بنزوئیل پراکسید
بنزوئیل پراکسید دارویی موضعی از دسته ضدآکنههای پوستی است که با نابودی باکتری عامل جوش و کمک به لایهبرداری پوست عمل میکند.
بیشترین کاربرد آن درمان آکنه خفیف تا متوسط، شامل جوشهای سرسیاه، سرسفید و التهابی صورت، پشت و شانه است.
در روزهای نخست مصرف ممکن است پوست خشک، قرمز یا ملتهب شود و حساسیت به نور آفتاب افزایش یابد، پس استفاده از ضدآفتاب در طول درمان ضروری است.
اگر پس از چند هفته مصرف منظم بهبودی دیده نشد یا پوست بهشدت ملتهب، متورم یا دردناک شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بنزوئیل پراکسید ترکیبی اکسیدکننده و ضدباکتری موضعی است که در درمان آکنه (جوش صورت و بدن) بهکار میرود و در رده داروهای پوستی ضدآکنه جای میگیرد. این ماده با آزادسازی اکسیژن فعال، رشد باکتری عامل آکنه روی پوست را متوقف میکند و همزمان با تسریع لایهبرداری سطح پوست، از مسدودشدن منافذ توسط چربی و سلولهای مرده جلوگیری میکند. برخلاف آنتیبیوتیکهای موضعی، باکتریها نسبت به بنزوئیل پراکسید مقاوم نمیشوند؛ به همین دلیل گاهی همراه با آنتیبیوتیک یا رتینوئید موضعی تجویز میشود. این دارو در ایران در قالب ژل و لوسیون و با غلظت ۱۰٪ در دسترس است.
موارد مصرف
- درمان آکنه خفیف تا متوسط
- کاهش جوشهای سرسیاه و سرسفید (کومدونها)
- کنترل آکنه التهابی صورت، پشت و شانه
- کمک به پیشگیری از عود جوش پس از بهبود اولیه
- کاهش نیاز به آنتیبیوتیک خوراکی هنگام مصرف ترکیبی
روش مصرف
بنزوئیل پراکسید را روی پوست تمیز و کاملاً خشک و در کل ناحیه مستعد جوش بمالید، نه فقط روی یک دانه منفرد. بهتر است درمان را با دفعات کمتر و مقدار اندک آغاز کنید تا پوست به آن عادت کند و سپس طبق نظر پزشک یا داروساز، دفعات مصرف را افزایش دهید. از تماس با چشم، لب، داخل بینی و سایر غشاهای مخاطی خودداری کنید و در صورت تماس تصادفی، محل را فوراً با آب فراوان بشویید. توجه داشته باشید که این دارو ممکن است رنگ لباس، حوله و مو را ببرد، پس در طول درمان از پارچههای روشن یا باارزش پرهیز کنید. بهبود آکنه تدریجی است و نتیجه واقعی پس از چند هفته مصرف منظم دیده میشود؛ قطع زودهنگام یا نامنظم آن معمولاً باعث بازگشت جوشها میشود، پس پیش از هرگونه تغییر در روش مصرف با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آکنهٔ خفیف تا متوسط
در صورت خشکی یا پوستهریزی، دفعات مصرف را به روزی یکبار یا یک روز در میان کاهش دهید. از تماس با چشم، لب، داخل بینی و پوست زخمی پرهیز کنید.
جوشهای سرسیاه و سرسفید (کومدونها)
مصرف منظم لازم است و اثر آن معمولاً طی چند هفته ظاهر میشود؛ از فشردن یا دستکاری کومدونها خودداری کنید.
آکنهٔ التهابی صورت، پشت و شانهها
در صورت سوزش شدید، قرمزی زیاد، تورم یا تاول، مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید. دارو ممکن است مو و پارچههای رنگی را بیرنگ کند.
پیشگیری از عود جوش پس از بهبود اولیه
ادامهٔ مصرف منظم میتواند به جلوگیری از عود کمک کند؛ در صورت کنترل پایدار، دفعات کمتر ممکن است کافی باشد.
کمک به کاهش نیاز به آنتیبیوتیک خوراکی در درمان ترکیبی آکنه
آنتیبیوتیک خوراکی را خودسرانه شروع، قطع یا طولانی نکنید؛ بنزوئیل پراکسید جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی آکنهٔ شدید نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به بنزوئیل پراکسید یا سایر مواد مشابه حساسیت داشتهاید
- اگر پوست شما بسیار حساس، آفتابسوخته، ترکخورده یا مبتلا به اگزما و درماتیت است
- اگر همزمان از رتینوئیدهای موضعی، اسید سالیسیلیک یا سایر لایهبردارهای پوستی استفاده میکنید
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید
- اگر در معرض نور مستقیم آفتاب یا اشعه فرابنفش قرار میگیرید
- درباره مصرف آن در کودکان خردسال، تنها با تأیید پزشک اقدام کنید
عوارض احتمالی
- خشکی و پوستهپوستهشدن پوست
- قرمزی و سوزش یا گزگز خفیف در محل مصرف
- احساس کشیدگی یا سفتی پوست
- خارش ملایم
- تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو، یا دشواری در تنفس؛ این نشانه واکنش آلرژیک شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- التهاب شدید، تاول یا پوستهپوستهشدن گسترده و دردناک پوست؛ در این صورت مصرف را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید.
- سوزش شدید همراه با ترکخوردگی عمیق و خونریزی پوست؛ با پزشک یا داروساز تماس بگیرید.
- کهیر یا بثورات گسترده در نقاطی غیر از محل مصرف؛ مصرف را قطع کرده و با پزشک مشورت کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان بنزوئیل پراکسید با سایر داروهای موضعی ضدآکنه مانند رتینوئیدها، اسید سالیسیلیک یا سایر لایهبردارها میتواند خشکی و تحریک پوست را تشدید کند و در برخی موارد از اثر رتینوئیدها بکاهد؛ در این شرایط پزشک معمولاً توصیه میکند آنها را در ساعتهای متفاوت روز بهکار ببرید. ترکیب با محصولات حاوی الکل یا سایر مواد ضدعفونیکننده قوی نیز میتواند تحریک پوست را افزایش دهد. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات مراقبت پوستی خود را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذب سیستمیک بنزوئیل پراکسید از راه پوست بسیار اندک است و تاکنون خطر مشخصی برای جنین گزارش نشده، اما مصرف آن در دوران بارداری باید تنها با تأیید پزشک باشد. در دوران شیردهی نیز بهتر است بدون نظر پزشک، از مالیدن آن روی نواحی نزدیک به سینه که ممکن است در تماس مستقیم با دهان نوزاد قرار گیرد خودداری شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب، رطوبت و منابع گرما نگه دارید و پس از هر بار مصرف، در آن را کاملاً ببندید. آن را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید و از فریز کردن آن خودداری کنید. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ، بو یا بافت دارو تغییر کرده بود، از مصرف آن صرفنظر کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 10 % |
| لوسیون | 10 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بنزوئیل پراکسید لباس، حوله یا مو را کمرنگ میکند؟
۰۲آیا میتوان بنزوئیل پراکسید را همزمان با کرم رتینوئیدی مصرف کرد؟
۰۳چرا پوستم در روزهای اول مصرف قرمز و خشک شده است؟
۰۴نتیجه درمان با بنزوئیل پراکسید چه زمانی دیده میشود؟
۰۵آیا این دارو حساسیت به نور آفتاب را بیشتر میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۲ سازنده، در گروه D10AE01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.