بودزوناید
بودزوناید یک کورتون استنشاقی است که التهاب راههای هوایی را کم میکند و برای کنترل طولانیمدت آسم به کار میرود. اثر آن پیشگیرانه و تدریجی است، نه نجات فوری.
بیشتر برای درمان نگهدارندهٔ آسم پایدار و پیشگیری از برگشت یا تشدید علائم آسم استفاده میشود.
بودزوناید برای تنگینفس ناگهانی یا حملهٔ حاد آسم نیست و جای داروی نجات تجویزشده را نمیگیرد. پس از هر نوبت، دهان را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید تا احتمال برفک و گرفتگی صدا کمتر شود.
اگر نیازتان به داروی نجات بیشتر شده، علائم با درمان کنترل نمیشود، یا بلافاصله پس از استنشاق خسخس و تنگینفس بدتر میشود، سریع پیگیری کنید. سابقهٔ مصرف کورتون خوراکی، بیماری کبدی، عفونت، گلوکوم یا آبمروارید، بارداری و شیردهی را نیز پیش از شروع مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بودزوناید یک کورتون استنشاقی از گروه گلوکوکورتیکوئیدهاست که التهاب، تورم و تحریکپذیری راههای هوایی را کاهش میدهد. هدف اصلی آن کنترل علائم آسم و کاهش احتمال تشدید بیماری است. اثر دارو تدریجی است و برای بازکردن سریع راههای هوایی در حملهٔ حاد مناسب نیست. این فرآورده با قدرت ۱۰۰ میکروگرم در هر دوز به شکل افشانهٔ آئروسل دوزسنج یا پودر دوزسنج عرضه میشود و ممکن است با نامهایی مانند پالمیکورت و بودزوناید دیده شود.
موارد مصرف
- درمان نگهدارندهٔ آسم پایدار
- کاهش التهاب راههای هوایی و پیشگیری از برگشت خسخس، سرفه و تنگینفس
- کاهش دفعات تشدید آسم و نیاز به داروی نجات در چارچوب درمان منظم
- کمک به کاهش تدریجی نیاز به کورتون خوراکی در برخی بیماران، فقط زیر نظر پزشک
روش مصرف
مقدار، تعداد دفعات و مدت مصرف را پزشک بر اساس شدت آسم و نوع دستگاه تعیین میکند؛ دارو را طبق نسخه منظم، حتی در روزهای بدون علامت، مصرف کنید. شکل استنشاقی معمولاً با غذا یا بدون غذا قابل استفاده است و روش صحیح دستگاه اهمیت بیشتری دارد: در افشانهٔ دوزسنج، تکاندادن و هماهنگکردن فشار با دم و در صورت توصیه استفاده از محفظهٔ نگهدارنده؛ در پودر دوزسنج، آمادهسازی دستگاه و دم نسبتاً سریع و عمیق، بدون بازدم در دهانه. پس از هر نوبت دهان و گلو را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید. این دارو برای حملهٔ ناگهانی نیست؛ داروی نجات را طبق برنامهٔ جداگانه استفاده کنید و قطع یا کمکردن خودسرانه، بهویژه پس از مصرف طولانی یا همراهی با کورتون خوراکی، انجام ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم پایدار؛ درمان نگهدارنده و پیشگیری از علائم و تشدید
مصرف باید منظم و روزانه، حتی در نبود علائم، ادامه یابد؛ پس از هر نوبت دهان با آب شسته شود. این دارو برای رفع فوری حملهٔ حاد نیست و داروی نجات تجویزشده باید جداگانه در دسترس باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به بودزوناید یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده حساسیت دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. در بعضی پودرهای استنشاقی لاکتوز یا آثار پروتئین شیر وجود دارد؛ حساسیت شدید به پروتئین شیر را حتماً مطرح کنید.
- عفونت فعال یا درماننشده، سل، عفونت قارچی، ضعف سیستم ایمنی، یا تماس نزدیک با فرد مبتلا به آبلهمرغان یا سرخک را اطلاع دهید؛ کورتون استنشاقی میتواند بعضی عفونتها را تشدید یا پنهان کند.
- اگر کورتون خوراکی، تزریقی، پوستی، بینی یا استنشاقی دیگری مصرف میکنید، یا اخیراً کورتون خوراکی را کم یا قطع کردهاید، پزشک باید از آن آگاه باشد. قطع ناگهانی کورتون خوراکی میتواند خطرناک باشد.
- گلوکوم، آبمروارید، پوکی استخوان، بیماری کبدی یا سابقهٔ کاهش رشد را مطرح کنید. در کودکان، رشد و روش استفاده از دستگاه باید در ویزیتهای دورهای پایش شود.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع یا تغییر درمان بگویید.
- فهرست کامل داروها و مکملهایتان، بهویژه داروهای ضدقارچ، ضدویروس و بعضی آنتیبیوتیکها، و نیز هر حساسیت دارویی قبلی را در اختیار پزشک و داروساز بگذارید.
عوارض احتمالی
- برفک دهان، بهصورت لکههای سفید، سوزش یا درد داخل دهان
- گرفتگی یا تغییر صدا
- خشکی، تحریک یا درد گلو
- سرفه یا تحریک گذرای راههای هوایی پس از استنشاق
- سردرد یا مزهٔ ناخوشایند دهان
- تورم لب، صورت، زبان یا گلو، کهیر، خسخس یا دشواری تنفس میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اگر بلافاصله پس از استنشاق، خسخس یا تنگینفس بدتر شد، داروی نجات تجویزشده را طبق برنامه استفاده کنید و برای ارزیابی سریع اقدام کنید؛ در تنگینفس شدید یا بیاثر بودن داروی نجات، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعف شدید، تهوع یا استفراغ مکرر، سرگیجه، غش یا افت فشار، بهویژه پس از مصرف طولانی، دوزهای بالاتر یا تغییر از کورتون خوراکی، میتواند نشانهٔ کاهش کار غدهٔ فوقکلیوی باشد؛ فوراً مراجعه کنید.
- تب پایدار، عفونت شدید یا غیرمعمول، یا عفونتی که دیر خوب میشود نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است؛ در صورت بدحالی شدید مراجعهٔ فوری انجام دهید.
- تاری دید، درد چشم یا دیدن هالهٔ نور میتواند به افزایش فشار چشم یا آبمروارید مربوط باشد؛ در اولین فرصت برای معاینه مراجعه کنید.
- در مصرف طولانی یا مقدارهای بالا، کاهش سرعت رشد کودک، کبودی آسان، ورم صورت، ضعف عضله یا شکستگی با ضربهٔ کم را جدی بگیرید و برای بازبینی درمان و پایش عوارض مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول، برخی داروهای ضدویروس مانند ریتوناویر یا کوبیسیستات و بعضی آنتیبیوتیکهای ماکرولیدی مانند کلاریترومایسین و اریترومایسین میتوانند تجزیهٔ بودزوناید را کند و خطر عوارض کورتونی، از جمله کاهش کار غدهٔ فوقکلیوی، را بیشتر کنند؛ مصرف همزمان چند فرآوردهٔ کورتونی نیز همین خطر را افزایش میدهد. برای شکل استنشاقی، تداخل غذایی مهمی شناخته نشده است؛ الکل تداخل مستقیم مهمی ندارد، اما ممکن است در برخی افراد علائم آسم را تحریک یا تشدید کند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بودزوناید استنشاقی معمولاً در بارداری قابل استفاده است و مقدار کمی از آن وارد گردش خون میشود؛ بااینحال شروع، تغییر یا قطع درمان باید با پزشک انجام شود، زیرا کنترلنشدن آسم نیز برای مادر و جنین خطر دارد. در شیردهی نیز مقدار منتقلشده به شیر معمولاً بسیار کم است، اما هر تغییر در درمان و هر نگرانی دربارهٔ نوزاد را با پزشک در میان بگذارید.
نگهداری
دارو را در دمای اتاق، در محل خشک و دور از نور، رطوبت، یخزدگی و گرمای مستقیم، مطابق شرایط درجشده روی بسته نگهداری کنید. برای پودر، درپوش را بسته نگه دارید و دستگاه را از رطوبت دور کنید؛ افشانه را سوراخ نکنید و به شعله یا گرمای شدید نزدیک نکنید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پس از تاریخ انقضا یا آسیبدیدن دستگاه مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| افشانه (آئروسل) دُزسنج | — |
| پودر دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بودزوناید ۱۰۰ برای تنگینفس ناگهانی مناسب است؟
۰۲چرا باید بعد از هر بار استنشاق دهانم را بشویم؟
۰۳اگر علائمم بهتر شد، میتوانم بودزوناید را قطع کنم؟
۰۴آیا میتوانم پودر و افشانهٔ بودزوناید را خودسرانه جایگزین کنم؟
۰۵اثر بودزوناید چه زمانی شروع میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه R03BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.