وریکونازول
وریکونازول دارویی ضدقارچ از خانوادهٔ آزولهاست که با مختلکردنِ ساختِ دیوارهٔ سلولیِ قارچ، از رشد و گسترشِ آن جلوگیری میکند.
این دارو عمدتاً برایِ درمانِ عفونتهایِ قارچیِ جدی و مهاجم، از جمله آسپرژیلوزیس و برخی عفونتهایِ کاندیدایی در بیمارانِ دارایِ سیستمِ ایمنیِ ضعیفشده، به کار میرود.
این دارو با طیفِ گستردهای از داروهایِ دیگر تداخل دارد و میتواند بر عملکردِ کبد، ریتمِ قلب و بینایی اثر بگذارد؛ به همین دلیل باید کاملاً زیرِ نظرِ پزشک و همراه با آزمایشهایِ دورهای مصرف شود.
اگر زردیِ پوست یا چشم، تپش یا بینظمیِ ضربانِ قلب، بثوراتِ گستردهٔ پوستی یا تاریِ دیدِ ماندگار دیدید، یا قصدِ مصرفِ داروی جدیدی دارید، پیش از ادامهٔ درمان با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
وریکونازول دارویی از خانوادهٔ ضدقارچهایِ آزولی است که در ردهٔ درمانیِ ضدعفونت قرار میگیرد. این دارو با مهارِ آنزیمی در قارچ به نامِ لانوسترول دمتیلاز، ساختِ ارگوسترول — جزءِ اصلیِ دیوارهٔ سلولیِ قارچ — را مختل میکند و از این راه، از رشد و تکثیرِ قارچ جلوگیری میکند. وریکونازول در ایران هم بهصورتِ قرصِ خوراکی و هم بهصورتِ محلولِ تزریقیِ داخلِ وریدی موجود است و معمولاً برایِ عفونتهایِ قارچیِ نسبتاً جدی و گاه تهدیدکنندهٔ زندگی تجویز میشود. هدفِ اصلیِ درمان، ریشهکنیِ عفونتِ قارچی و جلوگیری از گسترشِ آن به دیگر اندامهایِ بدن است.
موارد مصرف
- درمانِ آسپرژیلوزیسِ مهاجم، یک عفونتِ قارچیِ جدی و پیشرونده
- درمانِ عفونتهایِ جدیِ ناشی از کاندیدا در بیمارانِ خاص
- درمانِ کاندیدیازیسِ مریء (عفونتِ قارچیِ مری)
- درمانِ عفونتهایِ قارچیِ نادر و مقاوم، مانندِ عفونتهایِ ناشی از فوزاریوم یا اسکدوسپوریوم
- پیشگیری از عفونتِ قارچیِ مهاجم در بیمارانِ پرخطر، مانندِ گیرندگانِ پیوندِ مغزِ استخوان، طبقِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
وریکونازول را دقیقاً طبقِ زمانبندیِ تعیینشده توسطِ پزشک مصرف کنید. شکلِ خوراکیِ آن را ترجیحاً با معدهای خالی، یعنی دور از وعدههایِ غذایی، میل کنید، چون غذا میتواند جذبِ آن را کم کند؛ برایِ زمانبندیِ دقیق نسبت به وعدههایِ غذایی از پزشک یا داروسازِ خود راهنمایی بگیرید. دورهٔ درمان را حتی در صورتِ احساسِ بهبودی، بدونِ مشورتِ پزشک قطع نکنید، زیرا قطعِ زودهنگام میتواند به بازگشتِ عفونت یا مقاومشدنِ قارچ به درمان بینجامد. مقدار، شکلِ مصرف (خوراکی یا تزریقی) و مدتِ دقیقِ درمان را فقط پزشکِ معالج بر اساسِ نوعِ عفونت و وضعیتِ شما تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسپرژیلوزیس مهاجم
مدت درمان معمولاً ۶ تا ۱۲ هفته یا بیشتر است و بر پایهٔ پاسخ بالینی، شواهد قارچشناختی و وضعیت ایمنی تعیین میشود؛ در صورت شروع وریدی، حداقل ۷ روز پیش از تبدیل به خوراکی ادامه مییابد.
کاندیدمی در بیماران غیرنوتروپنیک و عفونتهای عمقی جدی کاندیدا
درمان باید حداقل ۱۴ روز پس از برطرف شدن علائم و آخرین کشت مثبت ادامه یابد؛ هرکدام دیرتر باشد. در عفونتهای مهاجم مقاوم به فلوکونازول یا نامناسب بودن درمانهای دیگر، انتخاب دارو باید بر پایهٔ کشت و نظر متخصص باشد.
کاندیدیازیس مری
درمان حداقل ۱۴ روز و دستکم ۷ روز پس از برطرف شدن علائم ادامه یابد؛ قرص با فاصلهٔ دستکم یک ساعت از غذا مصرف شود.
عفونتهای جدی ناشی از فوزاریوم یا اسکدوسپوریوم
عمدتاً در صورت عدم تحمل یا شکست درمانهای دیگر استفاده میشود؛ مدت درمان بر پایهٔ پاسخ بالینی، ریشهکنی قارچ و وضعیت ایمنی تعیین میشود.
پیشگیری از عفونت قارچی مهاجم پس از پیوند سلولهای بنیادی خونساز از دهنده در بیماران پرخطر
پیشگیری از روز پیوند آغاز میشود و معمولاً تا ۱۰۰ روز ادامه دارد؛ در صورت تداوم سرکوب ایمنی یا بیماری پیوند علیه میزبان، ممکن است تا ۱۸۰ روز ادامه یابد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ قبلی به وریکونازول یا سایرِ داروهایِ آزولی، مانندِ فلوکونازول یا ایتراکونازول، را به پزشک اطلاع دهید.
- وجودِ بیماریِ کبدی یا کلیوی و هرگونه سابقهٔ اختلالِ ریتمِ قلب را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان — بهویژه داروهایِ قلبی، ضدانعقاد یا سرکوبکنندهٔ سیستمِ ایمنی — را به پزشک نشان دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروعِ درمان با پزشک مشورت کنید.
- دربارهٔ نیاز به محدودکردنِ قرارگیری در آفتاب و استفاده از پوششِ مناسب در طولِ درمان، با پزشک صحبت کنید.
عوارض احتمالی
- تاریِ دیدِ گذرا و حساسیت به نور
- سردرد
- تهوع
- دردِ شکم یا اسهال
- تب
- بثوراتِ خفیفِ پوستی
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید — نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی — در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید.
- ضربانِ نامنظم یا تندِ قلب، تپش یا غش — ممکن است نشانهٔ اختلالِ ریتمِ قلب باشد — فوراً به پزشک اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- بثوراتِ گستردهٔ پوستی، تاول یا پوستهپوستهشدنِ پوست — نشانهٔ یک واکنشِ پوستیِ جدی — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
- تورمِ صورت، لب یا گلو و دشواری در تنفس یا بلع — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید — بیدرنگ با اورژانس تماس بگیرید.
- توهم، سردرگمیِ ناگهانی یا رفتارِ غیرمعمول، بهویژه در فرمِ تزریقی — این علائم را سریعاً به پزشک گزارش دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
وریکونازول در کبد و از طریقِ چند آنزیمِ خاص متابولیزه میشود، به همین دلیل با طیفِ گستردهای از داروهایِ دیگر تداخل دارد. مصرفِ همزمان با برخی داروهایِ ضدتشنج مانندِ کاربامازپین و فنیتوئین، ریفامپین، برخی داروهایِ ضدویروسِ اچآیوی، سیکلوسپورین و تاکرولیموسِ مصرفی در گیرندگانِ پیوندِ عضو، وارفارینِ ضدانعقاد، برخی خوابآورها و آرامبخشها، و برخی داروهایِ قلبیِ اثرگذار بر ریتمِ قلب میتواند نیازمندِ احتیاطِ ویژه یا تنظیمِ دوز باشد. مصرفِ همزمان با گیاهِ گلراعی نیز توصیه نمیشود، چون میتواند اثرِ درمانیِ وریکونازول را کاهش دهد. الکل هم میتواند فشار بر کبد را در طولِ درمان بیشتر کند و بهتر است از آن پرهیز شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را حتماً به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ خطرناک بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بر اساسِ شواهدِ موجود، وریکونازول میتواند برایِ جنین مضر باشد و بهطورِ کلی مصرفِ آن در دورانِ بارداری توصیه نمیشود، مگر آنکه پزشک تشخیص دهد فایدهٔ درمان برایِ مادر از خطرِ احتمالی بیشتر است. زنانی که امکانِ بارداری دارند بهتر است در طولِ درمان و مدتی پس از پایانِ آن از یک روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند. اطلاعات دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر محدود است، به همین دلیل مصرف در دورانِ شیردهی باید فقط با نظرِ پزشک و پس از سنجشِ دقیقِ فایده در برابرِ خطر انجام شود.
نگهداری
این دارو را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت، نور و گرمای مستقیم نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهٔ محصول دستورِ دیگری قید شده باشد. آن را در بستهبندیِ اصلی و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 200 mg |
| قرص | 50 mg |
| تزریقی برای محلول | 200 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۵ برند از ۲۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا وریکونازول باعثِ تاریِ دیدِ موقت میشود؟
۰۲آیا باید وریکونازول را با معدهٔ خالی مصرف کنم؟
۰۳چرا در طولِ درمان با وریکونازول باید مراقبِ آفتاب باشم؟
۰۴آیا مصرفِ وریکونازول همراه با سایرِ داروهایم بیخطر است؟
۰۵در طولِ درمان با وریکونازول به چه آزمایشهایی نیاز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۵ برند از ۲۸ سازنده، در گروه J02AC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.