تیمولول
تیمولول قطرهٔ چشمی از خانوادهٔ بتابلوکرها است که با کاهش تولید مایع درون چشم، فشار داخلچشمی را پایین میآورد.
بیشتر برای درمان گلوکوم زاویهباز و کنترل فشار چشمی بالاتر از حد طبیعی تجویز میشود تا از آسیب به عصب بینایی پیشگیری شود.
با اینکه بهصورت قطرهٔ چشمی مصرف میشود، بخشی از دارو میتواند وارد جریان خون شود و در افراد مبتلا به آسم، مشکلات قلبی یا ضربان قلب پایین عوارض جدی ایجاد کند.
اگر سابقهٔ آسم، بیماریهای تنفسی، ضربان قلب پایین، نارسایی قلبی یا دیابت دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیمولول یک بتابلوکرِ غیرانتخابی است که بهصورت قطرهٔ چشمی برای کنترل گلوکوم و فشار بالای داخل چشم بهکار میرود. این دارو با مهار گیرندههای بتا در بدنهٔ مژگانیِ چشم، تولید مایع زلالیهٔ چشم را کم میکند و از این راه فشار داخلچشمی را پایین میآورد. برخلاف برخی داروهای دیگر گلوکوم، تیمولول اثر چندانی بر اندازهٔ مردمک یا توان تطابق چشم ندارد. هدف اصلی درمان، پیشگیری از آسیب پیشرونده به عصب بینایی و حفظ میدان دید بیمار در درازمدت است.
موارد مصرف
- کاهش فشار داخل چشم در گلوکوم زاویهباز
- کنترل فشار چشمی بالاتر از حد طبیعی، پیش از آنکه به عصب بینایی آسیب برساند
- کمک به کنترل فشار چشم در برخی از انواع دیگر گلوکوم، به تشخیص چشمپزشک
- مصرف همزمان با سایر قطرههای کاهندهٔ فشار چشم، در مواردی که یک دارو بهتنهایی کافی نباشد
روش مصرف
این قطره طبق نسخهٔ پزشک، معمولاً یک تا دو بار در روز در چشم یا چشمانِ آسیبدیده چکانده میشود؛ دفعات و فاصلهٔ دقیق مصرف را پزشک تعیین میکند. پیش از چکاندن دارو دستهایتان را بشویید و نوکِ قطرهچکان را به چشم یا هر سطح دیگری نزنید تا دارو آلوده نشود. بلافاصله پس از چکاندن، فشار ملایم و کوتاه به گوشهٔ داخلیِ چشم، کنار بینی، میتواند از ورود دارو به مجرای اشکی و جذب آن در بدن بکاهد. اگر از چند قطرهٔ چشمی دیگر هم استفاده میکنید، بین چکاندن هرکدام چند دقیقه فاصله بگذارید. لنزهای تماسی نرم را پیش از چکاندن دربیاورید و طبق توصیهٔ داروساز، پس از مدتی دوباره بگذارید. چون گلوکوم بیماری خاموش و پیشرونده است، مصرف را بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید، حتی اگر چشم هیچ علامتی نداشته باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گلوکوم زاویهباز
پاسخ درمانی و فشار چشم معمولاً پس از حدود ۴ هفته ارزیابی میشود؛ پس از چکاندن، چشم را ببندید و ۱ تا ۲ دقیقه گوشهٔ داخلی چشم را فشار دهید.
فشار چشمی بالاتر از حد طبیعی
تعداد دفعات مصرف بر اساس اندازهگیری فشار چشم تعیین میشود و نباید خودسرانه تغییر کند.
برخی انواع دیگر گلوکوم
در آسم، سابقهٔ تنگی نفس ناشی از بیماری راههای هوایی، ضربان قلب پایین یا اختلال هدایت قلبی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
درمان کمکی همراه با سایر قطرههای کاهندهٔ فشار چشم
بین این قطره و هر قطرهٔ چشمی دیگر حداقل ۱۰ دقیقه فاصله بگذارید؛ همزمانی دو داروی بتابلوکر چشمی توصیه نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ آسم یا بیماریهای انسدادی ریه مانند برونشیت مزمن دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید
- بیماریهای قلبی مانند ضربان قلب پایین، نارسایی قلبی یا اختلال در هدایت الکتریکی قلب (بلوک قلبی) را با پزشک در میان بگذارید
- اگر دیابت دارید، بهویژه اگر سابقهٔ افت قندخون دارید، حتماً به پزشک اطلاع دهید؛ چون این دارو میتواند نشانههای افت قند را بپوشاند
- هرگونه حساسیت شناختهشده به تیمولول یا سایر بتابلوکرها را یادآوری کنید
- فهرست همهٔ داروهایی که مصرف میکنید، بهویژه داروهای قلبی و فشار خون، را به پزشک یا داروساز بگویید
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع دارو با پزشک مشورت کنید
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساس تیرکشیدنِ خفیف بلافاصله پس از چکاندن قطره
- قرمزی و تحریک سطح چشم
- احساس خشکی یا شنریزه در چشم
- تاری موقت دید، درست بعد از چکاندن قطره
- سردرد خفیف
- ضربان قلب کند یا نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا غش — این نشانهها را جدی بگیرید؛ در موارد شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید، در غیر این صورت هرچه زودتر به پزشک اطلاع دهید
- تنگی نفس ناگهانی، خسخس سینه یا سرفهٔ شدید، بهویژه در افراد مستعد آسم — مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا زبان، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- افت قابلتوجه فشار خون همراه با سرگیجه، ضعف شدید یا غش — با پزشک تماس بگیرید و در صورت شدید بودن علائم، با اورژانس تماس بگیرید
- افسردگی، بیحالی شدید یا تغییرات خلقی غیرعادی و ادامهدار — این موضوع را در اولین فرصت با پزشک در میان بگذارید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیمولول حتی در قالب قطرهٔ چشمی میتواند تا حدی وارد جریان خون شود؛ به همین دلیل با برخی داروهای قلبی مانند سایر بتابلوکرها (خوراکی یا چشمی) و برخی مسدودکنندههای کانال کلسیم، بهویژه وراپامیل و دیلتیازم، تداخل دارد و خطر افت شدید ضربان قلب یا فشار خون را بالا میبرد. مصرف همزمان با انسولین یا داروهای خوراکی پایینآورندهٔ قندخون ممکن است نشانههای افت قندخون را پنهان کند. داروهایی مانند کلونیدین، دیگوکسین و برخی داروهای بیهوشی نیز میتوانند با تیمولول اثر متقابل داشته باشند. فهرست کامل داروها، قطرههای چشمی و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف تیمولول در دوران بارداری محدود است؛ از آنجا که بتابلوکرها میتوانند بر ضربان قلب و قندخون جنین یا نوزاد اثر بگذارند، این دارو باید فقط با تشخیص و زیرنظر پزشک مصرف شود. مقدار کمی از تیمولول وارد شیر مادر میشود و ممکن است در نوزاد شیرخوار باعث کندی ضربان قلب یا سایر عوارض بتابلوکری شود؛ بنابراین مادران باردار یا شیرده پیش از مصرف باید حتماً با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
این قطرهٔ چشمی را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید، مگر آنکه روی بستهبندی دستور دیگری نوشته شده باشد؛ از یخزدن دارو هم جلوگیری کنید. درِ قطرهچکان را همیشه محکم ببندید و آن را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید. پس از مدتی از باز شدن شیشه، طبق مدتزمان درجشده روی برچسب یا راهنمای داروساز، حتی اگر دارو در آن باقی مانده باشد آن را دور بریزید و همیشه پیش از مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۰ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از چکاندن قطرهٔ تیمولول دیدم چند لحظه تار میشود؟
۰۲اگر یک نوبت از قطرهٔ تیمولول را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۳چرا نباید مصرف تیمولول را خودم قطع کنم، حتی اگر چشمم مشکلی ندارد؟
۰۴فشار دادن گوشهٔ چشم بعد از چکاندن تیمولول چه فایدهای دارد؟
۰۵آیا کسی که آسم دارد میتواند از قطرهٔ تیمولول استفاده کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۰ برند از ۹ سازنده، در گروه S01ED01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.