تریپتورلین
تریپتورلین یک داروی هورمونی از گروه مشابههای هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است. پس از یک تحریک کوتاه اولیه، ترشح هورمونهای جنسی را مهار میکند.
بیشتر در پروتکلهای تحریک تخمدان و لقاح آزمایشگاهی برای جلوگیری از جهش زودرس هورمون لوتئینکننده به کار میرود. در برخی فرآوردهها برای آغاز درمان سرطان پروستات پیشرفته، پیش از شکل طولانیرهش، استفاده میشود.
در درمان ناباروری، درد یا نفخ شدید شکم، افزایش سریع وزن، کاهش ادرار یا تنگی نفس میتواند نشانهٔ تحریک بیشازحد تخمدان باشد و نیاز به مراجعهٔ فوری دارد. در شروع درمان سرطان پروستات نیز بدترشدن ناگهانی مشکل ادرار یا درد استخوان باید سریع گزارش شود.
پیش از تزریق، بارداری یا شیردهی، حساسیت دارویی، بیماری قلبی یا اختلال ضربان، افسردگی، تشنج، بیماری کبد و کلیه و همهٔ داروها و مکملها را مطرح کنید. سردرد ناگهانی با اختلال دید، تشنج یا نشانهٔ حساسیت شدید نیازمند اقدام فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریپتورلین یک داروی هورمونی و مشابه هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است که در طبقهبندی داروهای ضدسرطان و تعدیلکنندهٔ ایمنی قرار میگیرد، هرچند اثر اصلی آن هورمونی است. این دارو ابتدا ترشح هورمونهای محرک غدد جنسی را برای مدت کوتاهی افزایش میدهد، اما با ادامهٔ تماس، ترشح آنها و در نتیجه هورمونهای جنسی را کاهش میدهد. شکل ۹۵٫۶ میکروگرمی معمولاً تزریق کوتاهاثر زیرجلدی است و در کمکباروری کاربرد بیشتری دارد؛ بعضی فرآوردههای همین قدرت برای شروع درمان سرطان پروستات، پیش از شکل طولانیرهش، به کار میروند. این دارو ممکن است با نامهایی مانند دکاپپتیل، دیفرلین، واریوپپتیل و دکارلین دیده شود؛ قدرت و مسیر تزریق روی جعبه را با نسخه تطبیق دهید.
موارد مصرف
- مهار جهش زودرس هورمون لوتئینکننده هنگام تحریک کنترلشدهٔ تخمدان
- کمک به زمانبندی چرخه در لقاح آزمایشگاهی و دیگر روشهای کمکباروری، همراه هورمونهای محرک تخمدان
- شروع درمان سرطان پروستات پیشرفته یا منتشرشده در برخی فرآوردهها، پیش از جایگزینی با شکل طولانیرهش
روش مصرف
تریپتورلین را دقیقاً طبق تقویم نسخه و برنامهٔ مرکز درمانی تزریق کنید؛ زمان شروع و پایان آن به هدف درمان، روز چرخه و داروهای همراه وابسته است. این قدرت معمولاً به صورت تزریق زیرجلدی در ناحیهٔ شکم استفاده میشود و خودتزریقی فقط پس از آموزش عملی و تأیید تیم درمان انجام شود. اگر فرآورده پودری است، آن را فقط با حلال داخل بسته و بلافاصله پیش از تزریق آماده کنید و با داروی دیگری مخلوط نکنید. چون دارو تزریقی است، به وعدهٔ غذایی وابسته نیست. در درمان ناباروری، سونوگرافی و آزمایشهای هورمونی برای تنظیم ادامهٔ درمان لازم است. اگر یک نوبت فراموش شد یا قصد توقف داشتید، نوبت بعدی را دوبرابر نکنید و با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید؛ شکل کوتاهاثر را با فرآوردههای طولانیرهش یا مسیر تزریق دیگر جایگزین نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به تریپتورلین، هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین، مشابههای آن یا مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده حساسیت داشتهاید.
- اگر احتمال بارداری وجود دارد، باردار هستید یا به نوزاد شیر میدهید؛ پیش از شروع برنامهٔ ناباروری باید بارداری رد شود.
- اگر بیماری قلبی، غش، ضربان نامنظم قلب یا مصرف داروهای مؤثر بر ریتم قلب دارید.
- اگر سابقهٔ افسردگی شدید، تغییرات شدید خلق، تشنج یا بیماری و تومور هیپوفیز دارید.
- اگر دارو برای کمکباروری تجویز شده است، سابقهٔ تخمدان پلیکیستیک، کیست تخمدان، تحریک بیشازحد تخمدان یا حساسیت شدید را بگویید.
- بیماری کبد یا کلیه، پوکی استخوان، مصرف طولانی کورتون یا داروهای ضدتشنج و نیز مشکل ادرار، درد استخوان یا ضعف و گزگز پاها در صورت درمان سرطان پروستات را مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- سردرد یا سرگیجه
- گرگرفتگی و تعریق
- تهوع یا ناراحتی خفیف شکم
- قرمزی، درد، تورم یا التهاب محل تزریق
- خستگی، تغییرات خلق یا اختلال خواب
- درد پستان، خشکی واژن یا لکهبینی در زنان
- تنگی نفس، تورم صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا سرگیجهٔ شدید؛ احتمال حساسیت شدید وجود دارد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- درد یا نفخ شدید و رو به افزایش شکم، افزایش سریع وزن، استفراغ، کاهش ادرار یا تنگی نفس در درمان ناباروری؛ احتمال تحریک بیشازحد تخمدان وجود دارد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ناتوانی در ادرار کردن، درد شدید یا رو به افزایش استخوان یا کمر، ضعف یا بیحسی پاها در درمان سرطان پروستات؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید، استفراغ، تاری دید یا اختلال حرکت چشم؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج، تپش قلب همراه با سرگیجه، غش یا درد قفسهٔ سینه؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افسردگی شدید، تغییر غیرعادی خلق یا فکر آسیب به خود؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید و در صورت خطر فوری، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید. مهمترین نگرانی، مصرف همزمان با داروهایی است که ریتم قلب را تغییر میدهند یا فاصلهٔ کیوتی را طولانی میکنند؛ از جمله برخی داروهای ضدآریتمی مانند آمیودارون، سوتالول، کینیدین و پروکائینآمید، متادون، بعضی آنتیبیوتیکها مانند موکسیفلوکساسین و برخی داروهای ضدروانپریشی. همراهی با هورمونهای محرک تخمدان در درمان ناباروری بخشی از پروتکل است، اما خطر تحریک بیشازحد تخمدان را افزایش میدهد و به پایش دقیق نیاز دارد. چون دارو تزریقی است، تداخل غذایی مستقیم شناختهشدهای ندارد؛ مصرف زیاد الکل، بهویژه در درمان طولانی، برای سلامت استخوان نامطلوب است.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو در بارداری و شیردهی نباید استفاده شود. پیش از شروع درمان ناباروری باید بارداری رد شود؛ اگر آزمایش بارداری مثبت شد یا احتمال بارداری پیش آمد، فوراً مرکز درمانی را در جریان بگذارید تا دربارهٔ ادامه یا توقف درمان تصمیم بگیرد. در کمکباروری، تریپتورلین پیش از بارداری و طبق برنامهٔ متخصص مصرف میشود.
نگهداری
شرایط درجشده روی بستهٔ همان برند مقدم است؛ سرنگهای آماده ممکن است به نگهداری در یخچال ۲ تا ۸ درجه نیاز داشته باشند، در حالی که برخی ویالهای پودر و حلال در دمای کمتر از ۲۵ درجه نگهداری میشوند. فرآورده را یخ نزنید، در بستهٔ اصلی و دور از نور و دسترس کودکان بگذارید؛ فرآوردهٔ آمادهشده را طبق دستور همان محصول و معمولاً بلافاصله مصرف کنید و تاریخ انقضا و ظاهر آن را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱تریپتورلین ۹۵٫۶ میکروگرم در لقاح آزمایشگاهی چه نقشی دارد؟
۰۲آیا میتوانم تزریق تریپتورلین را خودم انجام دهم؟
۰۳آیا دکاپپتیل، دیفرلین، واریوپپتیل و دکارلین را میتوان به جای هم تزریق کرد؟
۰۴درد و نفخ شکم بعد از تزریق طبیعی است؟
۰۵چرا در شروع درمان سرطان پروستات ممکن است علائم بدتر شود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۷ سازنده، در گروه L02AE04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.