تریپتورلین
تریپتورلین یک داروی هورمونی از گروه آگونیستهای هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است که پس از تحریک کوتاه اولیه، تولید هورمونهای جنسی را مهار میکند.
این دارو بیشتر برای سرطان هورمونوابستهٔ پروستات و، بسته به فرآورده، برای اندومتریوز، فیبروم رحم یا بلوغ زودرس مرکزی بهکار میرود.
در آغاز درمان سرطان پروستات ممکن است علائم برای مدت کوتاهی تشدید شود. درد شدید استخوان، ضعف پاها یا مشکل تازه در ادرارکردن نیازمند مراجعهٔ فوری است.
پیش از تزریق، بیماری قلبی، پوکی استخوان، دیابت، اختلالات خلقی، سابقهٔ تشنج و همهٔ داروها و مکملها را اطلاع دهید. بارداری یا احتمال بارداری نیز باید حتماً مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریپتورلین یک داروی هورمونی ضدسرطان و از آگونیستهای هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است. این دارو ابتدا ترشح هورمونهای محرک جنسی را برای مدت کوتاهی افزایش میدهد، اما با ادامهٔ اثر، این مسیر را مهار میکند و سطح تستوسترون یا استروژن کاهش مییابد. به این ترتیب، تحریک هورمونیِ برخی سلولهای سرطانی یا فعالیت تخمدانها و بیضهها کمتر میشود. تریپتورلین بهصورت تزریق آهستهرهشِ پودر و حلال برای تهیهٔ سوسپانسیون عرضه میشود.
موارد مصرف
- سرطان هورمونوابستهٔ موضعاً پیشرفته یا منتشر پروستات
- اندومتریوز
- کاهش اندازهٔ فیبروم رحم پیش از جراحی، در فرآوردهها و موارد منتخب
- بلوغ زودرس مرکزی در کودکان، با نظارت متخصص غدد کودکان
روش مصرف
تریپتورلین باید توسط پزشک یا فرد آموزشدیده، پس از آمادهسازی دقیق فرآورده و از مسیر تعیینشده برای همان برند تزریق شود. چون دارو تزریقی است، غذا بر اثر آن تأثیر مستقیمی ندارد. فاصلهٔ تزریق و مدت درمان به شکل دارویی و بیماری بستگی دارد؛ فرآوردههای آهستهرهش از نظر مدت اثر قابل جایگزینی خودسرانه نیستند. نوبتها را منظم نگه دارید و در صورت فراموشی یا تأخیر، برای زمانبندی بعدی با مرکز درمانی هماهنگ کنید؛ درمان سرطان پروستات را نیز بدون نظر پزشک قطع یا جابهجا نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به تریپتورلین، داروهای مشابه یا هر یک از مواد تشکیلدهندهٔ فرآورده
- بیماری قلبی، سابقهٔ اختلال ریتم قلب یا غش، یا مصرف داروهای مؤثر بر ریتم قلب
- پوکی استخوان، شکستگی قبلی یا عواملی مانند مصرف طولانی کورتونها، سیگارکشیدن و سوءتغذیه
- دیابت، فشارخون بالا، چربی خون بالا یا بیماریهای قلبیعروقی
- سابقهٔ افسردگی شدید، افکار آسیبزدن به خود، تشنج یا تومور هیپوفیز، بهویژه همراه با سردرد و اختلال دید
- بارداری، احتمال بارداری، شیردهی یا برنامهٔ بارداری
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی و تعریق
- کاهش میل جنسی و اختلال عملکرد جنسی
- سردرد، سرگیجه یا خستگی
- تغییرات خلقی، تحریکپذیری یا اختلال خواب
- درد، قرمزی یا تورم محل تزریق
- در زنان: خشکی واژن، لکهبینی یا خونریزی واژینال در آغاز درمان
- تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا رو به افزایش استخوان، ضعف یا بیحسی پاها، یا ناتوانی تازه در ادرارکردن، بهویژه در سرطان پروستات؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب شدید یا نامنظم، درد قفسهٔ سینه یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افت شدید خلق، افکار آسیبزدن به خود یا تغییرات رفتاری نگرانکننده؛ فوراً از پزشک کمک بگیرید و در صورت خطر فوری به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد ناگهانی و بسیار شدید همراه با استفراغ، اختلال دید یا دوبینی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تشنج یا از دستدادن هوشیاری؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهای قلبی ضدآریتمی، متادون، بعضی آنتیبیوتیکها مانند موکسیفلوکساسین و برخی داروهای روانپزشکی ممکن است همراه تریپتورلین خطر اختلال ریتم قلب را بیشتر کنند. داروهای دیگری که بر هورمونهای جنسی اثر میگذارند نیز باید از نظر زمانبندی و هدف درمان بررسی شوند. تداخل غذایی مشخصی شناخته نشده است؛ الکل تداخل مستقیم مهمی ندارد، اما میتواند سرگیجه، خوابآلودگی یا افت خلق را بدتر کند. فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای گیاهی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تریپتورلین در بارداری و شیردهی توصیه نمیشود. در افراد دارای امکان بارداری، پیش از شروع درمان باید بارداری رد شود و در طول درمان از روش پیشگیری غیرهورمونی طبق نظر پزشک استفاده شود. اگر هنگام درمان احتمال بارداری ایجاد شد، تزریق بعدی را بدون هماهنگی انجام ندهید و با پزشک تماس بگیرید. مهار هورمونی معمولاً پس از قطع درمان برگشتپذیر است، اما زمان بازگشت باروری به بیماری و شرایط فرد بستگی دارد.
نگهداری
دمای نگهداری بین فرآوردههای مختلف تریپتورلین یکسان نیست؛ بعضی در دمای اتاق کنترلشده و بعضی در یخچال نگهداری میشوند، بنابراین دستور روی جعبهٔ همان برند را رعایت کنید. دارو را در بستهبندی اصلی، دور از نور، گرما، رطوبت، یخزدگی و دسترس کودکان نگه دارید. پودر و حلالِ مخلوطشده را برای مصرف بعدی نگه ندارید و تاریخ انقضا و سلامت بسته را پیش از تحویل به مرکز درمانی بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی آهستهرهش لیوفیلیزه برای سوسپانسیون | 3.75 mg |
| تزریقی آهستهرهش لیوفیلیزه برای سوسپانسیون | 11.25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تریپتورلین همان داروی شیمیدرمانی است؟
۰۲چرا بعد از تزریق اول تریپتورلین علائمم موقتاً بدتر شده است؟
۰۳آیا تریپتورلین باعث قطع قاعدگی میشود؟
۰۴آیا تریپتورلین باعث ناباروری دائمی میشود؟
۰۵اگر نوبت تزریق تریپتورلین را از دست بدهم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۵ سازنده، در گروه L02AE04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.