واندتانیب
واندتانیب یک داروی خوراکی ضدسرطان از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. با مهار چند مسیر رشد در سلولهای سرطانی و رگهای تغذیهکنندهٔ تومور، به کنترل رشد برخی سرطانهای تیروئید کمک میکند.
بیشتر برای سرطان مدولاری تیروئیدِ پیشرفته، منتشر یا غیرقابل جراحی که علامتدار یا رو به پیشرفت است به کار میرود. مناسب بودن درمان به وضعیت بیماری و گاهی نتیجهٔ بررسی جهش ژن رت بستگی دارد.
مهمترین خطر وندتانب طولانیشدن فعالیت الکتریکی قلب و ایجاد ضربان نامنظم خطرناک است؛ نوار قلب و بررسی املاح خون در طول درمان اهمیت دارد. غش، تپش نامنظم یا سرگیجهٔ شدید نیازمند اقدام فوری است.
پیش از شروع، بیماریهای قلب، کلیه، کبد، ریه یا تیروئید، فشار خون بالا، اسهال، سابقهٔ خونریزی، برنامهٔ جراحی و همهٔ داروهایتان را بگویید؛ بارداری، قصد بارداری و شیردهی را هم اعلام کنید. در صورت تپش نامنظم، غش، اسهال پایدار، بثورات شدید یا تنگی نفس، فوراً کمک پزشکی بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واندتانیب یک داروی ضدسرطان خوراکی از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است؛ به شکل قرص در قدرتهای ۱۰۰ و ۳۰۰ میلیگرم عرضه میشود و در ایران ممکن است با نامهای تجاری کاپرلسا و وندسا دیده شود. این دارو چند گیرندهٔ رشد، از جمله گیرندهٔ رت و گیرندههای رشد عروقی و اپیدرمی، را مهار میکند و پیامهای تکثیر سلول و تشکیل رگهای جدید را کاهش میدهد. هدف اصلی آن کنترل برخی انواع پیشرفتهٔ سرطان مدولاری تیروئید است، نه درمان همهٔ سرطانهای تیروئید. چون وندتانب مدت طولانی در بدن میماند، پایش منظم و توجه به عوارض حتی پس از قطع اهمیت دارد.
موارد مصرف
- سرطان مدولاری تیروئیدِ موضعیپیشرفته و غیرقابل جراحی
- سرطان مدولاری تیروئیدِ منتشرشده به سایر اندامها
- سرطان مدولاری تیروئیدِ تهاجمی، علامتدار یا رو به پیشرفت، در بیماران منتخب
روش مصرف
واندتانیب را فقط طبق برنامهٔ تجویزشده مصرف کنید؛ مقدار و طول درمان بر اساس نوع بیماری، عملکرد کلیه و عوارض تعیین میشود. قرص معمولاً با یا بدون غذا و در ساعت تقریباً ثابت مصرف میشود؛ آن را کامل با آب ببلعید و خرد یا نجوید. اگر بلع دشوار است، پیش از حلکردن قرص در آب از داروساز دربارهٔ روش صحیح سؤال کنید. نوبت فراموششده را دوبرابر نکنید و برای نوبت بعدی از دستور تیم درمان پیروی کنید. درمان را خودسرانه قطع یا کموزیاد نکنید؛ برخی عوارض ممکن است بهدلیل ماندگاری طولانی دارو پس از قطع هم ادامه داشته باشند. فشار خون و آزمایشهای برنامهریزیشده را پیگیری کنید و در برابر آفتاب مستقیم از پوشش محافظ استفاده کنید، زیرا حساسیت به نور ممکن است مدتی پس از درمان نیز باقی بماند.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ طولانیشدن فاصلهٔ الکتریکی قلب، ضربان نامنظم یا خیلی کند، غش، نارسایی قلبی، حملهٔ قلبی اخیر یا مرگ ناگهانی در خانواده؛ این موارد میتوانند خطر اختلال ریتم قلب را بیشتر کنند.
- پایین بودن پتاسیم، منیزیم یا کلسیم، یا اسهال، استفراغ و کمآبی؛ این اختلالها باید پیش از درمان اصلاح و حین درمان کنترل شوند.
- بیماری کلیه یا کبد، بهویژه نارسایی متوسط تا شدید؛ اختلال عملکرد این اندامها میتواند میزان دارو و خطر عوارض را تغییر دهد.
- فشار خون بالا، بیماری ریوی، سابقهٔ سرفهٔ خونی یا خونریزی، آنوریسم یا گشادشدگی رگ، تشنج یا سابقهٔ واکنش پوستی شدید را گزارش کنید.
- کمکاری تیروئید، برداشتن تیروئید یا مصرف لووتیروکسین را بگویید؛ ممکن است پایش هورمون تیروئید و تنظیم درمان جایگزینی لازم شود.
- اگر جراحی یا کار دندانپزشکی تهاجمی در پیش دارید، زخم دیرخوبشونده دارید یا داروهای استخوان مانند بیسفسفوناتها و دنوزوماب مصرف میکنید، از قبل اطلاع دهید؛ بارداری، قصد بارداری و شیردهی را نیز اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- اسهال یا شلشدن مدفوع
- بثورات پوستی، جوشمانند شدن، خشکی پوست، خارش یا حساسیت به نور
- تهوع و درد شکم
- افزایش فشار خون
- سردرد
- کاهش اشتها و خستگی
- غش، نزدیک به غش، تپش قلب یا ضربان نامنظم، درد قفسهٔ سینه یا سرگیجهٔ شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ این علائم میتوانند نشانهٔ اختلال خطرناک ریتم قلب باشند.
- تاول، پوستریزی، زخم دهان یا چشم، قرمزی گسترده، تب یا ورم صورت: فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید؛ در تاولزدن یا درگیری مخاط، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس ناگهانی یا روبهبدترشدن، سرفهٔ مداوم یا تب: فوراً به پزشک اطلاع دهید و اگر تنگی نفس شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اسهال شدید یا مداوم، ناتوانی در نوشیدن، خشکی شدید دهان، سرگیجه یا کاهش ادرار: همان روز به پزشک اطلاع دهید؛ در ضعف شدید، غش یا علائم کمآبی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم پاها، تنگی نفس هنگام درازکش، افزایش سریع وزن، خستگی غیرعادی یا درد قفسهٔ سینه: مراجعهٔ سریع لازم است، چون میتواند نشانهٔ نارسایی قلبی باشد.
- ضعف یا بیحسی ناگهانی یکطرفه، اختلال تکلم یا دید، تشنج، گیجی شدید، سردرد ناگهانی شدید یا خونریزی کنترلنشدنی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها، ویتامینها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ داروی تازهای را خودسرانه شروع یا قطع نکنید. وندتانب با داروهایی که فعالیت الکتریکی قلب را طولانی میکنند، مانند برخی داروهای ضدآریتمی، بعضی آنتیبیوتیکها و داروهای ضدتهوع، میتواند خطر ضربان نامنظم را بالا ببرد. داروهای القاکنندهٔ قوی آنزیمهای کبدی مانند ریفامپیسین، کاربامازپین، فنیتوئین و علف چای ممکن است اثر وندتانب را کم کنند. این دارو میتواند سطح دیگوکسین و متفورمین را بالا ببرد و همراه وارفارین به پایش دقیقتر انعقاد نیاز داشته باشد؛ مصرف همزمان داروهای استخوان مانند بیسفسفوناتها و دنوزوماب نیز باید اعلام شود. غذا تداخل مهمی ندارد و دارو با یا بدون غذا قابل مصرف است؛ تداخل مستقیم مشخصی با الکل شناخته نشده، اما الکل میتواند سرگیجه یا کمآبی ناشی از اسهال را بدتر کند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
واندتانیب میتواند به جنین آسیب بزند و اطلاعات دربارهٔ مصرف آن در بارداری محدود است. اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا احتمال بارداری وجود دارد، پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ زنان و مردان دارای امکان باروری باید در طول درمان و تا چهار ماه پس از آخرین نوبت از روش پیشگیری مؤثر استفاده کنند. شیردهی در طول درمان و تا چهار ماه پس از آخرین نوبت نباید انجام شود، چون ورود دارو به شیر انسان مشخص نیست. اگر بارداری رخ داد، سریعاً با پزشک معالج تماس بگیرید.
نگهداری
قرصها را در دمای معمول اتاق، ترجیحاً ۲۰ تا ۲۵ درجهٔ سانتیگراد و دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم، در بستهبندی اصلی و دور از دسترس کودکان نگه دارید؛ نوسان کوتاهمدت ۱۵ تا ۳۰ درجه معمولاً قابلقبول است. آنها را در حمام یا کنار پنجره نگذارید، تاریخ انقضا را بررسی کنید و قرص تاریخگذشته یا اضافی را برای دفع ایمن به داروساز بسپارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 100 mg |
| قرص | 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا وندتانب برای همهٔ سرطانهای تیروئید تجویز میشود؟
۰۲چرا پیش از شروع و در طول مصرف وندتانب نوار قلب و آزمایش املاح میگیرند؟
۰۳آیا میتوانم وندتانب را با غذا مصرف کنم؟
۰۴اگر با وندتانب اسهال یا بثورات پوستی گرفتم، دارو را قطع کنم؟
۰۵آیا بعد از قطع وندتانب خطر عوارض کاملاً از بین میرود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۵ سازنده، در گروه L01XE12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.