بکساروتن
بکساروتن ژل یک درصد، دارویی ضدسرطان موضعی از خانوادهٔ رتینوئیدهاست که برای کنترل ضایعات پوستی لنفوم سلول تی به کار میرود.
بیشتر برای لکهها و پلاکهای پوستیِ میکوزیس فونگوئید و دیگر انواع لنفوم سلول تی پوستی در مراحل اولیه استفاده میشود؛ معمولاً وقتی درمانهای قبلی کافی نبوده یا تحمل نشدهاند.
در بارداری و هنگام قصد بارداری نباید مصرف شود. ژل فقط روی ضایعهٔ تعیینشده زده میشود، نه پوست سالم یا مخاط؛ قرمزی و سوزش شایع است اما تحریک شدید یا علائم حساسیت نیازمند اقدام سریع است.
پیش از شروع، بارداری یا احتمال آن، شیردهی، حساسیت به رتینوئیدها، بیماری کبد یا کلیه و همهٔ داروها و مکملها را مطرح کنید. در صورت تحریک شدید، نشانههای عفونت، تورم صورت یا دشواری تنفس فوراً کمک پزشکی بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بکساروتن ژل یک درصد، دارویی ضدسرطان موضعی از خانوادهٔ رتینوئیدهاست که برای ضایعات پوستی لنفوم سلول تی پوستی تجویز میشود. این دارو گیرندههای ایکس رتینوئید را فعال میکند و از این راه فعالیت ژنهای دخیل در رشد و تمایز سلولها را تغییر میدهد. اثر دقیق آن در لنفوم سلول تی پوستی کاملاً روشن نیست، اما هدف درمان کاهش و کنترل ضایعات پوستی است. جذب آن از پوست معمولاً کم است، ولی با درمان نواحی وسیع یا مصرف مکرر میتواند بیشتر شود.
موارد مصرف
- درمان موضعی ضایعات پوستی لنفوم سلول تی پوستی در مراحل اولیه
- درمان لکهها و پلاکهای پوستیِ میکوزیس فونگوئید
- درمان ضایعات پوستی پایدار یا مقاوم پس از درمانهای دیگر، یا در صورت تحملنکردن درمانهای دیگر، طبق تشخیص متخصص
روش مصرف
این ژل فقط برای مصرف خارجی است و مقدار، زمانبندی و مدت درمان را نسخه تعیین میکند. با انگشت تمیز، لایهای کافی و قابل مشاهده فقط روی سطح ضایعه بزنید و آن را روی پوست سالم اطراف نمالید؛ به چشم، داخل بینی، دهان، لب و نواحی تناسلی یا مقعد نرسد. پس از استعمال دستها را بشویید، بگذارید حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه خشک شود و سپس لباس گشاد بپوشید؛ پانسمان بسته و چسبان نگذارید. برنامهٔ مصرف معمولاً با دفعات کمتر آغاز و بر اساس تحمل پوست بهتدریج بیشتر میشود؛ در صورت تحریک شدید، کاهش دفعات یا توقف موقت باید با نظر پزشک انجام شود. پس از استعمال تا حد امکان دستکم ۳ ساعت ناحیه را نشویید یا شنا نکنید و پس از حمام پیش از استعمال حدود ۲۰ دقیقه صبر کنید. نوبت فراموششده را با مقدار اضافی جبران نکنید و درمان را خودسرانه بهمحض بهتر شدن قطع نکنید. ژل حاوی الکل است؛ هنگام و پس از استعمال آن را از شعله، سیگار و منابع گرما دور نگه دارید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به بکساروتن، رتینوئیدهای دیگر یا هر یک از اجزای ژل حساسیت دارید، پیش از شروع اطلاع دهید.
- اگر باردارید، احتمال بارداری دارید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف موضوع را با پزشک مطرح کنید؛ این دارو در بارداری ممنوع است.
- در صورت شیردهی، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ دربارهٔ ایمنی دارو برای شیرخوار اطلاعات کافی وجود ندارد.
- اگر بیماری کبد یا کلیه دارید، پزشک باید بداند؛ ایمنی و اثربخشی این ژل در کودکان بهطور کامل مشخص نشده است.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها، ویتامینها، فرآوردههای گیاهی و محصولات پوستی خود را ارائه دهید؛ بهویژه مکملهای حاوی ویتامین آ.
- در طول درمان از آفتاب شدید و نور فرابنفش مصنوعی دوری کنید و اگر درمان نوری یا درمان پوستی دیگری هم دارید، پیش از شروع اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- قرمزی محل استعمال
- خارش
- سوزش و تحریک پوستی
- خشکی یا پوستهریزی
- بثورات یا التهاب پوستی
- درد یا حساسیت در محل درمان
- تورم لبها، صورت یا زبان، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس: مصرف را متوقف کنید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- قرمزی، سوزش، خارش یا درد شدید، تاول، زخم یا کندهشدن پوست: ژل را روی محل ادامه ندهید و برای ارزیابی سریع با پزشک تماس بگیرید؛ تغییر دفعات یا توقف موقت باید طبق نظر او باشد.
- تب، لرز، گلودرد، تورم غدد لنفاوی، گرمی یا ترشح چرکی از محل: میتواند نشانهٔ عفونت باشد و باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.
- قرمزی شدید یا تاولزدن پس از قرار گرفتن در نور: از آفتاب و نور فرابنفش دور شوید و در کوتاهترین زمان با پزشک تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
جذب خونی ژل معمولاً کم است، اما تداخل کاملاً منتفی نیست. فهرست کامل داروها، مکملها، ویتامینها، فرآوردههای گیاهی و محصولات پوستیاتان را به پزشک و داروساز بگویید؛ بهویژه برخی داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول، اریترومایسین، جمفیبروزیل، مکملهای ویتامین آ و گریپفروت یا آب آن، چون ممکن است سطح خونی بکساروتن را افزایش دهند. دافع حشرات حاوی مادهٔ دیئیتی را همزمان استفاده نکنید و روی ضایعهٔ درمانشده محصول موضعی دیگری نزنید، مگر با برنامهٔ متخصص؛ ترکیب این ژل با برخی درمانهای دیگر پوستی یا نوری بهطور کامل بررسی نشده است.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بکساروتن میتواند به جنین آسیب شدید بزند و در بارداری، احتمال بارداری یا قصد بارداری نباید استفاده شود. برای افراد دارای امکان بارداری، آزمایش منفی پیش از شروع و بررسیهای دورهای، همراه با پیشگیری مؤثر از یک ماه پیش از شروع تا یک ماه پس از پایان درمان، لازم است؛ در صورت بارداری یا شک به آن، مصرف را متوقف و فوراً با پزشک تماس بگیرید. مشخص نیست دارو وارد شیر انسان میشود یا نه و بهدلیل احتمال آسیب به شیرخوار، در شیردهی معمولاً نباید مصرف شود؛ دربارهٔ قطع شیردهی یا دارو با متخصص تصمیم بگیرید.
نگهداری
ژل را در دمای اتاق، دور از نور، گرمای زیاد، رطوبت و شعلهٔ باز و در تیوبِ کاملاً بسته نگه دارید؛ آن را در حمام یا کنار منبع حرارت نگذارید. دارو باید دور از دید و دسترس کودکان باشد و پیش از مصرف، تاریخ انقضا و سالمبودن پلمب بررسی شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تارگرتین همان بکساروتن است؟
۰۲آیا میتوانم ژل را روی پوست سالم اطراف ضایعه بزنم؟
۰۳اگر پوست محل درمان خیلی قرمز یا سوزان شد چه کنم؟
۰۴چه مدت طول میکشد تا بکساروتن اثر کند؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف ژل را فراموش کردم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01XX25. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.