دیلتیازم
دیلتیازم دارویی از خانوادهٔ مسدودکنندههای کانال کلسیم (Calcium Channel Blocker) است که با شلکردنِ عضلهٔ دیوارهٔ رگها و کاهشِ بارِ کاریِ قلب اثر میکند.
بیشتر برای کنترلِ فشار خونِ بالا و پیشگیری از حملاتِ آنژینِ صدری، یعنی درد یا فشارِ قفسهٔ سینه ناشی از تنگیِ عروقِ کرونر، تجویز میشود.
این دارو میتواند ضربانِ قلب را کُند کند؛ بنابراین افرادی که ضربانِ قلبِ پایین یا برخی بیماریهای خاصِ قلبی دارند باید پیش از مصرف حتماً پزشک را در جریان بگذارند.
اگر ضربانِ قلب بسیار کند یا نامنظم شد، احساسِ غش کردید، یا تورمِ پا و تنگیِ نفسِ تازهای پیدا کردید، هر چه زودتر با پزشکِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیلتیازم یک داروی قلبی-عروقی از گروهِ مسدودکنندههای کانال کلسیم است و بهطور دقیقتر در زیرگروهِ بنزوتیازپینها جای میگیرد. این دارو با مسدود کردنِ ورودِ کلسیم به سلولهای عضلانیِ دیوارهٔ رگها و بافتِ قلب، باعثِ شلشدن و گشادشدنِ عروقِ کرونر و محیطی میشود. نتیجهٔ این اثر، کاهشِ فشار خون، کاهشِ بارِ کاریِ قلب و رساندنِ خونِ بیشتر به عضلهٔ قلب است. دیلتیازم همچنین میتواند سرعتِ هدایتِ الکتریکی در گرهِ دهلیزی-بطنیِ قلب را کمی کُند کند. به همین دلیل، هم برای کنترلِ فشار خون و هم برای پیشگیریِ آنژینِ صدری به کار میرود.
موارد مصرف
- کنترلِ فشار خونِ بالا (پرفشاریِ خون)
- پیشگیری و کنترلِ آنژینِ صدریِ مزمن، یعنی درد یا فشارِ قفسهٔ سینه ناشی از تنگیِ عروقِ کرونر
- آنژینِ وازواسپاستیک یا پرینزمتال، نوعی آنژین ناشی از اسپاسمِ ناگهانیِ عروقِ کرونر
- کمک به کنترلِ ضربان در برخی آریتمیهای فوقبطنی، طبقِ تشخیصِ متخصصِ قلب
روش مصرف
دیلتیازم را دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک و بر رویِ برچسبِ نسخه مصرف کنید و در مصرفِ روزانه و بهموقعِ آن، حتی وقتی حالتان خوب است، پایبند بمانید، چون این دارو معمولاً برای کنترلِ یک وضعیتِ مزمن تجویز میشود. کپسولها و قرصهای آهستهرهش را کامل و بدونِ جویدن یا خرد کردن قورت بدهید، زیرا شکستنِ آنها روندِ رهاشِ تدریجیِ دارو را بر هم میزند. این دارو را میتوان با یا بدونِ غذا مصرف کرد، اما بهتر است هر بار همان الگو را تکرار کنید تا جذبِ آن یکنواخت بماند. مصرفِ دارو را بدونِ هماهنگی با پزشک قطع نکنید؛ بهویژه در آنژینِ صدری، قطعِ ناگهانیِ آن میتواند بدونِ نظرِ پزشک بیخطر نباشد. اگر نوبتی را فراموش کردید یا دربارهٔ ادامهٔ مصرف مطمئن نیستید، با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پرفشاری خون
اثر کامل کاهش فشارخون ممکن است حدود ۲ هفته زمان ببرد. شکل آهستهرهش را نجوید یا خرد نکنید و خودسرانه با شکل معمولی جایگزین نکنید.
آنژین صدری مزمن
درمان برای پیشگیری و کنترل مداوم درد است و حملهٔ حاد درد قفسهٔ سینه را فوراً برطرف نمیکند. فرآوردهٔ آهستهرهش را کامل ببلعید.
آنژین وازواسپاستیک یا پرینزمتال
برای پیشگیری از اسپاسم عروق کرونر مصرف میشود، نه برای قطع فوری حملهٔ حاد. قطع یا تغییر مقدار مصرف باید تدریجی و با نظر پزشک باشد.
کنترل ضربان در فیبریلاسیون دهلیزی، فلوتر دهلیزی و برخی تاکیکاردیهای فوقبطنی
فقط با تشخیص و پایش متخصص قلب مصرف شود؛ در فیبریلاسیون دهلیزی همراه با مسیر فرعی دهلیزیبطنی نباید مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تا بهحال به دیلتیازم یا دیگر مسدودکنندههای کانال کلسیم حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ بلوکِ قلبی، سندرمِ سینوسِ بیمار، ضربانِ قلبِ خیلی پایین، یا فشار خونِ خیلی پایین را با پزشک در میان بگذارید.
- اگر نارساییِ قلبی یا بیماریِ کبدی و کلیوی دارید، پزشک باید از آن مطلع باشد.
- فهرستِ همهٔ داروهای مصرفی، بهویژه داروهای قلبیِ دیگر مانندِ بتابلاکرها و دیگوکسین، و همچنین مکملها و داروهای گیاهی را به پزشک و داروساز نشان دهید.
- اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید، یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- در سالمندان، بدن معمولاً نسبت به اثرِ این دارو حساستر است؛ پزشک با توجه به سن و وضعیتِ کلی، تنظیمِ لازم را انجام میدهد.
عوارض احتمالی
- سردرد
- سرگیجهٔ خفیف
- گرگرفتگی یا برافروختگیِ پوستِ صورت
- تورمِ خفیفِ مچِ پا یا ساق
- یبوست
- خستگی یا احساسِ ضعف
- ضربانِ قلبِ بسیار کند یا نامنظم، یا احساسِ غش و نزدیکشدن به از حال رفتن؛ در این حالت با پزشک تماس بگیرید و در صورتِ شدت، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگیِ نفسِ تازه یا تورمِ فزایندهٔ پا که ممکن است نشانهٔ فشارِ زیاد بر قلب باشد؛ هر چه زودتر به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب، زبان یا گلو و دشواری در تنفس؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، یا خستگیِ غیرعادی که میتواند نشانهٔ مشکلِ کبدی باشد؛ به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دیلتیازم میتواند سطحِ خونیِ برخی داروهای دیگر را که از همان مسیرِ کبدی متابولیزه میشوند، مانندِ برخی استاتینها، سیکلوسپورین و برخی آرامبخشهای بنزودیازپینی، افزایش دهد. مصرفِ همزمان با بتابلاکرها یا دیگوکسین میتواند اثرِ کُندکنندگی بر ضربانِ قلب را تشدید کند، و مصرفِ همزمان با سایر داروهای پایینآورندهٔ فشار خون یا نوشیدنِ الکل میتواند افتِ فشار خون را بیشتر کند. برخی منابع، آبِ گریپفروت را نیز عاملی میدانند که میتواند اثرِ این گروه از داروها را تغییر دهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیتان را به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ دیلتیازم در بارداری محدود است و این دارو معمولاً تنها زمانی در این دوران تجویز میشود که فایدهٔ آن برای مادر از خطرِ احتمالی بیشتر باشد؛ تصمیمِ نهایی با پزشکِ متخصص است. دیلتیازم به مقدارِ کمی در شیرِ مادر ترشح میشود، پس مادرانِ شیرده باید پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
دیلتیازم را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نورِ مستقیم نگهداری کنید، مگر پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 60 mg |
| قرص | 30 mg |
| قرص آهستهرهش | 120 mg |
| کپسول آهستهرهش | 120 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیلتیازم را باید همراه غذا مصرف کنم؟
۰۲چرا دیلتیازم گاهی باعثِ تورمِ پا میشود؟
۰۳اگر یک نوبت از دیلتیازم را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا میتوانم کپسول یا قرصِ آهستهرهشِ دیلتیازم را خرد کنم؟
۰۵آیا دیلتیازم هم برای فشار خون و هم برای آنژینِ صدری استفاده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۱۰ سازنده، در گروه C08DB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.