بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · پوست

ترتینوئین

Tretinoin 0.025 %
رده ATC D10AD01شکل ژلبرند در ایران ۴
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

ترتینوئین شکلِ اسیدیِ ویتامین A و از دستهٔ رتینوئیدهای موضعی است که برای اصلاحِ روندِ تولید و ریزشِ سلول‌های پوست به کار می‌رود.

بیشتر برای چه؟

بیشترین کاربردِ آن درمانِ جوشِ صورت (آکنه) خفیف تا متوسط است؛ گاهی نیز برای بهبودِ ظاهرِ پوستِ آسیب‌دیده از آفتاب و لکه‌های پوستی به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو پوست را به نورِ آفتاب حساس‌تر می‌کند و معمولاً در دورانِ بارداری توصیه نمی‌شود؛ همیشه طبقِ نظرِ پزشک یا داروساز مصرف شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پوست به‌شدت ملتهب، متورم یا دچار سوزشِ غیرقابل‌تحمل شد، یا این دارو در دورانِ بارداری یا قصدِ بارداری تجویز شده، حتماً با پزشک مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

ترتینوئین (Tretinoin) شکلِ اسیدیِ ویتامین A است و در دستهٔ رتینوئیدهای موضعی برای پوست جای می‌گیرد. این دارو با تنظیمِ روندِ تقسیم و ریزشِ سلول‌های لایهٔ رویی پوست، از مسدود شدنِ منافذ و شکل‌گیریِ جوش‌های سرسیاه و سرسفید جلوگیری می‌کند و اثرِ ضدالتهابیِ ملایمی هم دارد. این فرآورده به‌صورت ژلِ موضعی با غلظتِ ۰٫۰۲۵٪ عرضه می‌شود. هدفِ اصلیِ آن بهبودِ تدریجیِ جوشِ صورت و یکنواخت‌ترشدنِ بافتِ پوست است، نه رفعِ فوریِ مشکل. اثرِ آن معمولاً پس از چند هفته مصرفِ منظم آشکار می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ جوشِ صورت (آکنه) خفیف تا متوسط
  • کاهشِ جوش‌های سرسیاه و سرسفید (کومدون‌ها)
  • کمک به بهبودِ ظاهرِ پوستِ آسیب‌دیده از آفتاب، طبقِ نظرِ پزشک
  • کمرنگ‌ترشدنِ برخی لکه‌های تیرهٔ پوستی، معمولاً در ترکیب با درمان‌های دیگر و زیرِ نظرِ پزشک
  • بهبودِ بافتِ خشن و زبرِ پوست در برخی موارد
۰۴

روش مصرف

ترتینوئین باید دقیقاً طبقِ نسخه و راهنماییِ پزشک یا داروساز و معمولاً شب‌ها روی پوستِ تمیز و کاملاً خشک استفاده شود، زیرا در برابرِ نور و اکسیژن ناپایدار است. مقدارِ کمی از ژل برای پوشاندنِ سطحِ موردنظر کافی است و باید از تماسِ آن با چشم، لب، گوشهٔ بینی و هرگونه زخم یا خراش پرهیز کرد. در ابتدای مصرف، پزشک معمولاً بسته به تحملِ پوست، دفعاتِ استفاده را به‌تدریج تنظیم می‌کند؛ این برنامه را خودسرانه تندتر یا کندتر نکنید. در طولِ روز استفاده از ضدآفتاب الزامی است، زیرا پوست در این دوره به آفتاب حساس‌تر می‌شود. مصرفِ منظم و بدونِ قطعِ ناگهانی برای رسیدن به نتیجه اهمیت دارد؛ برای هرگونه تغییر یا توقفِ مصرف، ابتدا با پزشک مشورت کنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

آکنهٔ صورت خفیف تا متوسط

بزرگسالانیک لایهٔ بسیار نازک، یک بار در شب، روی تمام ناحیهٔ مستعد جوش؛ معمولاً درمان دست‌کم ۶ تا ۸ هفته ادامه می‌یابد و سپس بر اساس پاسخ پوست ادامه یا تعدیل می‌شود.
کودکاننوجوانان ۱۲ سال و بالاتر: یک لایهٔ بسیار نازک، یک بار در شب، روی تمام ناحیهٔ مستعد جوش.

روی پوست کاملاً خشک، حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از شست‌وشو استفاده شود؛ از چشم‌ها، لب‌ها، چین کنار بینی و زخم باز دور بماند. بیش از یک بار در روز اثر را سریع‌تر نمی‌کند و تحریک را افزایش می‌دهد.

کومدون‌های سرسیاه و سرسفید

بزرگسالانیک لایهٔ بسیار نازک، یک بار در شب، روی تمام ناحیهٔ مستعد کومدون؛ اثر درمان معمولاً پس از ۶ تا ۸ هفته ارزیابی می‌شود.
کودکاننوجوانان ۱۲ سال و بالاتر: یک لایهٔ بسیار نازک، یک بار در شب، روی تمام ناحیهٔ مستعد کومدون.

خشکی و پوسته‌ریزی در هفته‌های نخست شایع است؛ در صورت تحریک قابل‌توجه، کاهش موقت دفعات مصرف با نظر پزشک انجام شود.

بهبود ظاهر پوست آسیب‌دیده از آفتاب

بزرگسالانیک لایهٔ نازک، یک بار در شب، روی ناحیهٔ مورد درمان صورت؛ مصرف معمولاً طولانی‌مدت است و مدت ادامه بر اساس پاسخ پوست تعیین می‌شود.

بهبود تدریجی است و ممکن است چند ماه زمان ببرد؛ محافظت روزانه در برابر آفتاب ضروری است.

کمرنگ‌شدن لکه‌های تیرهٔ پوستی، به‌عنوان درمان کمکی

بزرگسالانیک لایهٔ بسیار نازک، یک بار در شب، روی نواحی موردنظر یا طبق دستور پزشک؛ معمولاً برای چندین هفته تا چند ماه و اغلب همراه درمان‌های دیگر مصرف می‌شود.

فقط زیر نظر پزشک و همراه محافظت دقیق در برابر آفتاب مصرف شود؛ تحریک پوست ممکن است تیرگی را بیشتر کند.

بهبود بافت خشن و زبر پوست

بزرگسالانیک لایهٔ نازک، یک بار در شب، روی ناحیهٔ مورد درمان؛ معمولاً به‌صورت طولانی‌مدت و بر اساس پاسخ پوست ادامه می‌یابد.

استفاده از مرطوب‌کنندهٔ غیرتحریک‌کننده و محافظت در برابر آفتاب به تحمل بهتر درمان کمک می‌کند.

تنظیم دوز: این مقادیر عمومی‌اند و پزشک دوز و دفعات دقیق را بر اساس سن، وزن، شدت بیماری و وضعیت کلیه و کبد تعیین می‌کند. در مصرف موضعی معمول، به‌دلیل جذب سیستمیک کم، در سالمندان یا نارسایی کلیه و کبد معمولاً تنظیم روتین دوز لازم نیست؛ بااین‌حال بیش از یک بار در روز یا بیش از یک لایهٔ نازک مصرف نشود. در بارداری یا قصد بارداری نیز پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر به ترتینوئین یا سایر رتینوئیدها حساسیت دارید، حتماً به پزشک بگویید.
  • اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
  • اگزما، درماتیت، آفتاب‌سوختگی یا هرگونه زخم و التهابِ پوستی در محلِ مصرف را به پزشک اطلاع دهید.
  • اگر هم‌زمان از سایر داروها یا محصولاتِ موضعیِ لایه‌بردار (مانند اسیدسالیسیلیک یا بنزوئیل‌پراکسید) استفاده می‌کنید، به پزشک یا داروساز بگویید.
  • در صورتِ برنامه‌ریزی برای اپیلاسیون، وکس یا لیزرِ پوست، پزشک را از مصرفِ این دارو مطلع کنید.
  • در دورانِ مصرفِ این دارو، قرارگیریِ طولانی در معرضِ آفتاب یا دستگاه‌های برنزه‌کننده را محدود کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • خشکی و پوسته‌پوسته‌شدنِ پوست
  • قرمزی و سوزش یا گزگزِ خفیف در محلِ مصرف
  • احساسِ کشیدگی یا حساسیتِ پوست
  • افزایشِ حساسیت به نورِ آفتاب
  • تشدیدِ موقتِ جوش‌ها در هفته‌های ابتداییِ مصرف (دورهٔ پاکسازی)
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • التهابِ شدید، تاول یا ترکِ پوست که با گذشتِ چند روز بهتر نمی‌شود — به پزشک مراجعه کنید.
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیک شدید مانند تورمِ صورت و لب‌ها یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • علائمِ عفونتِ پوستی مانند چرک، دردِ فزاینده یا تب همراه با ضایعهٔ پوستی — به پزشک مراجعه کنید.
  • آفتاب‌سوختگیِ شدید یا غیرمعمول پس از قرارگیری در معرضِ نور — به پزشک اطلاع دهید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ ترتینوئین با سایر محصولاتِ لایه‌بردار یا خشک‌کنندهٔ پوست، مانند اسیدسالیسیلیک، بنزوئیل‌پراکسید، الکل یا فرآورده‌های حاویِ اسیدهای قوی، می‌تواند خشکی و تحریکِ پوست را تشدید کند. بهتر است زمان‌بندیِ مصرفِ این محصولات را با نظرِ پزشک تنظیم کنید. داروها یا محصولاتی که حساسیت به نورِ آفتاب را افزایش می‌دهند نیز ممکن است اثرِ حساس‌کنندهٔ ترتینوئین را تشدید کنند. فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و محصولاتِ پوستیِ مصرفیِ خود را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخل‌های احتمالی پیشگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

استفاده از ترتینوئین در دورانِ بارداری معمولاً توصیه نمی‌شود، زیرا رتینوئیدها با خطرِ آسیب به جنین مرتبط دانسته شده‌اند؛ اگر باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، حتماً پیش از هرگونه مصرف با پزشک مشورت کنید. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز اطلاعاتِ کافی در دسترس نیست، بنابراین بهتر است مادرانِ شیرده پیش از مصرف، به‌ویژه در نواحیِ نزدیکِ سینه، با پزشک مشورت کنند.

۱۰

نگهداری

این دارو را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیم و رطوبت نگهداری کنید و درِ آن را همیشه محکم ببندید. ژل را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخ‌گذشته یا تغییررنگ‌داده را مصرف نکنید و طبقِ راهنماییِ داروخانه آن را دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
ژل0.025 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ترتینوئین TRETINOIN
1 TUBE in 1 BOX
ایران دارو
ژل
ترتینوئین TRETINOIN
1 TUBE in 1 BOX
کارخانجات دارو پخش
ژل
ترتینوئین 025% ژل TRETINOIN 0.025% GEL
کارخانجات دارو پخش
ژل
ترتینوئین مدیفارم 0/025 درصد TRETINOI NMEDIPHARM 0.025% 15G TOP GEL
کیش مدیفارم
ژل
ترتینوئین مدیفارم TRETINOIN MEDIPHARM
1 TUBE in 1 BOX
کیش مدیفارم
ژل
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا در هفته‌های اولِ مصرفِ ترتینوئین، جوش‌ها بیشتر به نظر می‌رسند؟
این پدیده که به آن دورهٔ پاکسازی می‌گویند، به‌دلیلِ تسریعِ رسیدنِ جوش‌های زیرِ پوست به سطح رخ می‌دهد و معمولاً موقتی است. اگر این وضعیت شدید یا طولانی شد، با پزشک خود مشورت کنید.
۰۲آیا می‌توان ترتینوئین را صبح‌ها استفاده کرد؟
معمولاً مصرفِ شبانه توصیه می‌شود، زیرا این دارو در برابرِ نور ناپایدار است و اثرِ آن کاهش می‌یابد. در طولِ روز نیز استفاده از ضدآفتاب ضروری است.
۰۳آیا مصرفِ مرطوب‌کننده هم‌زمان با ترتینوئین مشکلی دارد؟
خیر، در بسیاری موارد پزشکان استفاده از مرطوب‌کننده را برای کاهشِ خشکی و تحریکِ پوست توصیه می‌کنند. بهترین ترتیبِ مصرف را از پزشک یا داروساز خود بپرسید.
۰۴نتیجهٔ مصرفِ ترتینوئین چه زمانی دیده می‌شود؟
بهبودِ محسوس معمولاً پس از چند هفته مصرفِ منظم آغاز می‌شود و نتیجهٔ کامل‌تر ممکن است چند ماه طول بکشد. قطعِ زودهنگام یا نامنظمِ دارو ممکن است روندِ بهبود را به تأخیر بیندازد.
۰۵آیا ترتینوئین را می‌توان هم‌زمان با بنزوئیل‌پراکسید استفاده کرد؟
مصرفِ هم‌زمانِ این دو دارو در یک نوبت می‌تواند اثرِ ترتینوئین را کم و تحریکِ پوست را بیشتر کند؛ بهتر است زمان‌بندیِ مصرفِ آن‌ها را با پزشک یا داروساز خود هماهنگ کنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه D10AD01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.