واکسن واریسلا
واکسن واریسلا یک واکسن زندهٔ تضعیفشده علیه ویروس واریسلا-زوستر است که دستگاه ایمنی را برای پیشگیری از آبلهمرغان آماده میکند.
بیشتر برای ایمنسازی کودکان واجد شرایط و پیشگیری از آبلهمرغان بهکار میرود. برای درمان آبلهمرغان فعال یا از بین بردن بثورات موجود استفاده نمیشود.
چون واکسن زندهٔ تضعیفشده است، در بارداری و نقص ایمنی شدید ممکن است ممنوع باشد. این فرآورده فقط پس از آمادهسازی و بهصورت تزریق زیرجلدی توسط کادر درمان تزریق میشود.
اگر باردارید یا احتمال بارداری دارید، سابقهٔ حساسیت شدید به ژلاتین یا نئومایسین دارید، یا دچار نقص ایمنی هستید، پیش از تزریق اطلاع دهید. تب، مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی، داروهای ضدویروس، یا دریافت اخیر خون و ایمونوگلوبولین نیز باید بررسی شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن واریسلا یک واکسن ضدویروس زندهٔ تضعیفشده است که با نام تجاری اسکای واریسلا شناخته میشود. ویروس تضعیفشدهٔ موجود در آن، دستگاه ایمنی را برای ساخت پادتن و حافظهٔ ایمنی تحریک میکند و احتمال ابتلا و شدت آبلهمرغان را کاهش میدهد. فرآورده بهصورت پودر خشک همراه با حلال عرضه میشود و پس از آمادهسازی فقط بهصورت زیرجلدی تزریق میشود. کاربرد ثبتشدهٔ این فرآورده، پیشگیری از آبلهمرغان در کودکان ۱۲ ماهه تا ۱۲ ساله است.
موارد مصرف
- پیشگیری فعال از آبلهمرغان در کودکان ۱۲ ماهه تا ۱۲ ساله
- ایمنسازی اولیهٔ کودکانی که سابقهٔ قطعی ابتلا یا ایمنی کافی ندارند
- تکمیل نوبتهای واکسیناسیون واریسلا طبق برنامهٔ پزشک یا مرکز واکسیناسیون
روش مصرف
این فرآورده پودر خشک است و باید با حلال اختصاصی همراه، توسط کادر درمان آماده شود؛ حلال دیگری بهکار نبرید و آن را با واکسن یا داروی دیگری در یک سرنگ مخلوط نکنید. محلول آمادهشده باید بلافاصله و فقط بهصورت تزریق زیرجلدی در بخش خارجی بالای بازو تزریق شود؛ تزریق داخلوریدی، عضلانی یا داخلجلدی برای این فرآورده مناسب نیست. اگر محلول آمادهشده حداکثر تا ۳۰ دقیقه استفاده نشد، باید دور ریخته شود. تعداد نوبتها و فاصلهٔ آنها را پزشک یا برنامهٔ واکسیناسیون تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به این واکسن یا واکسن واریسلا واکنش آلرژیک شدید یا آنافیلاکسی داشتهاید، یا به ژلاتین، نئومایسین یا یکی از اجزای آن حساسیت شدید دارید، حتماً اطلاع دهید.
- بارداری، احتمال بارداری یا قصد بارداری در آیندهٔ نزدیک را مطرح کنید؛ واکسن زندهٔ واریسلا در بارداری تزریق نمیشود.
- نقص ایمنی مادرزادی یا اکتسابی، سرطانهای خون و لنف، اچآیوی همراه با نقص ایمنی شدید، پیوند عضو، شیمیدرمانی، کورتون با دوز بالا یا سایر داروهای سرکوبگر ایمنی را اطلاع دهید.
- اگر تب یا بیماری حاد قابلتوجه، یا سل فعال درماننشده دارید، تزریق ممکن است تا ارزیابی و بهبود به تعویق بیفتد.
- اگر اخیراً انتقال خون یا پلاسما، ایمونوگلوبولین یا ایمونوگلوبولین اختصاصی واریسلا-زوستر گرفتهاید، زمان آن را بگویید؛ این فرآوردهها ممکن است پاسخ واکسن را کاهش دهند.
- داروهای ضدویروس مانند آسیکلوویر، والاسیکلوویر و فامسیکلوویر، داروهای سرکوبگر ایمنی، فرآوردههای حاوی آسپرین یا سایر سالیسیلاتها و سوابق واکسیناسیون قبلی را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- درد یا حساسیت در محل تزریق
- قرمزی محل تزریق
- سفتی یا تورم محل تزریق
- تب خفیف
- بیقراری، گریه، خوابآلودگی یا خستگی
- سردرد یا احساس کسالت خفیف، بیشتر در کودکان بزرگتر
- کهیر گسترده، تورم صورت، لب، زبان یا گلو، خسخس، تنگی نفس، ضعف شدید یا غش میتواند نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بثورات تاولی گسترده یا ضایعات متعدد شبیه آبلهمرغان، بهویژه همراه تب یا در فرد دچار نقص ایمنی، نیازمند تماس همانروز با پزشک است. تا ارزیابی، تماس نزدیک با باردارانِ فاقد ایمنی، افراد دچار نقص ایمنی و نوزادان را محدود کنید.
- تب بالا یا ماندگار، بیحالی شدید، کاهش سطح هوشیاری یا تشنج نیازمند ارزیابی فوری است؛ در تشنج یا اختلال هوشیاری فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی، درد یا تورم محل تزریق که بهسرعت بیشتر میشود، بسیار شدید است یا با ترشح چرکی و تب همراه میشود، باید سریعاً توسط پزشک بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ایمونوگلوبولینها و فرآوردههای خون یا پلاسما ممکن است پاسخ ایمنی به واکسن را کاهش دهند و گاهی لازم است بین آنها فاصله باشد. آسیکلوویر، والاسیکلوویر و فامسیکلوویر نیز ممکن است اثر واکسن زنده را کم کنند؛ زمان شروع و پایان این داروها را اعلام کنید و آنها را خودسرانه قطع نکنید. برخی واکسنهای زندهٔ تزریقی نیاز به تزریق همزمان یا فاصلهگذاری دارند و این واکسن نباید با فرآوردهٔ دیگری در یک سرنگ مخلوط شود. غذا و الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارند، اما مصرف آسپرین و سایر سالیسیلاتها پس از واکسیناسیون، بهویژه در کودکان، فقط با نظر پزشک باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بهدلیل زنده بودن ویروس تضعیفشده، این واکسن در دوران بارداری تزریق نمیشود؛ بارداری یا احتمال آن را پیش از تزریق اعلام کنید. اگر بهطور ناخواسته در بارداری تزریق شد، سریعاً پزشک یا ماما را مطلع کنید؛ این اتفاق بهتنهایی معمولاً دلیل ختم بارداری نیست، اما پیگیری لازم است. شیردهی بهتنهایی مانع دریافت واکسن نیست و انتقال ویروس واکسن از شیر مادر گزارش نشده است، ولی سن، دلیل واکسیناسیون و وضعیت ایمنی باید بررسی شود.
نگهداری
ویال خشک واکسن و حلال همراه را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد و دور از نور نگه دارید؛ از یخزدگی، گرمای زیاد و قرار دادن درِ یخچال پرهیز کنید. پس از آمادهسازی، محلول را برای بعد نگه ندارید و اگر حداکثر تا ۳۰ دقیقه استفاده نشد، دور بریزید. تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید و فرآورده را دور از دسترس کودکان قرار دهید؛ در صورت گرمشدن یا یخزدگی، پیش از تزریق وضعیت آن را از مرکز واکسیناسیون بپرسید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 0.5 mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا واکسن واریسلا همان واکسن آبلهمرغان است؟
۰۲آیا میتوان اسکای واریسلا را عضلانی یا وریدی تزریق کرد؟
۰۳تب یا دانههای پوستی بعد از واکسن طبیعی است؟
۰۴اگر کودک کورتون یا داروی شیمیدرمانی میگیرد، میتواند این واکسن را بزند؟
۰۵اگر کودک قبلاً آبلهمرغان گرفته یا کمتر از ۱۲ ماه دارد، باز هم باید واکسن بزند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه J07BK01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.