کاربوپروست
کاربوپروست یک داروی پروستاگلاندینی و انقباضدهندهٔ عضلهٔ رحم است. با جمعکردن رحم به کنترل برخی خونریزیهای مامایی یا تخلیهٔ رحم در کاربردهای تخصصی کمک میکند.
کاربرد اصلی آن کنترل خونریزی شدید پس از زایمان بهعلت شلی رحم است، وقتی اقدامات معمول کافی نبودهاند. در شرایط تخصصی، برای ختم بارداری یا کمک به تخلیهٔ رحم در سهماههٔ دوم نیز بهکار میرود.
کاربوپروست میتواند باعث تنگی راههای هوایی شود؛ آسم یا بیماری فعال قلب، ریه، کبد یا کلیه را پیش از تزریق حتماً اعلام کنید. این دارو فقط در بیمارستان و توسط کادر درمان تزریق میشود و خودتزریقی یا تزریق وریدی آن نباید انجام شود.
اگر پس از تزریق تنگی نفس، خسخس، درد قفسهٔ سینه، غش، تورم صورت یا گلو، خونریزی شدید یا درد شدید شکم داشتید، همان لحظه به کادر درمان بگویید؛ در صورت بروز پس از ترخیص، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. پیش از تزریق نیز هر بیماری زمینهای و فهرست کامل داروها و مکملهایتان را در اختیار تیم درمان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کاربوپروست یک شکل صناعی از پروستاگلاندین اف۲آلفا و دارویی انقباضدهندهٔ رحم است و در ردهٔ داروهای ادراریتناسلی و هورمونهای جنسی قرار میگیرد. با تحریک عضلهٔ رحم، انقباض ایجاد میکند؛ پس از زایمان این انقباض به فشردهشدن محل اتصال جفت و کاهش خونریزی کمک میکند. در بارداری، همین انقباضها میتوانند به تخلیهٔ محتویات رحم در برخی کاربردهای تخصصی سهماههٔ دوم کمک کنند. فرآوردهٔ معرفیشده محلول تزریقی با قدرت ۲۵۰ میکروگرم در هر میلیلیتر است و با نام تجاری همابیت نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- کنترل خونریزی شدید پس از زایمان ناشی از شلی رحم، وقتی اقدامات معمول کافی نبودهاند
- ختم بارداری داخلرحمی در شرایط پزشکی خاص سهماههٔ دوم، با تصمیم متخصص زنان
- کمک به تخلیهٔ رحم در برخی موارد خاص سهماههٔ دوم، مانند شکست روش دیگر یا پارگی کیسهٔ آب همراه با فعالیت ناکافی رحم
روش مصرف
کاربوپروست داروی روزانه یا قابلمصرف در خانه نیست و طبق دستور متخصص، بهصورت تزریق عضلانی عمیق در بیمارستان و توسط کادر درمانی آموزشدیده تجویز میشود. مقدار، فاصلهٔ تزریق و نیاز به تکرار بر اساس علت مصرف، پاسخ رحم و وضعیت خونریزی تعیین میشود؛ این دارو نباید بهصورت وریدی تزریق شود و تغییر برنامه یا درخواست تزریق اضافی خطرناک است. چون تزریقی است، زمانبندی آن با غذا ارتباطی ندارد؛ تهوع و استفراغ پس از تزریق ممکن است رخ دهد و تیم درمان در صورت نیاز درمان کمکی میدهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
خونریزی شدید پس از زایمان ناشی از شلی رحم، مقاوم به اقدامات معمول
فقط تزریق عضلانی عمیق؛ حداکثر مقدار تجمعی ۲ میلیگرم، معادل ۸ نوبت است.
ختم بارداری داخلرحمی در شرایط پزشکی خاص سهماههٔ دوم
حداکثر مقدار تجمعی ۱۲ میلیگرم است و مصرف مداوم بیش از ۲ روز توصیه نمیشود.
کمک به تخلیهٔ رحم در شرایط خاص سهماههٔ دوم، مانند شکست روش دیگر یا پارگی کیسهٔ آب همراه با فعالیت ناکافی رحم
حداکثر مقدار تجمعی ۱۲ میلیگرم است و مصرف مداوم بیش از ۲ روز توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به کاربوپروست، سایر پروستاگلاندینها یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده را اطلاع دهید.
- آسم، خسخس یا بیماری فعال قلب، ریه، کبد یا کلیه؛ در این شرایط ممکن است دارو مناسب نباشد.
- فشارخون بالا یا پایین، کمخونی، دیابت، صرع، زردی یا بیماریهای مهم کبدی و کلیوی را مطرح کنید.
- سابقهٔ سزارین یا جراحی و اسکار رحم، ناهنجاری رحم، یا عفونت فعال رحم و لگن را به متخصص بگویید.
- هفتهٔ بارداری، وضعیت جنین و هر احتمال بارداری باید پیش از تزریق مشخص باشد؛ این دارو برای حفظ بارداری نیست.
- همهٔ داروها و مکملها، بهویژه اکسیتوسین، ارگونوین، متیلارگونوین و دیگر داروهای انقباضدهندهٔ رحم، و نیز وضعیت شیردهی را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- دلپیچه و درد یا انقباض رحم
- گرگرفتگی یا احساس گرما
- لرز و تب گذرا
- سردرد، سرگیجه یا ضعف
- تنگی نفس، خسخس، فشار قفسهٔ سینه یا احساس خفگی؛ همان لحظه به کادر درمان اطلاع دهید و اگر پس از ترخیص رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر، تورم لب، زبان، صورت یا گلو، یا غش؛ احتمال واکنش حساسیتی شدید وجود دارد و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تپش شدید یا نامنظم قلب، غش، یا سردرد شدید همراه تاری دید؛ ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
- خونریزی واژینال شدید یا ادامهدار، رنگپریدگی، ضعف یا سرگیجهٔ شدید؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا مداوم شکم و لگن، شکم سفت، یا بدترشدن ناگهانی حال عمومی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بالا یا پایدار، لرز شدید، ترشح بدبو یا درد فزایندهٔ لگن؛ میتواند نشانهٔ عفونت رحم باشد و به ارزیابی سریع پزشکی نیاز دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل شناختهشده، افزایش اثر با سایر داروهای انقباضدهندهٔ رحم است؛ اکسیتوسین، ارگونوین، متیلارگونوین و سایر پروستاگلاندینها ممکن است انقباض رحم، درد یا تغییر فشارخون را بیشتر کنند و ترکیب آنها فقط با تصمیم تیم زنان انجام میشود. برای شکل تزریقی، تداخل غذایی مشخصی مطرح نیست؛ در زمان خونریزی یا پس از زایمان نیز تا اجازهٔ کادر درمان از الکل استفاده نکنید، زیرا میتواند سرگیجه و اختلال در تشخیص علائم را بیشتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کاربوپروست با ایجاد انقباض رحم میتواند به ختم بارداری منجر شود و برای ادامه یا حفظ بارداری مناسب نیست؛ استفاده در بارداری فقط برای کاربردهای مامایی مشخص و در محیط بیمارستانی انجام میشود. دربارهٔ مقدار ورود کاربوپروست به شیر مادر و اثر آن بر نوزاد اطلاعات کافی وجود ندارد؛ اگر پس از زایمان شیرده هستید، پیش از تزریق این موضوع را بگویید و دربارهٔ ادامهٔ شیردهی، بهویژه در نوزاد نارس یا بیمار، با پزشک تصمیم بگیرید.
نگهداری
فرآوردهٔ تزریقی کاربوپروست معمولاً در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد نگهداری میشود؛ آن را یخ نزنید و از گرما و نور مستقیم دور نگه دارید. دارو را دور از دسترس کودکان بگذارید، تاریخ انقضا را بررسی کنید و ویال یا آمپول تکدوزِ بازشده یا محلول دارای ذرات و تغییررنگ را نگه ندارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کاربوپروست برای خونریزی قاعدگی یا خونریزی معمولی قابل استفاده است؟
۰۲چرا کاربوپروست در آسم اهمیت دارد؟
۰۳کاربوپروست چگونه تزریق میشود؟
۰۴آیا تب بعد از کاربوپروست طبیعی است؟
۰۵پس از تزریق، آیا باید شیردهی را متوقف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه G02AD04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.