بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · قلب و عروق

کلونیدین

Clonidine Hydrochloride
رده ATC C02AC01شکل قرصدوز 0.2 mgبرند در ایران ۳
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

کلونیدین دارویی از گروهِ آگونیست‌های گیرندهٔ آلفا-۲ آدرنرژیکِ مرکزی (Central Alpha-2 Adrenergic Agonist) است که با کاهشِ فعالیتِ سیستمِ عصبیِ سمپاتیک، فشار خون و ضربانِ قلب را کاهش می‌دهد.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای کنترلِ فشار خون بالا تجویز می‌شود، به‌تنهایی یا همراه با داروهای دیگر. کاربردِ شناخته‌شدهٔ دیگرِ آن، کمک به کاهشِ نشانه‌های ترک در قطعِ مصرفِ موادِ افیونی است.

نکتهٔ ایمنی مهم

مهم‌ترین نکته دربارهٔ کلونیدین این است که هرگز نباید مصرفِ آن را ناگهان قطع کرد، زیرا ممکن است فشار خون به‌شکلِ خطرناکی بالا برود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر ضربانِ قلب بسیار کند شد، سرگیجهٔ شدید یا غش داشتید، یا قصدِ قطع یا تغییرِ دوزِ دارو را دارید، حتماً پیش از هر اقدامی با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Clonidine
۰۲

معرفی دارو

کلونیدین دارویی ضدفشارخون از دستهٔ آگونیست‌های گیرندهٔ آلفا-۲ آدرنرژیکِ مرکزی است که در بخشی از مغز به نامِ ساقهٔ مغز اثر می‌گذارد. این دارو با کاهشِ پیام‌های خروجیِ سیستمِ عصبیِ سمپاتیک، باعثِ گشاد‌شدنِ نسبیِ رگ‌های خونی، کند‌شدنِ ضربانِ قلب و در نتیجه پایین‌آمدنِ فشار خون می‌شود. هدفِ اصلی از مصرفِ آن، کنترلِ درازمدتِ فشار خون بالا و کاهشِ خطرِ عوارضِ قلبی‌عروقیِ ناشی از آن است. کلونیدین معمولاً در قالبِ قرصِ خوراکی مصرف می‌شود و ممکن است به‌تنهایی یا در ترکیب با سایر داروهای فشار خون تجویز شود.

۰۳

موارد مصرف

  • کنترلِ درازمدتِ فشار خون بالا (پرفشاری خون)، به‌تنهایی یا همراه با سایر داروهای ضدفشارخون
  • درمانِ کمکی در فشار خونِ مقاوم که به داروهای اولیه پاسخِ کافی نداده است
  • کاهشِ نشانه‌های ترکِ موادِ افیونی، تحتِ نظرِ مستقیمِ پزشک
  • کاهشِ گُرگرفتگی‌ها و تعریقِ شبانهٔ دورانِ یائسگی، در برخی بیماران
۰۴

روش مصرف

کلونیدین را طبقِ زمان‌بندیِ مشخص‌شده توسط پزشک، ترجیحاً هر روز در ساعت‌هایِ ثابت مصرف کنید تا سطحِ دارو در بدن یکنواخت بماند؛ مصرفِ آن با غذا یا بدونِ غذا معمولاً بلامانع است، مگر آنکه پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. نکتهٔ بسیار مهم این است که این دارو هرگز نباید به‌طورِ ناگهانی قطع شود، چون قطعِ یک‌بارهٔ آن می‌تواند سببِ بالارفتنِ برگشتی و شدیدِ فشار خون شود؛ اگر پزشک تصمیم به قطعِ دارو بگیرد، این کار باید به‌تدریج و طیِ چند روز انجام شود. حتی اگر احساسِ ناخوشی نداشتید یا فشار خونتان طبیعی به‌نظر می‌رسید، مصرفِ منظمِ دارو را طبقِ نظرِ پزشک ادامه دهید، زیرا فشار خون بالا اغلب نشانهٔ آشکاری ندارد. برای هرگونه تغییر در دوز یا برنامهٔ مصرف، حتماً با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

کنترل درازمدت پرفشاری خون، به‌تنهایی یا همراه داروهای ضدفشارخون

بزرگسالانابتدا ۰٫۱ میلی‌گرم دو بار در روز، صبح و هنگام خواب؛ در صورت نیاز، مجموع دوز روزانه هر هفته ۰٫۱ میلی‌گرم افزایش می‌یابد. دوز معمول نگهدارنده ۰٫۲ تا ۰٫۶ میلی‌گرم در روز، در دوزهای تقسیم‌شده است.
کودکاندر نوجوانان ۱۲ سال و بالاتر: ۰٫۱ میلی‌گرم دو بار در روز؛ افزایش تدریجی بر اساس پاسخ، حداکثر ۲٫۴ میلی‌گرم در روز و فقط با نظر متخصص.

با یا بدون غذا و هر روز در زمان‌های ثابت مصرف شود؛ بخش بزرگ‌تر دوز روزانه را می‌توان هنگام خواب مصرف کرد تا خواب‌آلودگی و خشکی دهان در روز کمتر شود.

درمان کمکی پرفشاری خون مقاوم

بزرگسالانابتدا ۰٫۱ میلی‌گرم دو بار در روز؛ در صورت نیاز، مجموع دوز روزانه هر هفته ۰٫۱ میلی‌گرم افزایش می‌یابد. دوز معمول ۰٫۲ تا ۰٫۶ میلی‌گرم در روز، در دوزهای تقسیم‌شده است.
کودکاندر نوجوانان ۱۲ سال و بالاتر: ۰٫۱ میلی‌گرم دو بار در روز؛ افزایش تدریجی بر اساس پاسخ، حداکثر ۲٫۴ میلی‌گرم در روز و فقط با نظر متخصص.

همراه سایر داروهای ضدفشارخون مصرف می‌شود؛ فشارخون و نبض به‌دلیل احتمال افت فشار و کندی ضربان باید پایش شود.

کاهش نشانه‌های ترک مواد افیونی

بزرگسالان۰٫۱ تا ۰٫۳ میلی‌گرم هر ۶ تا ۸ ساعت، حداکثر ۱٫۲ میلی‌گرم در روز؛ معمولاً طی ۵ تا ۷ روز با کاهش تدریجی دوز تنظیم می‌شود.

فقط زیر نظر مستقیم پزشک؛ پیش از هر نوبت فشارخون و نبض بررسی شود و در افت فشار یا کندی ضربان، دوز بعدی بدون دستور پزشک مصرف نشود.

کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانهٔ دوران یائسگی

بزرگسالانابتدا ۵۰ میکروگرم (۰٫۰۵ میلی‌گرم) دو بار در روز؛ اگر پس از ۲ هفته بهبود کافی ایجاد نشد، ۷۵ میکروگرم (۰٫۰۷۵ میلی‌گرم) دو بار در روز.

اثر کامل ممکن است ۲ تا ۴ هفته زمان ببرد. با توجه به قدرت قرص ثبت‌شده، برای رسیدن به دوزهای کمتر از ۰٫۲ میلی‌گرم، شکل مناسب فرآورده را پزشک یا داروساز تعیین کند.

تنظیم دوز: در سالمندان و بیماران دچار نارسایی کلیه، معمولاً دوز شروع کمتر و افزایش آهسته همراه با پایش فشارخون و نبض لازم است؛ در نارسایی کبدی دستور عددی مشخصی وجود ندارد و مصرف باید با احتیاط و نظارت پزشک باشد. دوز دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدت بیماری و عملکرد کلیه و کبد تعیین می‌کند. حداکثر دوز مؤثر در پرفشاری خون ۲٫۴ میلی‌گرم در روز و در ترک مواد افیونی ۱٫۲ میلی‌گرم در روز است؛ قطع ناگهانی کلونیدین ممنوع است و باید تدریجی کاهش یابد.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به کلونیدین یا هر یک از اجزای این دارو حساسیت داشته‌اید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
  • سابقهٔ بیماری‌های قلبی مانند ضربانِ قلبِ کند، بلوکِ قلبی یا سکتهٔ قلبیِ اخیر را با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر بیماریِ کلیوی دارید، پزشک ممکن است دوزِ دارو را متناسب با عملکردِ کلیه تنظیم کند.
  • سابقهٔ افسردگی یا سایر اختلالاتِ خلقی را حتماً بگویید، زیرا کلونیدین ممکن است این شرایط را تشدید کند.
  • در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
  • فهرستِ همهٔ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌تان را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • خشکیِ دهان
  • خواب‌آلودگی و کاهشِ هوشیاری، به‌خصوص در روزهای ابتداییِ مصرف
  • سرگیجه، به‌ویژه هنگامِ برخاستنِ ناگهانی از حالتِ نشسته یا خوابیده
  • یبوست
  • خستگی و ضعف
  • سردرد
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • ضربانِ قلبِ بسیار کند یا نامنظم، همراه با سرگیجهٔ شدید یا احساسِ ضعفِ زیاد — با پزشک تماس بگیرید یا در صورتِ شدت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • نشانه‌های فشار خونِ برگشتیِ شدید پس از قطعِ ناگهانیِ دارو، مانند سردردِ شدید، تپشِ قلب، تعریق و بی‌قراری — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • غش‌کردن یا از دست دادنِ هوشیاری — فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تغییراتِ خلقیِ قابل‌توجه یا تشدیدِ افسردگی — این موضوع را در اولین فرصت با پزشک در میان بگذارید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

کلونیدین می‌تواند با داروهای آرام‌بخش، خواب‌آور، مسکن‌های افیونی و الکل تداخل داشته باشد و اثرِ خواب‌آلودگی و کاهشِ هوشیاری را تشدید کند. مصرفِ هم‌زمان با سایر داروهای پایین‌آورندهٔ فشار خون یا داروهایی که ضربانِ قلب را کند می‌کنند، مانند بتابلاکرها (Beta-Blockers)، نیازمندِ نظارتِ دقیقِ پزشک است؛ به‌ویژه باید مراقب بود که قطعِ هم‌زمانِ کلونیدین و بتابلاکر می‌تواند خطرِ بالارفتنِ شدیدِ فشار خون را افزایش دهد. برخی داروهای ضدافسردگیِ سه‌حلقه‌ای نیز ممکن است اثرِ کاهندهٔ فشار خونِ کلونیدین را کم کنند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفی‌تان را به پزشک و داروسازتان بگویید تا خطرِ تداخل به حداقل برسد.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرفِ کلونیدین در بارداری فقط در صورتی در نظر گرفته می‌شود که پزشک، پس از سنجیدنِ فایده در برابرِ خطرِ احتمالی، آن را ضروری بداند، زیرا این دارو از جفت عبور می‌کند. کلونیدین همچنین به مقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح می‌شود، بنابراین مصرفِ آن در دورانِ شیردهی باید تنها با نظر و نظارتِ پزشک انجام شود. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از مصرف یا ادامهٔ مصرفِ این دارو حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.

۱۰

نگهداری

کلونیدین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید. این دارو را همیشه در ظرفِ دربسته و دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، زیرا حتی مقدارِ اندکی از آن می‌تواند برای کودکان خطرناک باشد. پیش از مصرف، تاریخِ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخ‌گذشته یا استفاده‌نشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قرص0.2 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
آرکابریکس ARKABRIX
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
Brix Biopharma Private Limited
قرص
كلونيدين CLONIDINE
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی امین
قرص
وازونیدین VAZONIDIN
100 TABLET in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
داروسازی تولید دارو
قرص
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا می‌توانم مصرفِ کلونیدین را خودم و ناگهان قطع کنم؟
خیر، قطعِ ناگهانیِ کلونیدین می‌تواند باعثِ بالارفتنِ برگشتی و خطرناکِ فشار خون شود. اگر لازم است مصرفِ دارو قطع شود، این کار باید به‌تدریج و طبقِ برنامه‌ای که پزشک مشخص می‌کند انجام شود.
۰۲چرا بعد از مصرفِ این دارو دهانم خشک می‌شود؟
خشکیِ دهان یکی از عوارضِ شایعِ کلونیدین است که معمولاً با ادامهٔ مصرف کمی بهتر می‌شود. نوشیدنِ آب به‌مقدارِ کافی و جویدنِ آدامسِ بدونِ قند می‌تواند کمک‌کننده باشد؛ در صورتِ تداومِ آزاردهنده، با داروسازِ خود مشورت کنید.
۰۳آیا مصرفِ کلونیدین باعثِ خواب‌آلودگی می‌شود و آیا رانندگی بلامانع است؟
بله، این دارو به‌ویژه در روزهای ابتداییِ مصرف می‌تواند خواب‌آلودگی و کاهشِ هوشیاری ایجاد کند. تا زمانی که از واکنشِ بدنتان به دارو مطمئن نشده‌اید، از رانندگی یا کار با ابزارهای خطرناک خودداری کنید.
۰۴آیا مصرفِ هم‌زمانِ کلونیدین با سایر داروهای فشار خون بی‌خطر است؟
کلونیدین گاهی همراه با داروهای دیگرِ فشار خون تجویز می‌شود، اما این ترکیب باید حتماً زیرِ نظرِ پزشک باشد، به‌خصوص در موردِ داروهایی مانندِ بتابلاکرها که قطعِ هم‌زمانشان با کلونیدین می‌تواند خطرناک باشد. هرگز بدونِ اطلاعِ پزشک داروی جدیدی به رژیمِ درمانی‌تان اضافه نکنید.
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
اگر نوبتِ مصرف را فراموش کردید و فاصلهٔ زیادی تا نوبتِ بعدی نمانده، از دوزِ فراموش‌شده صرف‌نظر کنید و دوزِ بعدی را طبقِ برنامهٔ معمول مصرف کنید. هرگز برای جبران، دو دوز را هم‌زمان مصرف نکنید و در صورتِ فراموشیِ مکرر، با پزشکِ خود مشورت کنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه C02AC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.