استیلکولین کلراید ۱٪
استیلکولین کلراید ۱٪ شکل داروییِ همان استیلکولین، انتقالدهندهٔ عصبیِ طبیعیِ بدن، در محلولی داخلچشمی و کوتاهاثر است. این محلول را فقط چشمپزشک و در حین جراحیِ چشم به کار میبرد تا مردمک را طی چند ثانیه تنگ کند.
بیشترین کاربرد آن ایجاد تنگی سریع مردمک، بلافاصله پس از خارجکردن عدسیِ کدر در جراحی کاتاراکت، است. همچنین در برخی جراحیهای دیگر چشم، مانند پیوند قرنیه یا عمل روی عنبیه، برای همین هدف به کار میرود.
این دارو در بدن طی ثانیهها تجزیه میشود، پس اثرش کوتاه و موضعی است؛ به همین دلیل فقط لحظاتی پیش از استفاده آماده و بلافاصله در همان مرحله از جراحی به کار میرود، نه دارویی برای منزل.
اگر پیش از جراحی چشم سابقهٔ حساسیت دارویی، بیماری قلبی، آسم یا سایر بیماریهای تنفسی، زخم گوارشی یا مشکل ادراری دارید، حتماً به تیم جراحی اطلاع دهید. اگر پس از عمل نشانههایی مانند حساسیت شدید یا درد ناگهانی و شدید چشم دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
استیلکولین کلراید ۱٪ فرآوردهٔ داروییِ همان استیلکولین است؛ مادهای که در بدن بهطور طبیعی در پایانههای عصبِ پاراسمپاتیک ساخته میشود و پیامرسانِ اصلیِ انقباضِ عضلهٔ مردمک (اسفنکترِ عنبیه) به شمار میرود. از نظر شکل دارویی در ردهٔ فرآوردههای استریل و داخلچشمی جای میگیرد و بهصورت پودر عرضه میشود که درست پیش از استفاده با حلالِ همراهش مخلوط میگردد، زیرا استیلکولینِ محلولشده بهسرعت در بدن غیرفعال میشود و پایداریِ طولانی ندارد. چشمپزشک این محلول را در مرحلهٔ مشخصی از جراحی، مستقیماً داخل اتاق قدامی چشم میریزد تا مردمک طی چند ثانیه تنگ شود؛ اثر آن نیز به همان سرعت و طی چند دقیقه از بین میرود. در ایران این فرآورده با نام تجاریِ «میووزین» نیز عرضه میشود که تنها برای شناساییِ محصول ذکر میشود. این توضیحات جنبهٔ آموزشی دارند و جای تشخیص، تصمیم جراح یا بروشور رسمی داخل بسته را نمیگیرند.
موارد مصرف
- ایجاد تنگی سریع مردمک بلافاصله پس از خارجکردن عدسیِ کدر در جراحی کاتاراکت
- کمک در جراحی پیوند نافذ قرنیه (کراتوپلاستی) برای تنگکردن سریع مردمک
- کمک در عمل ایریدکتومی و سایر جراحیهای بخش قدامی چشم که تنگی سریع مردمک لازم است
- بهعنوان میوتیک جایگزین در برخی روشهای جراحی چشم، طبق صلاحدید جراح
روش مصرف
این دارو هرگز توسط خودِ بیمار مصرف یا در منزل نگهداری نمیشود و هرگز نیز بهصورت آمپولِ معمول به بازو یا رگ تزریق نمیگردد؛ تنها چشمپزشک، در مرحلهٔ مشخصی از جراحی چشم و داخل اتاق عمل، آن را آماده و مستقیماً در اتاق قدامی چشم میریزد. پیش از استفاده، پودر استریل آن با حلال ویژهاش که در همان بسته عرضه میشود بهتازگی حل میشود و بیدرنگ مصرف میگردد، چون محلول آمادهشده پایداریِ طولانی ندارد. مقدار و زمان دقیق استفاده در حین عمل را جراح بر اساس مرحلهٔ جراحی و نیاز هر بیمار تعیین میکند و هیچ برنامهٔ مصرف خانگی یا نوبت بعدی برای این دارو وجود ندارد؛ باقیماندهٔ هر ویال پس از مصرف دور ریخته میشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
جراحی آبمروارید، پس از خارجکردن عدسی کدر
فقط پس از خارجکردن عدسی استفاده شود؛ محلول بلافاصله پیش از مصرف آماده و باقیمانده پس از مصرف دور ریخته شود.
جراحی پیوند نافذ قرنیه
اثر معمولاً طی چند ثانیه آغاز و حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه پایدار میماند؛ مصرف باید آهسته و در شرایط استریل انجام شود.
ایریدکتومی و سایر جراحیهای بخش قدامی چشم با نیاز به تنگی سریع مردمک
هرگونه چسبندگی یا مانع مکانیکی تنگشدن مردمک باید پیش از مصرف برطرف شود.
استفاده بهعنوان میوتیک جایگزین در برخی جراحیهای چشم
تکرار نوبت برای طولانیترشدن اثر، فقط با صلاحدید جراح انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به استیلکولین یا سایر داروهای مشابه (پاراسمپاتومیمتیکها) را پیش از جراحی به تیم درمان بگویید.
- بیماری قلبی، بهویژه ضربان کند قلب یا اختلال هدایتیِ قلب، را حتماً اطلاع دهید.
- سابقهٔ آسم یا سایر بیماریهای تنفسیِ مزمن را با پزشک در میان بگذارید.
- زخم گوارشی، اسپاسم دستگاه گوارش یا انسداد مسیر ادراری را یادآوری کنید.
- اگر بیماری پارکینسون دارید، پیش از جراحی به پزشک اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها و مکملها، و همچنین بارداریِ احتمالی یا شیردهی را پیش از جراحی با تیم درمان در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- کدوریِ خفیف و گذرای قرنیه بلافاصله پس از جراحی که معمولاً طی چند روز برطرف میشود
- قرمزی یا سوزش خفیف چشم در ساعتهای اولِ پس از عمل
- تاریِ گذرای دید در ساعتهای نخستِ بعد از جراحی
- احساس فشار خفیف در چشم بلافاصله پس از ریختن محلول داخل چشم
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم ناگهانی پلک یا صورت، کهیر یا تنگی نفس پس از جراحی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضربان بسیار کند یا نامنظم قلب، افت شدید فشار خون یا تنگی نفس در حین جراحی: این نشانهها زیر نظر مستقیم تیم بیهوشی و جراحی در همان لحظه کنترل میشوند.
- کدوریِ قرنیه که برطرف نمیشود یا دیدی که روزبهروز بهجای بهبود، کدرتر میشود: به چشمپزشک مراجعه کنید.
- درد شدید و فزایندهٔ چشم یا کاهش ناگهانی دید پس از جراحی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون استیلکولین کلراید ۱٪ فقط یکبار و در همان لحظهٔ جراحی به کار میرود، فهرست تداخل داروییِ روزمره مانند داروهای خوراکی ندارد. بااینحال، داروها یا قطرههای چشمیِ مهارکنندهٔ آنزیم استیلکولیناستراز (Acetylcholinesterase) — آنزیمی که استیلکولین را در بدن تجزیه میکند — میتوانند اثر آن را طولانیتر یا شدیدتر کنند. برخی داروهای اثرگذار بر سیستم عصبیِ خودمختار، مانند داروهای قلبیِ کاهندهٔ ضربان، نیز بهتر است پیش از جراحی برای تیم بیهوشی و جراحی روشن باشد. فهرست کامل داروها، مکملها و قطرههای چشمیِ مصرفیتان را پیش از عمل به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ بالینیِ اختصاصی دربارهٔ مصرف استیلکولین کلراید ۱٪ در بارداری و شیردهی محدود است؛ اما چون این دارو تنها یکبار و بهمقدار اندک، مستقیم داخل چشم به کار میرود و تقریباً بیدرنگ در همان محل غیرفعال میشود، جذب سیستمیک آن در بدن مادر بسیار محدود در نظر گرفته میشود. بااینحال، اگر باردار هستید، احتمال بارداری میدهید یا شیر میدهید، پیش از هر جراحی چشم حتماً به جراح و متخصص بیهوشی اطلاع دهید تا ضرورت عمل و ایمنیِ کلی آن برایتان بررسی شود.
نگهداری
این دارو تنها در بیمارستان یا کلینیک چشمپزشکی نگهداری میشود، نه در منزل. ویال پودر پیش از حلشدن، طبق دمای درجشده روی بسته و دور از نور مستقیم نگهداری میگردد؛ اما محلول آمادهشده باید بیدرنگ پس از تهیه مصرف شود و هر مقدار باقیمانده دور ریخته شود، چون پایداریِ آن کوتاه است. کادر درمان پیش از هر جراحی، تاریخ انقضا و سلامت ظاهریِ ویال را بررسی میکند و همهٔ داروها، از جمله این فرآورده، همیشه باید دور از دسترس کودکان نگهداری شوند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا استیلکولین کلراید ۱٪ دارویی است که خودم در منزل مصرف کنم؟
۰۲چرا این دارو باید درست پیش از استفاده آماده شود؟
۰۳بعد از استفاده از این دارو در جراحی کاتاراکتم، چقدر طول میکشد مردمکم دوباره به حالت عادی برگردد؟
۰۴آیا این دارو با بیماری قلبی یا آسم من تداخل دارد؟
۰۵چرا نام «میووزین» روی برگهٔ دارویی من نوشته شده؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه S01EB09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.