آپراکلونیدین
آپراکلونیدین قطرهٔ چشمی از گروه آگونیستهای آلفا-۲ آدرنرژیک (Alpha-2 Adrenergic Agonist) است که با کاهش تولید مایع درون چشم، فشار داخل چشم را پایین میآورد.
بیشتر برای پیشگیری و کنترل بالا رفتن ناگهانی فشار چشم پس از جراحیهای لیزری چشم، و بهصورت کمکی و کوتاهمدت در کنار سایر داروهای گلوکوم استفاده میشود.
این قطره برای مصرف طولانیمدت مناسب نیست، چون اثرش با گذشت زمان کم میشود و احتمال حساسیت چشمی افزایش مییابد؛ مصرف آن باید دقیقاً طبق نظر پزشک باشد.
اگر پس از مصرف قطره، چشم بسیار قرمز شد، پلک متورم شد یا نشانههایی مانند سرگیجه، ضربان قلب کند یا خشکی شدید دهان دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آپراکلونیدین دارویی موضعیِ چشمی از خانوادهٔ آگونیستهای گیرندهٔ آلفا-۲ آدرنرژیک است و از نظر دارویی خویشاوند کلونیدین بهشمار میآید. این دارو با تحریک گیرندههای آلفا-۲ در بافت چشم، تولید مایع زلالیه (Aqueous Humor) را کم میکند و از همین راه فشار داخل چشم را پایین میآورد. کاربرد اصلیِ آن، پیشگیری از افزایش ناگهانیِ فشار چشم پیش و پس از برخی جراحیهای لیزریِ بخش قدامیِ چشم است. همچنین گاهی بهصورت کوتاهمدت و کمکی در کنار سایر داروهای گلوکوم به کار میرود، آنهم زمانی که داروهای دیگر بهتنهایی فشار چشم را کافی کنترل نکردهاند. به دلیل کاهش اثر با مصرف طولانی و احتمال واکنشهای حساسیتی، این دارو معمولاً فقط برای دورههای کوتاه تجویز میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از افزایش فشار چشم، پیش و پس از جراحیهای لیزری بخش قدامی چشم (مانند ترابکولوپلاستی، ایریدوتومی و کپسولوتومی لیزری)
- کنترل کوتاهمدت فشار داخل چشم بلافاصله پس از این جراحیها
- درمان کمکی و کوتاهمدت گلوکوم زاویهباز در کنار سایر داروهای کاهندهٔ فشار چشم
- کاهش موقتِ فشار چشم در بیمارانی که با حداکثر درمانِ قابلتحمل با داروهای دیگر هم به کنترل کافی نرسیدهاند
روش مصرف
این دارو فقط بهصورت قطرهٔ چشمی و طبق دستور دقیق پزشک یا داروساز مصرف میشود؛ تعداد قطرهها و فاصلهٔ زمانی مصرف را از روی نسخه دنبال کنید و بدون نظر پزشک آن را تغییر ندهید. پیش از چکاندن قطره دستها را بشویید و نوکِ ظرفِ قطره را به چشم، پلک یا هر سطح دیگری نزنید تا آلوده نشود. اگر لنز تماسی میگذارید، معمولاً باید پیش از مصرف قطره آن را در بیاورید و طبق راهنماییِ پزشک، مدتی بعد دوباره بگذارید. بلافاصله پس از چکاندن قطره، فشار ملایم و کوتاه به گوشهٔ داخلیِ چشم (نزدیک بینی) به کاهش جذب دارو در بدن کمک میکند. اگر همزمان از چند قطرهٔ چشمیِ دیگر هم استفاده میکنید، بین مصرف هرکدام چند دقیقه فاصله بیندازید. این دارو معمولاً برای دورهٔ کوتاهی تجویز میشود و ادامه یا قطع مصرف آن باید تنها با نظر پزشک باشد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از افزایش فشار داخل چشم پیش و پس از جراحی لیزری بخش قدامی چشم (ترابکولوپلاستی، ایریدوتومی یا کپسولوتومی)
فشار داخل چشم پس از لیزر باید پایش شود؛ بین این قطره و قطرههای چشمی دیگر حداقل ۵ دقیقه فاصله باشد.
کنترل کوتاهمدت افزایش فشار داخل چشم بلافاصله پس از جراحی لیزری بخش قدامی چشم
این کاربرد نیازمند اندازهگیری فشار داخل چشم پس از عمل و پیگیری چشمپزشکی است.
گلوکوم زاویهباز؛ درمان کمکی کوتاهمدت
درمان معمولاً حداکثر ۱ ماه است؛ اثر دارو ممکن است با گذشت زمان کاهش یابد. بین قطرههای مختلف حداقل ۵ دقیقه فاصله بگذارید.
کاهش موقت فشار داخل چشم در گلوکوم کنترلنشده با حداکثر درمان قابلتحمل
برای بهتعویقانداختن لیزر یا جراحی است؛ در صورت افزایش قابلتوجه فشار داخل چشم، درمان باید بازبینی شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به آپراکلونیدین، کلونیدین یا هر یک از اجزای این قطره
- مصرف داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) یا قطع اخیر آنها
- بیماریهای قلبیعروقی مانند فشار خون بالای کنترلنشده، اختلال ریتم قلب یا نارساییِ عروق کرونر
- افسردگی یا سایر بیماریهای روانی، و مصرف داروهای مؤثر بر خلقوخو یا سیستم عصبی
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- سنِ بیمار؛ این قطره معمولاً برای نوزادان و کودکان خردسال توصیه نمیشود مگر با تجویز مستقیم پزشک متخصص
عوارض احتمالی
- قرمزی و سوزش خفیف چشم
- خارش یا احساس جسم خارجی در چشم
- خشکی چشم یا اشکریزش بیشازحد
- خشکی دهان یا بینی
- تاریِ موقتِ دید، بلافاصله پس از مصرف
- احساس خستگی یا خوابآلودگیِ خفیف
- قرمزیِ شدید، تورم پلک یا خارشِ شدید که میتواند نشانهٔ واکنش حساسیتی به قطره باشد؛ در این حالت به پزشک اطلاع دهید
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا لبها و تنگی نفس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- سرگیجه، حالت غش یا افت فشار خون؛ در صورت بروز بنشینید یا دراز بکشید و به پزشک اطلاع دهید
- ضربان قلب کند یا نامنظم؛ در صورت بروز با پزشک تماس بگیرید
- خوابآلودگیِ شدید یا بیحالیِ غیرمعمول، بهویژه در کودکان؛ نیازمند توجه فوری پزشکی است
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آپراکلونیدین میتواند با داروهای مهارکنندهٔ مونوآمیناکسیداز (MAOI) و برخی داروهای مؤثر بر سیستم عصبی و قلبوعروق، از جمله داروهای پایینآورندهٔ فشار خون، بتابلوکرها و آرامبخشها، تداخل داشته باشد و اثر آنها را تشدید کند. مصرف همزمان با الکل یا داروهای خوابآور نیز ممکن است خوابآلودگی یا افت فشار خون را بیشتر کند. چون بخشی از این قطره وارد جریان خون بدن میشود، تداخل با برخی داروهای خوراکی یا سایر قطرههای چشمی هم دور از انتظار نیست. فهرست کاملِ داروها، قطرههای چشمی و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف آپراکلونیدین در بارداریِ انسان محدود است و بیخطر بودنِ کاملِ آن اثبات نشده؛ به همین دلیل در دوران بارداری فقط زمانی تجویز میشود که پزشک آن را واقعاً ضروری بداند. روشن نیست این دارو به مقدار قابلتوجه در شیر مادر ترشح میشود یا نه، پس مادران شیرده پیش از مصرف حتماً باید با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
این قطره را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید، مگر آنکه روی برچسبِ دارو دستور دیگری نوشته شده باشد. درِ ظرفِ قطره را همیشه محکم ببندید و آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ محلول تغییر کرد یا مدتِ زیادی از باز شدنِ آن گذشت، دورش بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 5 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا آپراکلونیدین را فقط برای مدتِ کوتاه تجویز میکنند؟
۰۲آیا طبیعی است که این قطره دهانم را خشک کند؟
۰۳بعد از چکاندنِ قطره چشمم قرمز شد؛ نگرانکننده است؟
۰۴میتوانم همزمان با آپراکلونیدین از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده کنم؟
۰۵اگر باردار هستم، مصرفِ این قطره بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه S01EA03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.