بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · چشم و گوش

آتروپین سولفات ۰٫۵٪

Atropine Sulfate 0.5 %
رده ATC S01FA01شکل قطرهبرند در ایران ۱
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

آتروپین سولفات ۰٫۵٪ قطرهٔ چشمیِ ضدموسکارینی (Anticholinergic) است که با شل‌کردنِ عضلاتِ عنبیه و جسمِ مژگانی، مردمکِ چشم را گشاد و توانِ تطابقِ چشم را موقتاً متوقف می‌کند.

بیشتر برای چه؟

بیشتر در معایناتِ دقیقِ چشم‌پزشکیِ کودکان، کنترلِ التهابِ قسمتِ جلوییِ چشم (اووئیت) و درمانِ کاهلیِ چشم به روشِ پنالیزیشن به‌کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

اثرِ این قطره بسیار طولانی است و می‌تواند تا یکی دو هفته دید را تار و چشم را به نور حساس نگه دارد؛ در افرادِ مستعدِ آب‌سیاهِ زاویه‌بسته می‌تواند خطرناک باشد.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر دردِ شدیدِ چشم، قرمزیِ ناگهانی، هالهٔ رنگی دورِ نورها یا تهوع پیش آمد، یا در کودکان تب و برافروختگیِ صورت دیده شد، بی‌درنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

آتروپین سولفات ترکیبی ضدموسکارینی (Anticholinergic) با منشأِ طبیعی از خانوادهٔ گیاهیِ تاجریزی است که در چشم‌پزشکی به‌صورتِ قطرهٔ موضعی به‌کار می‌رود. این دارو با مسدودکردنِ گیرنده‌های موسکارینی در عضلهٔ اسفنکترِ عنبیه و عضلهٔ مژگانی، باعثِ گشادشدنِ مردمک (میدریاز) و ازکارافتادنِ موقتِ توانِ تطابقِ چشم (سیکلوپلژی) می‌شود. برخلافِ بسیاری از قطره‌های گشادکنندهٔ دیگر، اثرِ آتروپین بسیار پایدار و طولانی است و می‌تواند تا یکی دو هفته باقی بماند. همین ویژگی آن را برای معایناتِ دقیقِ چشم‌پزشکیِ کودکان، کنترلِ التهابِ داخلِ چشم و درمانِ کاهلیِ چشم مناسب کرده است. غلظتِ ۰٫۵ درصد، به‌دلیلِ عوارضِ سیستمیکِ کم‌ترِ نسبت به غلظتِ ۱ درصد، به‌ویژه در کودکان ترجیح داده می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • کاهشِ درد و التهاب و پیشگیری از چسبندگیِ عنبیه به عدسی (سینِشی) در التهابِ قسمتِ جلوییِ چشم (اووئیت/ایریتِ قدامی)
  • گشادکردنِ مردمک و متوقف‌کردنِ موقتِ تطابقِ چشم برای معایناتِ دقیقِ چشم‌پزشکی و تعیینِ نمرهٔ عینک، به‌ویژه در کودکان
  • درمانِ کاهلیِ چشم (تنبلیِ چشم) به روشِ پنالیزیشن، یعنی تارکردنِ موقتِ دیدِ چشمِ سالم برای واداشتنِ مغز به استفاده از چشمِ ضعیف‌تر
  • آماده‌سازیِ چشم پیش و پس از برخی جراحی‌های چشمی برای حفظِ گشادیِ مردمک و کاهشِ خطرِ چسبندگی
  • کاهشِ اسپاسمِ دردناکِ عضلهٔ مژگانی در برخی آسیب‌ها و زخم‌های قرنیه
۰۴

روش مصرف

تعداد و فاصلهٔ قطره‌ها را دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک رعایت کنید و بدونِ نظرِ او مصرف را زیاد، کم یا قطع نکنید. پیش از چکاندنِ قطره دست‌ها را بشویید، سر را کمی به‌عقب خم کنید، پلکِ پایین را به‌آرامی پایین بکشید و قطره را در جیبِ ملتحمه بچکانید، بدونِ آنکه نوکِ قطره‌چکان به چشم یا هر سطحی برخورد کند. بلافاصله پس از چکاندن، چشم‌ها را چند دقیقه ببندید و با انگشت به‌آرامی روی گوشهٔ داخلیِ چشم (کنارِ بینی) فشار دهید؛ این کار به‌ویژه در کودکان جذبِ سیستمیکِ دارو را کم می‌کند. اگر هم‌زمان قطرهٔ چشمیِ دیگری هم مصرف می‌کنید، دستِ‌کم چند دقیقه بینِ آن‌ها فاصله بگذارید. از آنجا که اثرِ این دارو ممکن است روزها طول بکشد، تا زمانی که دیدتان روشن و طبیعی نشده از رانندگی و کار با ماشین‌آلات خودداری کنید و به‌دلیلِ حساسیتِ چشم به نور، عینکِ آفتابی همراه داشته باشید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

التهاب قسمت جلویی چشم (ایریت یا اووئیت قدامی)

بزرگسالان۱ تا ۲ قطره در چشم مبتلا، ۲ تا ۴ بار در روز.
کودکان۱ قطره در چشم مبتلا، حداکثر ۳ بار در روز.

برای کاهش اسپاسم دردناک و پیشگیری یا بازکردن چسبندگی عنبیه به عدسی، معمولاً همراه درمان ضدالتهاب مصرف می‌شود؛ مدت درمان با معاینه و کنترل التهاب تعیین می‌شود.

گشادکردن مردمک و فلج موقت تطابق برای معاینه و تعیین نمرهٔ عینک

بزرگسالان۱ قطره در هر چشم، حدود ۴۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از معاینه.
کودکان۱ تا ۲ قطره در هر چشم، ۲ بار در روز، به مدت ۱ تا ۳ روز پیش از معاینه.

تاری دید نزدیک و حساسیت به نور ممکن است تا چند روز و گاهی تا ۲ هفته باقی بماند؛ پس از چکاندن، گوشهٔ داخلی چشم را چند دقیقه فشار دهید.

آماده‌سازی و مراقبت پس از برخی جراحی‌های چشمی برای حفظ گشادی مردمک و پیشگیری از چسبندگی

بزرگسالانبرای واکنش التهابی یا پیشگیری از چسبندگی، ۱ تا ۲ قطره در چشم جراحی‌شده، ۲ تا ۴ بار در روز؛ زمان شروع پیش از عمل و مدت پس از عمل را جراح تعیین می‌کند.
کودکانرژیم ثابت و مشترکی ندارد؛ دوز و زمان‌بندی بر اساس نوع عمل و سن کودک توسط جراح تعیین می‌شود.

فقط طبق برنامهٔ جراح مصرف شود و خودسرانه شروع، قطع یا با سایر قطره‌های پس از عمل جایگزین نشود.

اسپاسم دردناک عضلهٔ مژگانی در برخی آسیب‌ها و زخم‌های قرنیه

بزرگسالان۱ قطره در چشم مبتلا، هر ۸ ساعت، برای مدت کوتاه و تا رفع اسپاسم.

فقط در صورت اسپاسم قابل‌توجه و با معاینهٔ چشم‌پزشک؛ در خراش سادهٔ قرنیه معمولاً مصرف روتین لازم نیست و اثر طولانی دارو می‌تواند تاری دید و حساسیت به نور ایجاد کند.

تنظیم دوز: در نارسایی کلیه یا کبد، سالمندان و کودکان کم‌سن، به‌دلیل افزایش خطر عوارض سیستمیک، کمترین دوز مؤثر و مدت لازم انتخاب می‌شود؛ مقدار دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، شدت بیماری و وضعیت کلیوی و کبدی تعیین می‌کند. پس از هر نوبت چشم را آرام ببندید و گوشهٔ داخلی چشم را ۱ دقیقه فشار دهید؛ در شیرخواران زیر ۳ ماه از مصرف خودسرانه پرهیز شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر سابقهٔ آب‌سیاهِ چشم (گلوکوم)، به‌ویژه نوعِ زاویه‌بسته یا زاویهٔ تنگ، دارید یا در خانواده‌تان سابقه دارد، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید.
  • هرگونه حساسیتِ شناخته‌شده به آتروپین یا سایرِ داروهای ضدموسکارینی را اطلاع دهید.
  • اگر لنزِ تماسی استفاده می‌کنید، دربارهٔ ادامه یا توقفِ آن در دورهٔ مصرفِ این قطره با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
  • در نوزادان، کودکانِ خردسال و افرادِ مبتلا به سندرمِ داون، بدن ممکن است به اثراتِ این دارو حساس‌تر باشد و نیاز به احتیاطِ بیشتر دارد.
  • بارداری، شیردهی یا برنامه‌ریزی برای بارداری را با پزشک در میان بگذارید.
  • فهرستِ کاملِ داروها، قطره‌های چشمیِ دیگر و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • سوزشِ خفیف و گذرا هنگامِ چکاندنِ قطره
  • تاریِ دید و کاهشِ توانِ تمرکز روی اجسامِ نزدیک
  • حساسیت به نور و اذیت‌شدنِ چشم در محیطِ روشن
  • خشکیِ خفیفِ چشم یا احساسِ وجودِ جسمِ خارجی
  • قرمزیِ خفیفِ ملتحمه یا پلک
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • دردِ شدید و ناگهانیِ چشم، قرمزیِ شدید، دیدنِ هالهٔ رنگی دورِ نورها، تهوع یا استفراغ: می‌تواند نشانهٔ حملهٔ آب‌سیاهِ زاویه‌بسته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • در کودکان: تب، برافروختگی و گرمیِ پوستِ صورت، خشکیِ شدیدِ دهان یا بی‌قراریِ غیرِعادی: نشانهٔ جذبِ بیش‌ازحدِ دارو به بدن است؛ با پزشک تماس بگیرید و در صورتِ شدت به اورژانس مراجعه کنید.
  • تورمِ پلک و صورت، خارشِ شدید یا مشکل در تنفس: علائمِ واکنشِ آلرژیکِ جدی است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • قرمزی، تورم یا خارشِ پایدارِ پلک پس از چند روز مصرف: می‌تواند نشانهٔ حساسیتِ موضعی به دارو باشد؛ با پزشک در میان بگذارید.
  • کاهشِ ناگهانیِ دید یا دردی که با مسکن‌های معمولی بهتر نمی‌شود: با پزشک تماس بگیرید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ آتروپینِ چشمی با داروهای ضدموسکارینیِ خوراکی یا تزریقی—مانندِ برخی داروهای ضدافسردگی، ضدحساسیتِ نسلِ قدیم یا داروهای گوارشی—می‌تواند اثراتِ ضدموسکارینی در کلِ بدن مانندِ خشکیِ دهان، یبوست و گیجی را تشدید کند، به‌ویژه در سالمندان. مصرفِ هم‌زمان با قطره‌های چشمیِ دیگر نیز ممکن است نیاز به فاصله‌گذاری داشته باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

دربارهٔ مصرفِ آتروپینِ چشمی در بارداری و شیردهی اطلاعاتِ محدودی وجود دارد. هرچند جذبِ سیستمیکِ این قطره نسبت به شکلِ خوراکی یا تزریقیِ آتروپین کم‌تر است، در مصرفِ مکرر یا طولانی‌مدت—مانندِ درمانِ کاهلیِ چشم—بی‌خطربودنِ کامل تضمین‌شده نیست. اگر باردار هستید، شیر می‌دهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا با سنجشِ فایده و خطرِ احتمالی تصمیم گرفته شود.

۱۰

نگهداری

این قطره را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید، مگر آنکه روی بسته‌بندی دستورِ دیگری قید شده باشد. درِ ظرف را همیشه پس از مصرف محکم ببندید و از یخ‌زدگی محافظت کنید. پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگِ محلول تغییر کرده یا ذراتِ معلق در آن دیدید، آن را دور بریزید. این دارو را کاملاً دور از دسترس و دیدِ کودکان نگه دارید، چون بلعِ حتی مقدارِ کمی از آن برای کودکان می‌تواند خطرناک باشد؛ در صورتِ بلعِ تصادفی، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
قطره0.5 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
آترین ATRIN
1 BOTTLE, DROPPER in 1 BOX
لابراتوارهای سینا دارو
قطره
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا چند روز پس از مصرفِ این قطره دیدم هنوز تار است؟
اثرِ آتروپین برخلافِ بسیاری از قطره‌های مشابه بسیار طولانی است و ممکن است تاریِ دید و گشادیِ مردمک تا یکی دو هفته ادامه داشته باشد. این وضعیت طبیعی و بخشی از مکانیسمِ اثرِ داروست و به‌مرور خودبه‌خود برطرف می‌شود.
۰۲آیا در روزهای مصرفِ این قطره می‌توانم رانندگی کنم؟
تا زمانی که دیدتان کاملاً روشن و طبیعی نشده، بهتر است از رانندگی، کار با ماشین‌آلات و فعالیت‌هایی که به دیدِ دقیق نیاز دارند خودداری کنید، چون گشادیِ مردمک و تاریِ دید می‌تواند ایمنی را به‌خطر بیندازد.
۰۳چرا بعد از این قطره چشمم به نور خیلی حساس شده است؟
گشادشدنِ مردمک باعث می‌شود نورِ بیشتری وارد چشم شود و همین موضوع حساسیت به نور را ایجاد می‌کند. همراه‌داشتنِ عینکِ آفتابی در این دوره می‌تواند این ناراحتی را کم کند.
۰۴آیا مصرفِ این قطره برای کودکان خطرناک است؟
این دارو در کودکان با نظارتِ پزشک و رعایتِ دقیقِ روشِ مصرف بی‌خطر است، اما بدنِ کودکان به جذبِ سیستمیکِ آن حساس‌تر است. فشارِ آرام روی گوشهٔ داخلیِ چشم پس از چکاندنِ قطره به کاهشِ این جذب کمک می‌کند و باید طبقِ راهنماییِ پزشک انجام شود.
۰۵چرا در درمانِ تنبلیِ چشم، این قطره را در چشمِ سالم می‌چکانند، نه چشمِ ضعیف؟
در روشِ پنالیزیشن، هدف تارکردنِ موقتِ دیدِ چشمِ قوی‌تر است تا مغز مجبور شود از چشمِ ضعیف‌تر بیشتر استفاده کند و بینایی آن تقویت شود. این روش باید دقیقاً طبقِ برنامهٔ پزشکِ چشم دنبال شود تا نتیجهٔ مطلوب حاصل شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه S01FA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.