرولاکتینوما)
- بازگرداندن قاعدگی طبیعی و بهبود ناباروری ناشی از پرولاکتین بالا
- کنترل ترشح غیرعادی شیر از پستان (گالاکتوره) خارج از دوران شیردهی
- درمان کمکی آکرومگالی در کنار سایر روشهای درمانی
- کنترل کمکی برخی علائم حرکتی در بیماری پارکینسون
روش مصرف
بروموکریپتین را طبق دستور پزشک و معمولاً همراه با غذا مصرف کنید؛ این کار جذب دارو را یکنواختتر میکند و احتمال تهوع و سرگیجه را کم میکند. درمان معمولاً با دوز بسیار پایین آغاز و طی چند هفته، بهتدریج و زیر نظر پزشک، افزایش داده میشود تا بدن فرصت سازگاری پیدا کند؛ بنابراین دوز دارو را خودسرانه تغییر ندهید. قرص را هر روز در ساعتهای مشخص و دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید و حتی اگر علائمتان بهتر شد، بدون مشورت با پزشک مصرف را قطع نکنید، چون قطع ناگهانی میتواند به بازگشت علائم منجر شود. مقدار دقیق دارو، مدت درمان و زمان قطع آن را فقط پزشک بر پایهٔ پاسخ بدن شما و آزمایشهای دورهٔ پرولاکتین تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش سطح پرولاکتین خون در هیپرپرولاکتینمی
سطح پرولاکتین برای ارزیابی پاسخ پایش شود و افزایش دوز بهتدریج انجام گیرد. برچسب رسمی مصرف
تومور خوشخیم پرولاکتینساز هیپوفیز (پرولاکتینوما)
در تومورهای بزرگتر، اندازه تومور و میدان بینایی پایش شود؛ سردرد شدید یا اختلال دید نیازمند ارزیابی فوری است. اطلاعات رسمی فرآورده
بازگرداندن قاعدگی طبیعی و بهبود ناباروری ناشی از پرولاکتین بالا
پس از مثبتشدن تست بارداری، ادامه یا قطع درمان باید فوراً با پزشک هماهنگ شود.
گالاکتوره خارج از دوران شیردهی
علت گالاکتوره، از جمله بارداری، داروهای مسبب و اختلالات هیپوفیز یا تیروئید، باید پیش از درمان بررسی شود.
آکرومگالی؛ درمان کمکی
فقط بهعنوان درمان کمکی و با پایش منظم هورمون رشد و پاسخ بالینی مصرف شود. برچسب رسمی مصرف
کنترل کمکی علائم حرکتی در بیماری پارکینسون
در صورت مصرف همزمان لوودوپا، کاهش آن باید تدریجی باشد؛ خوابآلودگی ناگهانی و افت فشارخون ممکن است رخ دهد. برچسب رسمی مصرف
پیش از مصرف بدانید
- اگر به بروموکریپتین یا سایر مشتقات ارگو حساسیت دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ فشار خون بالای کنترلنشده، بیماری قلبیعروقی یا سکته را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر اختلال روانی یا روانپریشی دارید یا داشتهاید، این موضوع را حتماً بگویید.
- سابقهٔ بیماری کبدی یا زخم گوارشی فعال را به پزشک یادآوری کنید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، پیش از شروع دارو با پزشک مشورت کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود را به پزشک و داروساز نشان دهید.
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه در روزهای نخست مصرف
- سردرد
- سرگیجه یا احساس سبکی سر، بهخصوص هنگام برخاستن ناگهانی
- یبوست
- خستگی یا خوابآلودگی
- گرفتگی بینی
- افت فشار هنگام برخاستن همراه با سرگیجهٔ شدید یا غش — بهآرامی از جا بلند شوید و اگر تکرار شد به پزشک اطلاع دهید.
- سردرد شدید و ناگهانی، تاری دید یا تشنج — میتواند نشانهٔ جدی باشد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تپش قلب نامنظم یا تنگی نفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و لبها، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تغییرات خلقی یا روانی غیرمعمول مانند بیقراری شدید یا افکار و رفتار غیرعادی — این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
بروموکریپتین میتواند با داروهای پایینآورندهٔ فشار خون، اثر افت فشار را تشدید کند و با داروهای ضدروانپریشی (Antipsychotics) یا داروهای ضدتهوعی مانند متوکلوپرامید و دومپریدون، اثر یکدیگر را خنثی کنند، چون این داروها گیرندهٔ دوپامین را مسدود میکنند. مصرف همزمان با سایر مشتقات ارگو یا برخی آنتیبیوتیکهای ماکرولید نیز میتواند سطح خونی بروموکریپتین را بالا ببرد و توصیه نمیشود. الکل نیز میتواند سرگیجه و ناراحتی گوارشی ناشی از دارو را تشدید کند، بنابراین بهتر است در دوران درمان مصرف نشود. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بروموکریپتین ترشح شیر مادر را کاهش یا قطع میکند، به همین دلیل در دوران شیردهی طبیعی معمولاً توصیه نمیشود مگر با تجویز و پایش دقیق پزشک. مصرف آن در بارداری تنها در موارد خاص و با صلاحدید پزشک متخصص انجام میشود؛ اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در حین مصرف دارو متوجه بارداری شدید، حتماً و در اسرع وقت پزشک خود را آگاه کنید تا دربارهٔ ادامه یا قطع درمان تصمیمگیری شود.
نگهداری
بروموکریپتین را در دمای اتاق، دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت و ترجیحاً در بستهٔ اصلی خود نگهداری کنید. آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمای داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 2.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱بروموکریپتین چقدر طول میکشد تا اثر کند؟
۰۲چرا باید بروموکریپتین را همراه غذا مصرف کنم؟
۰۳آیا مصرف بروموکریپتین میتواند به بارداری کمک کند؟
۰۴اگر یک نوبت از داروی خود را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵چرا در روزهای نخست مصرف بروموکریپتین باید مراقب سرگیجه بود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه G02CB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.