وینفلونین
وینفلونین یک داروی ضدسرطان تزریقی از گروه آلکالوئیدهای وینکا است. با مختلکردن ساختار لازم برای تقسیم سلول، رشد و تکثیر سلولهای سرطانی را مهار میکند.
این دارو بیشتر برای سرطان پیشرفته یا منتشرشدهٔ پوشش مثانه و مجاری ادراری از نوع سلول انتقالی، پس از شکست درمان قبلیِ حاوی داروهای پلاتینی، در بزرگسالان به کار میرود.
افت گلبولهای سفید و پلاکت، کاهش سدیم خون و یبوست شدید از نگرانیهای مهم وینفلونین هستند و پیش از هر نوبت آزمایش و پایش پزشکی لازم است. تب یا لرز، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، خونریزی، یبوست مقاوم، یا گیجی و تشنج نیاز به رسیدگی فوری دارد.
پیش از شروع درمان، بیماریهای قلبی، کبدی یا کلیوی، عفونت اخیر، یبوست، بارداری یا قصد بچهدارشدن و فهرست همهٔ داروها و مکملها را مطرح کنید. هر علامت تازه و شدید یا از دست رفتن نوبت درمان باید همانروز به تیم درمان اطلاع داده شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
وینفلونین یک داروی شیمیدرمانی از گروه آلکالوئیدهای وینکا و مهارکنندهٔ تقسیم سلولی است. این دارو با اتصال به توبولین و برهمزدن تشکیل ریزلولههای سلولی، تقسیم سلولهای سرطانی را متوقف میکند. شکل ارائهشده، محلول غلیظ تزریقی با غلظت ۲۵ میلیگرم در هر میلیلیتر است و پس از رقیقسازی فقط به صورت سرم وریدی استفاده میشود. این دارو در ایران ممکن است با نام تجاری جاولور دیده شود و درمان آن باید در مرکز تخصصی شیمیدرمانی انجام شود.
موارد مصرف
- سرطان پیشرفتهٔ پوشش داخلی مثانه از نوع سلول انتقالی در بزرگسالان
- سرطان منتشرشدهٔ پوشش داخلی دستگاه ادراری از همین نوع
- درمان تکدارویی در بزرگسالان پس از ناکامی درمان پیشین حاوی داروهای پلاتینی
روش مصرف
وینفلونین خوراکی نیست؛ ویال آن باید پس از رقیقسازی، فقط از راه ورید و توسط پزشک یا پرستار آموزشدیده در مرکز تخصصی شیمیدرمانی تجویز شود و هرگز نباید به نخاع تزریق شود. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و مدت درمان بر اساس نسخه، سطح بدن، سن، آزمایش شمارش خون، عملکرد کبد و کلیه و عوارض تعیین میشود و ممکن است پزشک نوبت بعدی را به تعویق بیندازد، مقدار را تغییر دهد یا درمان را متوقف کند. برای کاهش خطر یبوست، آب کافی، غذای پرفیبر و ملین فقط طبق برنامهٔ تیم درمان مصرف شود. اگر نوبت مراجعه از دست رفت، با مرکز درمانی تماس بگیرید و برای جبران، مقدار اضافی دریافت نکنید؛ هر درد، سوزش، قرمزی یا تورم در محل تزریق را همان لحظه به پرستار بگویید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به وینفلونین یا داروهای همگروه آن، یعنی آلکالوئیدهای وینکا، را اطلاع دهید.
- عفونت شدید فعلی یا عفونت شدید در دو هفتهٔ اخیر را پیش از شروع یا ادامهٔ درمان مطرح کنید.
- کاهش گلبولهای سفید، نوتروفیلها، هموگلوبین یا پلاکت در آزمایشهای اخیر را اطلاع دهید؛ پیش از هر نوبت بررسی شمارش سلولهای خون لازم است.
- بیماری قلبی، سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا درد قلبی، نارسایی قلب، اختلال ضربان، طولانیبودن فاصلهٔ کیو تی در نوار قلب یا پایینبودن پتاسیم را مطرح کنید.
- بیماری کبد یا کلیه، سن ۷۵ سال یا بیشتر، یا سابقهٔ پرتودرمانی لگن را اطلاع دهید؛ برنامهٔ درمانی در این شرایط ممکن است تغییر کند. وینفلونین برای کودکان و نوجوانان در نظر گرفته نشده است.
- یبوست، بیماری یا تودهٔ شکمی، جراحی بزرگ شکم یا مصرف مسکنهای مخدر، و نیز بارداری، احتمال بارداری، شیردهی، قصد بچهدارشدن یا نگرانی دربارهٔ باروری را از پیش اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- کاهش گلبولهای سفید، قرمز و پلاکت در آزمایش خون؛ کاهش سدیم خون نیز ممکن است در آزمایش دیده شود.
- یبوست، تهوع، استفراغ، درد شکم و گاهی اسهال.
- التهاب یا زخم دهان، درد دهان و تغییر مزه.
- خستگی و ضعف، کاهش اشتها و کاهش وزن.
- درد عضلانی یا مفصلی، سردرد، سرگیجه و گزگز یا بیحسی دستوپا.
- ریزش مو و درد، قرمزی یا تورم محل تزریق.
- تب یا لرز، گلودرد، سرفهٔ تازه یا بدحالشدن ناگهانی: ممکن است نشانهٔ عفونت در پی افت گلبول سفید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی یا کبودی غیرعادی، خون در ادرار یا مدفوع، رنگپریدگی یا ضعف شدید: احتمال افت پلاکت یا کمخونی مطرح است؛ همان روز با مرکز درمانی تماس بگیرید و در صورت خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- یبوست مقاوم به ملین، نفخ یا درد و تورم شکم، استفراغ مداوم یا ناتوانی در دفع گاز و مدفوع: احتمال انسداد روده وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس، تپش قلب شدید یا غش: میتواند نشانهٔ عارضهٔ قلبی یا ریوی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم لب، زبان یا صورت، کهیر گسترده، خسخس یا دشواری تنفس: احتمال حساسیت شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد شدید همراه با گیجی، خوابآلودگی غیرعادی، تغییر دید، تشنج، تهوع و استفراغ شدید یا بالا رفتن محسوس فشارخون: احتمال اختلال عصبی یا کاهش شدید سدیم وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول، ریتوناویر و آب گریپفروت میتوانند غلظت و اثر وینفلونین را افزایش دهند؛ ریفامپیسین و فرآوردههای حاوی علف چای میتوانند اثر آن را کاهش دهند. داروهایی که فاصلهٔ کیو تی را در نوار قلب طولانی میکنند ممکن است خطر اختلال ضربان را بالا ببرند و مسکنهای مخدر خطر یبوست را بیشتر میکنند. مصرف همزمان با برخی داروهای شیمیدرمانی مانند دوکسوروبیسین نیز میتواند افت سلولهای خون را تشدید کند. فهرست کامل داروها، داروهای گیاهی و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو، حتی اگر گاهی یا بدون نسخه مصرف میکنی.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
وینفلونین میتواند به جنین آسیب بزند و در بارداری فقط در شرایط کاملاً ضروری و با تصمیم متخصص به کار میرود؛ اگر در طول درمان باردار شدید، فوراً تیم درمان سرطان را مطلع کنید. شیردهی در طول درمان ممنوع است و زمان مناسب برای شروع دوباره باید توسط پزشک تعیین شود. زنان باید تا ۷ ماه و مردان تا ۴ ماه پس از آخرین نوبت، علاوه بر دوران درمان، از روش پیشگیری مؤثر استفاده کنند. این دارو ممکن است باروری را کاهش دهد یا آسیب برگشتناپذیر ایجاد کند؛ افراد دارای قصد فرزندآوری دربارهٔ حفظ باروری پیش از شروع درمان سؤال کنند.
نگهداری
ویال بازنشده را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و داخل بستهٔ اصلی برای محافظت از نور نگه دارید؛ دور از دید و دسترس کودکان باشد و پس از تاریخ انقضا مصرف نشود. محلول رقیقشده باید طبق دستور مرکز درمانی و معمولاً بلافاصله مصرف شود و برای نگهداری در منزل مناسب نیست.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 25 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا وینفلونین را میتوان در منزل تزریق کرد؟
۰۲برای جلوگیری از یبوست ناشی از وینفلونین چه کار کنم؟
۰۳آیا بیحسی یا گزگز دستوپا بعد از وینفلونین مهم است؟
۰۴آیا هنگام درمان با وینفلونین میتوان آب گریپفروت خورد؟
۰۵اگر نوبت سرم وینفلونین را از دست بدهم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01CA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.