لاموتریژین
لاموتریژین دارویی از گروه ضدتشنجهاست که فعالیت الکتریکی بیشازحد سلولهای عصبی را آرام میکند و در دو حوزهٔ اصلی صرع و اختلال دوقطبی به کار میرود.
بیشتر برای پیشگیری و کنترل برخی از انواع تشنج صرعی، و نیز پیشگیری درازمدت از عود دورههای افسردگی و شیدایی در اختلال دوقطبی تجویز میشود.
مهمترین نکته دربارهٔ این دارو، خطر بروز جوش و قرمزی شدید پوستی در صورت افزایش سریع دوز است؛ به همین دلیل دوز همیشه باید طبق برنامهٔ دقیق و تدریجی پزشک بالا برود.
در صورت بروز هر نوع بثورات پوستی، تب، تغییر ناگهانی خلقوخو یا هر نشانهٔ غیرعادی دیگر پس از شروع یا تغییر دوز، بدون تأخیر با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
لاموتریژین دارویی از گروه ضدتشنجهاست که عمدتاً با آرامکردن فعالیت الکتریکی بیشازحد سلولهای عصبی در مغز عمل میکند و از همین راه هم در کنترل برخی از انواع تشنج صرعی مؤثر است و هم در تثبیت خلقوخو در اختلال دوقطبی کاربرد دارد. برخلاف بسیاری از داروهای مشابه، مصرف آن همیشه با دوزی پایین آغاز میشود و طی چند هفته بهآرامی افزایش مییابد؛ این روند آهسته برای کاهش خطر بثورات پوستی جدی طراحی شده است. این دارو معمولاً برای درمان طولانیمدت و مستمر به کار میرود، نه برای رفع سریع یک بحران ناگهانی.
موارد مصرف
- کنترل تشنجهای کانونی در صرع، در بزرگسالان و کودکان
- کنترل تشنجهای تونیک-کلونیک عمومیشده
- درمان کمکی در سندرم لنوکس-گاستو
- درمان نگهدارندهٔ اختلال دوقطبی نوع یک، برای پیشگیری از عود دورههای خلقی
- مصرف بهصورت تکی یا در ترکیب با سایر داروهای ضدتشنج، بسته به تشخیص پزشک
روش مصرف
لاموتریژین را میتوان همراه با غذا یا بدون آن میل کرد، و بهتر است هر روز در ساعتی مشخص مصرف شود تا سطح دارو در بدن ثابت بماند. قرص را با یک لیوان آب کامل ببلعید. برنامهٔ افزایش تدریجی دوز در ابتدای درمان، و هرگونه تغییر بعدی، باید دقیقاً طبق دستور پزشک انجام شود، چون بالا بردن دوز سریعتر از حد توصیهشده خطر بثورات پوستی را افزایش میدهد. اگر این دارو برای کنترل صرع تجویز شده، هرگز بدون هماهنگی با پزشک آن را ناگهان قطع نکنید، چون قطع ناگهانی میتواند خطر بازگشت یا تشدید تشنج را بالا ببرد؛ قطع مصرف هم در صورت لزوم باید تدریجی و زیر نظر پزشک باشد. برای مقدار و برنامهٔ دقیق مصرف، همیشه نسخهٔ پزشک یا راهنمایی داروساز را ملاک قرار دهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشنجهای کانونی در صرع
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ دوز کودکان با افزایش وزن باید بازبینی شود. قطع ناگهانی یا تغییر داروهای همزمان بدون نظر پزشک انجام نشود.
تشنجهای تونیک–کلونیک عمومیشده
در کودکان معمولاً بهصورت درمان کمکی مصرف میشود؛ با یا بدون غذا و ترجیحاً در زمان ثابت مصرف شود. قطع ناگهانی میتواند کنترل تشنج را مختل کند.
سندرم لنوکس–گاستو
مصرف در این سندرم معمولاً کمکی است؛ دوز بر اساس وزن و داروهای ضدتشنج همزمان تنظیم میشود و با یا بدون غذا قابل مصرف است.
اختلال دوقطبی نوع یک؛ درمان نگهدارنده و پیشگیری از عود دورههای خلقی
با یا بدون غذا مصرف میشود و درمان معمولاً طولانیمدت است. برای درمان حاد شیدایی یا افسردگی توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به لاموتریژین یا بروز بثورات پوستی با داروهای ضدتشنج دیگر
- مصرف همزمان والپروات (سدیم والپروات) یا سایر داروهای ضدصرع
- بیماری کبدی یا کلیوی
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- سابقهٔ افسردگی، اختلال خلقی یا افکار آسیب به خود
- بیماری قلبی یا اختلال ریتم قلب
عوارض احتمالی
- سرگیجه
- سردرد
- دوبینی یا تاری دید
- حالت تهوع
- لرزش خفیف دست
- اختلال در خواب (بیخوابی یا خوابآلودگی)
- بثورات پوستی جدید، بهخصوص اگر با تب، تاول، زخم دهان یا چشم، یا پوستهریزی پوست همراه باشد: مصرف دارو را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب همراه با تورم غدد لنفاوی، تورم صورت یا زردی پوست و چشم، که میتواند نشانهٔ یک واکنش حساسیتی گسترده باشد: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای آلرژی شدید مانند تورم لب، زبان یا گلو و دشواری در تنفس: با اورژانس تماس بگیرید.
- تغییر ناگهانی خلقوخو، رفتار غیرعادی یا افکار آسیبرساندن به خود: بیدرنگ با پزشک تماس بگیرید؛ در شرایط بحرانی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد شدید و ناگهانی همراه با تب و سفتی گردن: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل شناختهشدهٔ لاموتریژین با والپروات (سدیم والپروات) است؛ این دارو سطح خونی لاموتریژین را بهشدت بالا میبرد و خطر بثورات پوستی را افزایش میدهد، به همین دلیل در مصرف همزمان، پزشک از دوز پایینتر و افزایش کندتری استفاده میکند. در مقابل، برخی داروهای ضدتشنج دیگر مانند کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال و پریمیدون، و نیز آنتیبیوتیک ریفامپیسین، سطح لاموتریژین را کاهش میدهند و ممکن است نیاز به دوز بالاتری ایجاد کنند. قرصهای ضدبارداری هورمونی نیز میتوانند سطح خونی لاموتریژین را پایین بیاورند و در هفتهٔ بدون قرص، این سطح دوباره بالا برود؛ این نوسان میتواند هم بر اثربخشی دارو و هم بر بروز عوارض تأثیر بگذارد. مصرف الکل هم میتواند سرگیجه و خوابآلودگی ناشی از دارو را تشدید کند. به همین دلایل، فهرست کامل داروها، مکملها و حتی داروهای گیاهی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
لاموتریژین از جملهٔ داروهای ضدتشنجی است که در بارداری مطالعات نسبتاً بیشتری دربارهٔ آن انجام شده، و در بسیاری موارد، بهویژه وقتی کنترل صرع یا ثبات خلقی مادر اهمیت دارد، زیر نظر متخصص ادامه مییابد؛ تصمیم نهایی همیشه با سنجش سود و خطر توسط پزشک گرفته میشود. در دوران بارداری، سطح خونی این دارو ممکن است تغییر کند و پزشک لازم میداند آن را پایش و در صورت نیاز تنظیم کند، بنابراین پیگیری منظم ویزیتها اهمیت دارد. لاموتریژین به مقدار قابلتوجهی وارد شیر مادر میشود؛ در صورت شیردهی، نوزاد باید از نظر خوابآلودگی، بثورات پوستی یا تغذیهٔ ضعیف زیر نظر باشد، و تصمیم نهایی دربارهٔ شیردهی باید با پزشک هماهنگ شود.
نگهداری
قرصهای لاموتریژین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید، و تا زمان مصرف در بستهٔ اصلی نگه دارید. این دارو را همیشه دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید، چون مصرف اشتباهی آن برای کودکان میتواند خطرناک باشد. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید، و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg |
| قرص | 50 mg |
| قرص | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۲ برند از ۱۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان مصرف لاموتریژین را خودسرانه و ناگهان قطع کرد؟
۰۲چرا دوز لاموتریژین باید اینقدر آهسته افزایش یابد؟
۰۳آیا لاموتریژین با قرص ضدبارداری تداخل دارد؟
۰۴اگر چند نوبت متوالی لاموتریژین را فراموش کنم یا مصرفش را چند روز قطع کنم، آیا میتوانم با همان دوز قبلی ادامه دهم؟
۰۵آیا این دارو باعث خوابآلودگی میشود و رانندگی را تحت تأثیر قرار میدهد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۲ برند از ۱۴ سازنده، در گروه N03AX09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.