کابرگولین
کابرگولین دارویی از دستهٔ آگونیستهای گیرندهٔ دوپامین (Dopamine Agonist) است که با کاهش ترشح پرولاکتین از غدهٔ هیپوفیز عمل میکند.
بیشترین کاربرد آن درمان پرولاکتین خون بالا (هیپرپرولاکتینمی) و قطع یا کاهش شیردهی فیزیولوژیک پس از زایمان است.
در مصرف طولانیمدت این دارو، احتمال آسیب به دریچههای قلب یا بروز فیبروز گزارش شده است؛ به همین دلیل پزشک ممکن است معاینهٔ قلبی دورهای را توصیه کند.
اگر تنگی نفس، تورم پا، درد قفسهٔ سینه یا هرگونه تغییر رفتاریِ غیرعادی مانند میل شدید به قماربازی را در طول درمان تجربه کردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کابرگولین دارویی خوراکی از دستهٔ آگونیستهای گیرندهٔ دوپامین (Dopamine Agonist) و از خانوادهٔ مشتقات ارگو است که در ردهٔ داروهای هورمونی و ادراری-تناسلی جای میگیرد. این دارو با تحریک گیرندههای دوپامین در غدهٔ هیپوفیز، ترشح هورمون پرولاکتین را کاهش میدهد؛ هورمونی که در سطح بالا میتواند باعث اختلال قاعدگی، ناباروری یا ترشح غیرطبیعی شیر از پستان شود. به همین دلیل، کاربرد اصلی کابرگولین درمان پرولاکتین خون بالا (چه بدون علت مشخص و چه ناشی از تومور خوشخیم هیپوفیز) و نیز قطع شیردهی فیزیولوژیک پس از زایمان است. ویژگی متمایز این دارو نیمهعمر طولانی آن است؛ برخلاف بسیاری از داروها، مصرف آن روزانه نیست و طبق برنامهای هفتگی که پزشک تعیین میکند انجام میشود.
موارد مصرف
- کاهش پرولاکتین خون بالا (هیپرپرولاکتینمی)، اعم از ایدیوپاتیک یا ناشی از تومور خوشخیم هیپوفیز
- کوچککردن تدریجی برخی تومورهای هیپوفیزیِ ترشحکنندهٔ پرولاکتین (پرولاکتینوما)
- قطع یا جلوگیری از شیردهی فیزیولوژیک پس از زایمان، در مواردی که شیردهی توصیه نمیشود
- درمان اختلالات قاعدگی مانند قطع یا بینظمی پریود ناشی از پرولاکتین بالا
- کمک به بازگشت باروری در ناباروریِ مرتبط با پرولاکتین بالا
- کاهش گالاکتوره (ترشح غیرطبیعی شیر از پستان خارج از دوران شیردهی)
روش مصرف
کابرگولین بهصورت قرص خوراکی است و باید دقیقاً طبق برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف شود؛ ویژگی متمایز این دارو آن است که برخلاف اغلب داروها، روزانه نیست و در روزها یا فواصل مشخصی از هفته میل میشود. برای کاهش احتمال تهوع یا ناراحتی گوارشی، معمولاً توصیه میشود آن را همراه با غذا یا میانوعده مصرف کنید. تعداد قرص، قدرت دارو و طول دورهٔ درمان کاملاً به نوع بیماری و پاسخ بدن شما بستگی دارد و فقط پزشک آن را مشخص میکند؛ بنابراین دوز را خودسرانه تغییر ندهید یا افزایش ندهید. اگر پزشک بهدلیل نتیجهٔ آزمایش یا بروز عارضه دستور به قطع تدریجی یا تغییر مصرف داد، همان روند را دنبال کنید و بدون هماهنگی با او، درمان را ناگهان قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
هیپرپرولاکتینمی ایدیوپاتیک یا ناشی از تومور خوشخیم هیپوفیز
ترجیحاً همراه غذا مصرف شود؛ تنظیم دوز بر اساس اندازهگیری دورهای پرولاکتین انجام میشود.
پرولاکتینوما؛ تومور ترشحکنندهٔ پرولاکتین
کاهش اندازهٔ تومور تدریجی است و درمان باید با پایش پرولاکتین و تصویربرداری ادامه یابد.
پیشگیری یا مهار شیردهی فیزیولوژیک پس از زایمان
در مهار شیردهی برقرارشده، هر نوبت نباید از ۰٫۲۵ میلیگرم بیشتر باشد؛ در فشارخون بالای پس از زایمان یا پرهاکلامپسی بدون ارزیابی پزشک مصرف نشود و فشارخون پایش شود.
قطع یا بینظمی قاعدگی ناشی از هیپرپرولاکتینمی
ترجیحاً همراه غذا مصرف شود؛ ادامهٔ درمان بر اساس سطح پرولاکتین و پاسخ قاعدگی تعیین میشود.
ناباروری مرتبط با هیپرپرولاکتینمی
با بازگشت تخمکگذاری امکان بارداری پیش از نخستین قاعدگی وجود دارد؛ پس از مثبتشدن آزمایش بارداری، ادامه یا قطع دارو باید با پزشک هماهنگ شود.
گالاکتوره؛ ترشح غیرطبیعی شیر از پستان
ترجیحاً همراه غذا مصرف شود؛ علت زمینهای و داروهای افزایشدهندهٔ پرولاکتین باید پیش از درمان بررسی شوند.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت شناختهشده به کابرگولین یا سایر مشتقات ارگو مانند بروموکریپتین یا ارگوتامین
- فشار خون بالای کنترلنشده یا سابقهٔ مسمومیت بارداری (پرهاکلامپسی)
- هرگونه بیماری قلبی-عروقی شناختهشده، بهویژه مشکل دریچهٔ قلب یا فیبروز ریه و پردهٔ قلب
- بیماری کبدی شدید یا زمینهای
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- مصرف همزمان داروهای روانپزشکی، ضدتهوع یا داروهای فشار خون، و هر داروی یا مکمل دیگر
عوارض احتمالی
- حالت تهوع
- سردرد
- سرگیجه یا منگی، بهویژه هنگام بلندشدن ناگهانی
- خستگی یا احساس ضعف
- یبوست یا ناراحتی گوارشی
- افت خفیف فشار خون
- سرگیجهٔ شدید، تاریِ دید یا حالت غش — میتواند نشانهٔ افت شدید فشار خون باشد؛ بنشینید یا دراز بکشید و به پزشک اطلاع دهید
- تنگی نفس، تورم پا و مچ پا یا خستگیِ غیرعادی — میتواند نشانهٔ مشکل دریچهٔ قلب یا تجمع مایع باشد و نیازمند ارزیابی پزشک است
- درد قفسهٔ سینه یا تنگی نفس ناگهانی — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تغییرات رفتاریِ غیرمعمول مانند میل شدید به قماربازی، خرید افراطی یا افزایش غیرعادی میل جنسی — این موارد را حتماً با پزشک در میان بگذارید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کابرگولین با برخی داروهای ضدتهوع و ضدروانپریشیِ آنتاگونیست دوپامین، مانند متوکلوپرامید یا برخی داروهای روانپزشکی، اثر متقابل دارد و میتواند کارایی یکدیگر را کم کند. همزمانی آن با سایر مشتقات ارگو، مانند ارگوتامین، بهدلیل خطر تشدید انقباض عروق معمولاً توصیه نمیشود. مصرف همزمان با داروهای پایینآورندهٔ فشار خون نیز ممکن است افت فشار را بیشتر کند، و الکل هم میتواند سرگیجه و ناراحتی گوارشیِ ناشی از این دارو را تشدید کند. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان داروییای را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز خود بگویید تا هر تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کابرگولین با کاهش پرولاکتین میتواند در برخی زنان مبتلا به اختلالات مرتبط با پرولاکتین بالا، تخمکگذاری و باروری طبیعی را بازگرداند؛ به همین دلیل بارداری در حین مصرف آن دور از انتظار نیست. تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطع دارو در صورت بروز بارداری را فقط پزشک متخصص، با توجه به شرایط شما، میگیرد. از سوی دیگر، چون این دارو ترشح شیر را کاهش میدهد، برای مادرانی که قصد شیردهی دارند مناسب نیست، مگر آنکه پزشک آن را دقیقاً با همین هدف تجویز کرده باشد. پیش از مصرف در دوران بارداری یا شیردهی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
نگهداری
کابرگولین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلی خود. آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 1 mg |
| قرص | 0.5 mg |
| قرص | 2 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا کابرگولین، برخلاف بیشتر داروها، هر روز مصرف نمیشود؟
۰۲کابرگولین چه مدت طول میکشد تا اثر کند و پرولاکتین را پایین بیاورد؟
۰۳آیا مصرف کابرگولین میتواند باعث بارداری ناخواسته شود؟
۰۴چرا توصیه میشود کابرگولین را همراه غذا مصرف کنم؟
۰۵آیا مصرف طولانیمدت کابرگولین برای قلب خطرناک است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۸ سازنده، در گروه G02CB03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.