پروبنسید
پروبنسید داروییِ خوراکی از گروهِ اوریکوزوریکها (افزایشدهندهٔ دفعِ اسیدِ اوریک) است که با کاهشِ بازجذبِ اسیدِ اوریک در کلیه، سطحِ آن را در خون پایین میآورد.
بیشتر برای کنترلِ درازمدتِ نقرس و پیشگیری از حملاتِ آن بهکار میرود؛ گاهی نیز برای بالا و پایدار نگهداشتنِ غلظتِ خونیِ برخی آنتیبیوتیکها، مانندِ پنیسیلینها، تجویز میشود.
این دارو نباید در زمانِ حملهٔ حادِ نقرس شروع شود، چون ممکن است نشانهها را بدتر کند؛ همچنین نوشیدنِ آبِ کافی در طولِ درمان برای پیشگیری از سنگِ کلیه اهمیت دارد.
اگر دردِ شدیدِ پهلو یا کمر، خون در ادرار، حملهٔ نقرسی، یا نشانههای آلرژیک مانندِ بثوراتِ پوستی و خارش دیدید، حتماً هر چه زودتر با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پروبنسید داروییِ خوراکی از دستهٔ اوریکوزوریکهاست که در درمانِ نقرسِ مزمن و هیپراوریسمی بهکار میرود. این دارو با کاهشِ بازجذبِ اسیدِ اوریک در کلیه، دفعِ آن را از راهِ ادرار افزایش میدهد و سطحِ اسیدِ اوریکِ خون را پایین میآورد. پروبنسید همچنین دفعِ کلیویِ برخی داروهای دیگر، بهویژه پنیسیلینها و برخی سفالوسپورینها، را کند میکند و از این راه غلظتِ خونیِ آن آنتیبیوتیکها را بالاتر و پایدارتر نگه میدارد. به همین دلیل، گاهی نه برای اثرِ مستقیمِ خودش بر نقرس، بلکه بهعنوانِ کمکدارو در کنارِ آنتیبیوتیک تجویز میشود. اینکه پروبنسید برای کدام هدف و در چه شرایطی مناسبِ شماست را پزشکتان تعیین میکند.
موارد مصرف
- کاهشِ سطحِ اسیدِ اوریکِ خون در نقرسِ مزمن
- پیشگیری از حملاتِ تکرارشوندهٔ نقرس
- کمک به کاهشِ گرههای توفی (رسوباتِ اسیدِ اوریک زیرِ پوست) در نقرسِ پیشرفته
- افزایش و پایدارترکردنِ غلظتِ خونیِ برخی پنیسیلینها و سفالوسپورینها
- کمک به درمانِ برخی عفونتها در کنارِ آنتیبیوتیک، طبقِ تشخیصِ پزشک
روش مصرف
پروبنسید معمولاً بهصورتِ قرصِ خوراکی مصرف میشود و بهتر است همراهِ غذا یا شیر خورده شود تا احتمالِ ناراحتیِ گوارشی کمتر شود. در طولِ دورهٔ درمان، نوشیدنِ آبِ فراوان توصیه میشود تا از تشکیلِ سنگهای اسیدِ اوریکی در کلیه پیشگیری شود. بهتر است این دارو هر روز و در ساعاتِ نسبتاً ثابت مصرف شود تا اثرش پایدار بماند؛ فراموشکردنِ نوبتها یا قطعِ خودسرانهٔ آن در نقرسِ مزمن میتواند به بازگشتِ افزایشِ اسیدِ اوریک و حملاتِ نقرسی بینجامد. مقدارِ مصرف و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک، متناسب با شرایطِ شما، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش اسید اوریک خون در نقرس مزمن
در حملهٔ حاد نقرس شروع نشود. همراه غذا و آب کافی مصرف شود تا خطر سنگ اسید اوریک کاهش یابد.
پیشگیری از حملات تکرارشوندهٔ نقرس
درمان نگهدارنده و طولانیمدت است؛ هنگام بروز حملهٔ حاد، پروبنسید را خودسرانه قطع نکنید و درمان حمله را جداگانه انجام دهید.
کمک به کاهش گرههای توفی در نقرس پیشرفته
درمان تا حفظ اسید اوریک در محدودهٔ هدف و کاهش رسوبات ادامه مییابد. مصرف مایعات کافی برای پیشگیری از رسوب ادراری اهمیت دارد.
افزایش و پایدارکردن غلظت خونی برخی پنیسیلینها و سفالوسپورینها
فقط با آنتیبیوتیکهای منتخب استفاده میشود؛ افزایش غلظت آنتیبیوتیک میتواند عوارض آن را بیشتر کند.
کمک به درمان برخی عفونتهای باکتریایی همراه آنتیبیوتیک
مدت مصرف به نوع عفونت و آنتیبیوتیک بستگی دارد؛ پروبنسید جایگزین آنتیبیوتیک نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به پروبنسید یا هر ترکیبِ دیگر
- سابقهٔ سنگِ کلیه، بهویژه سنگهای اسیدِ اوریکی، یا هرگونه بیماریِ کلیوی
- کمبودِ آنزیمِ گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD) یا هرگونه بیماریِ خونی
- سنِ کودک، در صورتیکه دارو برای کودکِ خردسال در نظر گرفته شده باشد
- بارداری، قصدِ بارداری، یا شیردهی
- فهرستِ همهٔ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفی، بهویژه آسپیرین یا داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی
عوارض احتمالی
- تهوع و دلدردِ خفیف
- سردرد
- گرگرفتگی یا سرخیِ پوست
- سرگیجهٔ خفیف
- افزایشِ دفعاتِ ادرارکردن، بهویژه در آغازِ درمان
- دردِ ناگهانی، تورم و قرمزیِ یک مفصل (اغلب انگشتِ شستِ پا) که نشانهٔ حملهٔ حادِ نقرس است — به پزشک اطلاع دهید
- دردِ شدیدِ پهلو یا کمر، یا دیدنِ خون در ادرار که میتواند نشانهٔ سنگِ کلیه باشد — به پزشک مراجعه کنید
- تورمِ صورت و گلو، تنگیِ نفس، یا بثوراتِ گستردهٔ پوستی که نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- رنگپریدگی، خستگیِ غیرعادی، یا کبودیِ آسان که میتواند نشانهٔ اختلالِ خونی باشد — به پزشک اطلاع دهید
- زردیِ پوست یا چشم و ادرارِ تیره که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پروبنسید با چند گروه از داروها تداخلِ مهم دارد. آسپیرین و دیگر سالیسیلاتها اثرِ اوریکوزوریکِ آن را خنثی میکنند و بهتر است همراهِ هم مصرف نشوند. این دارو غلظتِ خونیِ متوترکسات را بالا میبرد و میتواند خطرِ سمیتِ آن را افزایش دهد، پس همراهیِ این دو باید با احتیاطِ ویژه و زیرِنظرِ پزشک باشد. پروبنسید همچنین میتواند غلظتِ برخی داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی، برخی مدرها مانندِ فوروزماید، برخی داروهای پایینآورندهٔ قندِ خون، و برخی آنتیبیوتیکهای دیگر را تغییر دهد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای ناخواسته پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کافی دربارهٔ بیخطر بودنِ پروبنسید در بارداری وجود ندارد و این دارو معمولاً تنها زمانی مصرف میشود که پزشک آن را واقعاً ضروری تشخیص دهد. اطلاعات دربارهٔ ورودِ پروبنسید به شیرِ مادر و اثرش بر نوزادِ شیرخوار نیز محدود است. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید، یا شیر میدهید، پیش از شروعِ مصرف حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
پروبنسید را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ خورشید نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروساز دور بریزید، نه از راهِ فاضلاب یا زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پروبنسید مسکنِ دردِ نقرس است؟
۰۲چرا ممکن است در آغازِ مصرفِ پروبنسید حملهٔ نقرسی رخ دهد؟
۰۳چرا باید در دورانِ مصرفِ پروبنسید آبِ زیاد بنوشم؟
۰۴آیا مصرفِ آسپیرین همراهِ پروبنسید مشکلی دارد؟
۰۵چرا گاهی پروبنسید همراهِ آنتیبیوتیک تجویز میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۱ سازنده، در گروه M04AB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.