بودزوناید
بودزوناید یک کورتیکواستروئیدِ استنشاقی (گلوکوکورتیکوئید) است که با کاهشِ التهابِ راههایِ هواییِ ریه، به کنترلِ آسم کمک میکند.
بیشتر برایِ درمانِ نگهدارنده و پیشگیرانهٔ آسم در بزرگسالان و کودکانِ بزرگتری که میتوانند دستگاهِ استنشاقیِ کپسولی را بهدرستی بهکار ببرند، تجویز میشود.
این کپسول را نباید بلعید؛ محتوایِ آن فقط باید با دستگاهِ استنشاقیِ مخصوصِ همین دارو، از راهِ دهان استنشاق شود. این دارو برایِ رفعِ فوریِ حملهٔ ناگهانیِ تنگیِ نفس نیست و باید هر روز و منظم مصرف شود.
اگر با مصرفِ منظم علائمِ آسم بهتر نشد، نیازتان به داروی سریعالاثر بیشتر شد، یا نشانههایی مانندِ گرفتگیِ شدیدِ صدا و برفکِ دردناکِ دهان دیدید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بودزوناید دارویی از ردهٔ کورتیکواستروئیدهایِ استنشاقی و در گروهِ درمانیِ داروهایِ دستگاهِ تنفس است. این دارو با کاهشِ التهاب و تورمِ دیوارهٔ راههایِ هوایی، به کنترلِ درازمدتِ آسم کمک میکند و از بروز و شدتِ حملههایِ آن پیشگیری میکند. این شکلِ دارویی بهصورتِ پودرِ خشکِ درونِ کپسول عرضه میشود که هرگز بلعیده نمیشود، بلکه درونِ دستگاهِ استنشاقیِ مخصوصِ همین دارو قرار میگیرد، سوراخ میشود و پودرِ آن با یک دَمِ عمیق استنشاق میگردد. چون اثرِ اصلیِ دارو موضعی و در ریه است، جذبِ سیستمیکِ آن نسبت به کورتیکواستروئیدهایِ خوراکی یا تزریقی معمولاً کمتر است. در ایران این دارو با نامهایِ تجاریِ تکاونت و بودلا نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیریِ درازمدتِ علائمِ آسمِ پایدار در بزرگسالان و کودکانِ بزرگتر
- کاهشِ دفعات و شدتِ حملههایِ آسم بهعنوانِ داروی نگهدارنده، نه دارویِ سریعالاثر
- کاهشِ التهاب و واکنشپذیریِ بیشازحدِ راههایِ هوایی در آسم
- کاهشِ نیاز به داروهایِ گشادکنندهٔ برونشِ سریعالاثر با کنترلِ بهترِ بیماری
روش مصرف
این کپسول هرگز نباید بلعیده یا بهصورتِ خوراکی مصرف شود؛ محتوایِ آن فقط باید با دستگاهِ استنشاقیِ مخصوصِ همین دارو وارد ریه شود. برایِ مصرف، کپسول درونِ دستگاه قرار میگیرد، طبقِ راهنمایِ همراهِ آن سوراخ میشود و پودرِ آن با یک دَمِ عمیق و نسبتاً سریع از راهِ دهان استنشاق میگردد؛ اگر در نحوهٔ کار با دستگاه مطمئن نیستید، از پزشک یا داروساز بخواهید روشِ صحیح را به شما نشان دهد. مصرفِ آن به وعدهٔ غذایی وابسته نیست، اما این دارو یک درمانِ نگهدارنده است و باید هر روز و در ساعتهایِ مشخص، حتی در روزهایی که علائمی احساس نمیشود، طبقِ برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف شود؛ برایِ رفعِ فوریِ حملهٔ ناگهانیِ آسم مناسب نیست و در چنین شرایطی باید از داروی سریعالاثرِ جداگانهای که پزشک تجویز کرده استفاده کرد. بلافاصله پس از استنشاق، دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید تا خطرِ برفکِ دهانی و گرفتگیِ صدا کم شود. مصرفِ منظم را بدونِ هماهنگی با پزشک قطع نکنید، زیرا ممکن است کنترلِ آسم مختل شود؛ دوز و مدتِ دقیقِ درمان را طبقِ نسخهٔ پزشک دنبال کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم پایدار؛ درمان نگهدارنده و پیشگیری از حملهها
هر روز و منظم، حتی در نبود علائم، مصرف شود؛ برای رفع فوری حملهٔ آسم مناسب نیست و داروی گشادکنندهٔ برونش سریعالاثر باید جداگانه در دسترس باشد. پس از استنشاق دهان را با آب بشویید و کپسول را فقط با دستگاه استنشاقی مصرف کنید، نه بهصورت خوراکی.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به بودزوناید یا سایرِ کورتیکواستروئیدهایِ استنشاقی
- ابتلا به عفونتِ فعالِ تنفسی مانندِ سل، یا عفونتِ قارچیِ دهان و راههایِ هوایی
- بیماریِ کبدی که ممکن است متابولیسمِ دارو را تحتِ تأثیر قرار دهد
- مصرفِ هر داروی دیگری، بهویژه سایرِ کورتیکواستروئیدها (خوراکی، تزریقی یا استنشاقی) و برخی داروهایِ ضدقارچ یا آنتیبیوتیکِ خاص
- سابقهٔ آبمروارید، آبسیاهِ چشم (افزایشِ فشارِ چشم) یا پوکیِ استخوان
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- گرفتگی یا خشونتِ صدا
- برفکِ دهانی (عفونتِ قارچیِ خفیفِ دهان و گلو)
- سرفه یا تحریکِ گلو بلافاصله پس از استنشاق
- سردرد
- طعمِ نامطبوع یا خشکیِ دهان پس از استنشاق
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها، زبان یا گلو و دشواریِ تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- خسخسِ ناگهانی یا تنگیِ نفسِ بدترشونده بلافاصله پس از استنشاق (اسپاسمِ متناقضِ برونش) — مصرف را متوقف کنید، از داروی سریعالاثرِ تجویزشده استفاده کنید و اگر بهبود نیافت یا شدید بود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- برفکِ دهانیِ گسترده یا دردناک که با شستوشویِ دهان بهبود نمییابد — به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههایِ کمکاریِ غددِ فوقِ کلیوی مانندِ خستگیِ شدید، ضعف، تهوع یا افتِ فشارِ خون در مصرفِ طولانیمدت — موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- تاریِ دید یا دردِ چشم که ممکن است نشانهٔ افزایشِ فشارِ چشم یا آبمروارید باشد — برایِ معاینه به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
داروهایی که آنزیمِ کبدیِ مسئولِ تجزیهٔ بودزوناید را کُند میکنند — مانندِ برخی داروهایِ ضدقارچِ خوراکی نظیرِ کتوکونازول و ایتراکونازول، و برخی آنتیبیوتیکها مانندِ کلاریترومایسین — میتوانند غلظتِ بودزوناید را در بدن و خطرِ عوارضِ کورتیکواستروئیدی را افزایش دهند. مصرفِ همزمان با سایرِ کورتیکواستروئیدها (خوراکی، تزریقی یا استنشاقیِ دیگر) نیز میتواند اثرِ سرکوبِ غددِ فوقِ کلیوی را تشدید کند؛ برایِ این شکلِ استنشاقی، غذا و الکل تداخلِ مهمِ شناختهشدهای ندارند. بااینحال، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهایِ گیاهیِ مصرفیتان را همیشه به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهایِ احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بر پایهٔ مطالعاتِ نسبتاً گسترده، آسمِ کنترلنشده در بارداری معمولاً برایِ مادر و جنین خطرِ بیشتری نسبت به ادامهٔ درمانِ مناسب با بودزونایدِ استنشاقی دارد؛ بااینحال تصمیمِ نهایی دربارهٔ شروع، ادامه یا تغییرِ درمان را فقط پزشک باید بگیرد. مقدارِ بسیار کمی از این دارو ممکن است وارد شیرِ مادر شود، ولی در دوزهایِ معمولِ استنشاقی معمولاً با شیردهی ناسازگار در نظر گرفته نمیشود؛ بااینحال هرگونه مصرف در دورانِ بارداری یا شیردهی باید با هماهنگیِ پزشک باشد.
نگهداری
کپسولها را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، حرارتِ مستقیم و نورِ آفتاب نگه دارید و هر کپسول را فقط درست پیش از مصرف از بلیستر خارج کنید، چون رطوبت میتواند پودرِ داخلِ آن را خراب کند. دستگاهِ استنشاقی را طبقِ راهنمایِ همراهِ آن تمیز نگه دارید. دارو را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان قرار دهید، پیش از هر مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و کپسولهایِ آسیبدیده یا تاریخگذشته را طبقِ توصیهٔ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا کپسولِ بودزوناید را باید قورت بدهم؟
۰۲آیا بودزوناید برایِ حملهٔ ناگهانیِ آسم مناسب است؟
۰۳چرا باید بعد از استنشاقِ این دارو دهانم را بشویم؟
۰۴اگر علائمِ آسم ندارم، باز هم باید هر روز کپسول مصرف کنم؟
۰۵آیا بودزونایدِ استنشاقی مانندِ قرصِ کورتونِ خوراکی عوارضِ زیاد دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه R03BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.