آسپرین
آسپرین، با نامِ علمیِ اسیدِ استیلسالیسیلیک، دارویی از ردهٔ ضدپلاکتهاست که در دوزِ کم از چسبیدن و تجمعِ پلاکتهای خون جلوگیری میکند.
بیشتر برای پیشگیری از حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی در افرادی که پیشتر دچارِ آن شدهاند یا در معرضِ خطرِ بالای آن هستند، و نیز پس از برخی مداخلههای قلبی مانندِ استنتگذاری تجویز میشود.
مهمترین نکته این است که آسپرین خطرِ خونریزی، بهویژه در معده و روده، را افزایش میدهد؛ بنابراین هر گونه خونریزیِ غیرعادی یا مدفوعِ سیاهرنگ باید جدی گرفته شود.
اگر سابقهٔ زخمِ معده، حساسیت به آسپرین یا سایرِ داروهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی، یا اختلالِ انعقادِ خون دارید، یا داروی رقیقکنندهٔ خونِ دیگری مصرف میکنید، پیش از شروع حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آسپرین یکی از شناختهشدهترین داروهای دنیاست که در دوزِ پایین در ردهٔ ضدپلاکتها (Antiplatelet) و در گروهِ درمانیِ خون و خونسازی قرار میگیرد. این دارو با مهارِ برگشتناپذیرِ یک آنزیمِ کلیدی در پلاکتها، از تولیدِ مادهٔ محرکِ لختهشدن جلوگیری میکند و در نتیجه پلاکتها کمتر به هم میچسبند و احتمالِ تشکیلِ لختهٔ خطرناک در عروق کاهش مییابد. به همین دلیل، آسپرینِ کمدوز عمدتاً برای محافظت از قلب و عروق بهکار میرود، نه برای تسکینِ درد یا تب که دوزهای بالاترِ آن سالهاست برای همین منظور شناخته شده است. در ایران این دارو بهشکلِ قرصِ جویدنیِ کمدوز و با نامهای تجاریِ گوناگون مانندِ تداسا و آ اس آ در دسترس است. مصرفِ آن همیشه باید طبقِ تشخیص و نسخهٔ پزشک باشد.
موارد مصرف
- پیشگیریِ ثانویه از حملهٔ قلبی در افرادی که پیشتر دچارِ آن شدهاند
- پیشگیری از سکتهٔ مغزیِ ایسکمیک در افرادِ در معرضِ خطر
- حفظِ بازبودنِ عروق پس از استنتگذاری یا آنژیوپلاستیِ قلبی
- کنترلِ آنژینِ ناپایدار (دردِ قفسهٔ سینهٔ ناشی از قلب)
- مراقبت پس از جراحیِ بایپاسِ عروقِ کرونر، طبقِ نظرِ پزشکِ قلب
- پیشگیریِ اولیه در برخی بیمارانِ پرخطر، تنها با صلاحدیدِ پزشک
روش مصرف
آسپرینِ کمدوز معمولاً همراه یا بلافاصله پس از غذا مصرف میشود تا احتمالِ ناراحتیِ معده کاهش یابد؛ قرصِ جویدنی را میتوان جوید یا با کمی آب قورت داد، مگر آنکه پزشک روشِ دیگری را توصیه کرده باشد. بهتر است این دارو هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود تا اثرِ محافظتیِ آن پیوسته باقی بماند؛ اگر آسپرین برای محافظت از قلب و عروق تجویز شده باشد، قطعِ ناگهانیِ آن، بهویژه بدونِ هماهنگی با پزشک، میتواند خطرِ لختهشدن را افزایش دهد. مقدارِ دقیق، تعدادِ دفعات و مدتِ مصرف را فقط پزشک یا داروسازِ شما بر اساسِ شرایطِ بالینیتان تعیین میکند و باید دقیقاً طبقِ نسخه عمل شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیریِ ثانویه از حملهٔ قلبی
در حملهٔ قلبیِ حاد، مقدار آغازینِ جویدهشونده معمولاً ۱۶۰ تا ۳۲۵ میلیگرم است؛ مقدار نگهدارنده را پزشک تعیین میکند.
پیشگیریِ ثانویه از سکتهٔ مغزیِ ایسکمیک
در خونریزیِ فعال نباید مصرف شود.
حفظِ بازبودنِ عروق پس از استنتگذاری یا آنژیوپلاستیِ قلبی
پس از استنت، ممکن است همراه داروی ضدپلاکتِ دیگر تجویز شود؛ قطع خودسرانه خطر لختهشدن استنت را افزایش میدهد.
آنژینِ ناپایدار
آنژینِ ناپایدار اورژانسی است؛ در صورت درد یا فشار جدید، شدید یا مداومِ قفسهٔ سینه فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مراقبت پس از جراحیِ بایپسِ عروقِ کرونر
شروع یا ادامهٔ دارو پس از جراحی باید با توجه به خطر خونریزی و دستور تیم درمان انجام شود.
پیشگیریِ اولیه از بیماریهای قلبیعروقی در برخی بیمارانِ پرخطر
برای بیشتر افراد سالم بهطور معمول توصیه نمیشود؛ خطر خونریزی باید از فایدهٔ احتمالی بیشتر نباشد.
پیش از مصرف بدانید
- هر گونه حساسیتِ پیشین به آسپرین، سایرِ داروهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی یا سالیسیلاتها را به پزشک بگویید.
- سابقهٔ زخمِ معده یا رودهٔ کوچک، خونریزیِ گوارشی یا رفلاکسِ شدید را اطلاع دهید.
- هر گونه اختلالِ انعقادِ خون یا مصرفِ داروهای رقیقکنندهٔ خون را حتماً مطرح کنید.
- بیماریِ کلیوی، کبدی یا فشارِ خونِ کنترلنشده را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر باردار هستید، قصدِ باردار شدن دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در صورتِ داشتنِ آسمِ حساس به آسپرین یا نقرس، پزشک را آگاه کنید.
عوارض احتمالی
- سوزشِ سردل یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- تهوعِ خفیف
- کبودشدنِ آسانتر از حدِ معمول
- سوءِ هاضمه پس از مصرف
- مدفوعِ سیاهرنگ یا قیری، یا استفراغِ خونی یا شبیه به تفالهٔ قهوه؛ این نشانهٔ خونریزیِ گوارشی است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس؛ این نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزیِ غیرعادی، کبودیِ بیدلیلِ گسترده یا خونریزیِ طولانی از یک زخمِ کوچک؛ در این موارد در اسرعوقت با پزشک تماس بگیرید.
- زنگزدنِ گوش یا کاهشِ ناگهانیِ شنوایی؛ این نشانه میتواند بهمعنایِ مصرفِ بیشازحد باشد، پس سریع با پزشک مشورت کنید.
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم؛ میتواند نشانهٔ زخمِ معده باشد و نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آسپرین میتواند در کنارِ داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ وارفارین و سایرِ داروهای ضدِانعقاد، و نیز در کنارِ دیگر داروهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی، خطرِ خونریزی را بهطورِ محسوسی افزایش دهد؛ مصرفِ همزمان با کورتیکواستروئیدها نیز احتمالِ آسیبِ گوارشی را بیشتر میکند. برخی داروهای ضدافسردگیِ اختصاصیِ بازجذبِ سروتونین و نیز نوشیدنِ الکل، این خطر را باز هم افزایش میدهند. از سویِ دیگر، آسپرین ممکن است اثرِ برخی داروهای فشارِ خون یا ادرارآورها را تحتِ تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییای را که مصرف میکنید همیشه به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ آسپرین در بارداری، بهویژه در سهماههٔ سوم، تنها با صلاحدیدِ مستقیمِ پزشک انجام میشود، زیرا در دوزهای بالا میتواند بر جنین و روندِ زایمان اثر بگذارد؛ در برخی شرایطِ خاصِ بارداری، پزشک ممکن است دوزِ بسیار کمی از آن را تجویز کند که این تصمیم کاملاً تخصصی است. دربارهٔ شیردهی نیز باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کرد، زیرا مقدارِ کمی از دارو ممکن است به شیرِ مادر منتقل شود. بدونِ نظرِ پزشک، این دارو را در دورانِ بارداری یا شیردهی شروع یا قطع نکنید.
نگهداری
آسپرین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و گرمای مستقیم نگهداری کنید، زیرا رطوبت میتواند آن را زودتر از تاریخِ انقضا خراب کند؛ اگر بویِ سرکهمانندی از قرصها به مشام رسید، آنها را دور بریزید. دارو را دور از دسترسِ کودکان و در بستهٔ اصلیِ خود نگه دارید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص جویدنی | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا این قرصِ آسپرین را باید جوید، نه فقط قورت داد؟
۰۲آیا میتوانم همراه با آسپرین، مسکنهای دیگری مانندِ ایبوپروفن مصرف کنم؟
۰۳اگر یک نوبتِ مصرفِ آسپرین را فراموش کنم، چه کار کنم؟
۰۴چرا نباید مصرفِ آسپرینِ قلبی را خودسرانه قطع کنم؟
۰۵آیا این آسپرینِ کمدوز همان قرصی است که برای سردرد یا تب مصرف میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه B01AC06. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.