آفلیبرسپت
آفلیبرسپت دارویی زیستی است که با متوقفکردن رشد غیرطبیعی رگهای خونی و نشت مایع در شبکیه، از پیشرفت آسیب به بینایی جلوگیری میکند.
بیشترین کاربرد آن درمان دژنراسیون ماکولای وابسته به سن (نوع تر)، ادم ماکولای دیابتی و ادم ناشی از انسداد ورید شبکیه است.
این دارو را فقط چشمپزشک در محیط استریل و در مطب یا بیمارستان تزریق میکند؛ هر گونه درد شدید، کاهش ناگهانی دید یا قرمزی فزایندهٔ چشم پس از تزریق باید فوراً بررسی شود.
اگر پس از تزریق درد شدید، کاهش ناگهانی دید، حساسیت به نور یا افزایش چشمگیر لکههای شناور دیدید، یا سابقهٔ سکته و لختهٔ خون دارید، حتماً موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آفلیبرسپت پروتئینی نوترکیب و زیستی است که در دستهٔ داروهای مهارکنندهٔ عامل رشد اندوتلیال عروقی (Anti-VEGF) قرار میگیرد. این دارو مانند یک گیرندهٔ بهدامانداز عمل میکند و به پروتئینهای محرک رشد رگهای خونی در چشم میچسبد تا از فعالشدن آنها جلوگیری کند. با این مکانیسم، رشد رگهای خونی غیرطبیعی و نشت مایع در شبکیه و ماکولا کاهش مییابد. آفلیبرسپت با تزریق مستقیم به داخل حفرهٔ زجاجیهٔ چشم مصرف میشود، نه بهصورت خوراکی یا تزریق زیر پوست. هدف اصلی درمان، جلوگیری از افت بیشتر دید و در بسیاری از بیماران، بهبود نسبی آن است.
موارد مصرف
- دژنراسیون ماکولای وابسته به سن از نوع تر
- ادم ماکولای دیابتی
- رتینوپاتی دیابتی همراه با ادم ماکولا
- ادم ماکولا بهدنبال انسداد ورید شبکیه (شاخهای یا مرکزی)
- رشد غیرطبیعی رگهای خونی زیر شبکیه (کوروئید) در نزدیکبینی شدید، به تشخیص چشمپزشک
روش مصرف
آفلیبرسپت را خودتان مصرف نمیکنید؛ چشمپزشک آن را در اتاق تزریق یا اتاق عمل، با شرایط کاملاً استریل و پس از بیحسی موضعی چشم، تزریق میکند. تعداد و فاصلهٔ تزریقها را پزشک بر اساس نوع بیماری و پاسخ چشم شما در طول درمان تعیین و در صورت نیاز تنظیم میکند؛ این برنامه را دقیق و بدون جا انداختن نوبتها دنبال کنید، چون تأخیر یا قطع خودسرانهٔ تزریقها میتواند به برگشت بیماری و افت دید منجر شود. پس از هر تزریق، طبق توصیهٔ پزشک از دستزدن و مالیدن چشم خودداری کنید، در صورت تجویز از قطرههای چشمی استفاده کنید و در نوبتهای پیگیری برای بررسی فشار و سلامت چشم حتماً حاضر شوید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
دژنراسیون ماکولای وابسته به سن از نوع تر
پس از پاسخ اولیه، فاصلهٔ تزریق بر پایهٔ معاینه و تصویربرداری تنظیم میشود.
ادم ماکولای دیابتی
درمان تا زمانی ادامه مییابد که سود بینایی وجود داشته باشد؛ در صورت عود ادم، فاصلهٔ تزریق کوتاهتر میشود.
رتینوپاتی دیابتی همراه با ادم ماکولا
فاصلهٔ تزریق بر پایهٔ فعالیت رتینوپاتی و پاسخ بینایی و ساختاری تنظیم میشود.
ادم ماکولا بهدنبال انسداد ورید شبکیه، شاخهای یا مرکزی
معمولاً دستکم ۳ تزریق ماهانه لازم است؛ فاصلهٔ دو تزریق نباید کمتر از ۱ ماه باشد.
رشد غیرطبیعی رگهای خونی زیر شبکیه در نزدیکبینی شدید
طول درمان ثابت نیست و تکرار تزریق بر پایهٔ دید، معاینه و تصویربرداری انجام میشود.
پیش از مصرف بدانید
- هر گونه عفونت فعال یا اخیر چشم یا اطراف آن (قرمزی، ترشح، درد غیرعادی)
- سابقهٔ آبسیاه (گلوکوم) یا فشار بالای چشم
- سابقهٔ سکتهٔ مغزی، حملهٔ قلبی یا لختهٔ خون
- مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون (ضدانعقاد یا ضدپلاکت)
- حساسیت شناختهشده به آفلیبرسپت یا سایر داروهای این خانواده
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
عوارض احتمالی
- خونریزی زیر ملتحمه (لکهٔ قرمز کوچک روی سفیدی چشم)
- درد خفیف یا احساس فشار در چشم پس از تزریق
- دیدن لکهها یا رشتههای شناور در میدان دید
- قرمزی یا احساس جسم خارجی در چشم
- افزایش گذرا و کوتاهمدت فشار داخل چشم
- تاری موقت دید بلافاصله پس از تزریق
- درد شدید و روبهافزایش چشم همراه با قرمزی زیاد و حساسیت به نور، که میتواند نشانهٔ عفونت داخل چشم (اندوفتالمیت) باشد؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با چشمپزشک خود تماس بگیرید.
- کاهش ناگهانی یا شدید دید، یا دیدن سایه و پردهٔ تیره در گوشهٔ میدان دید، که میتواند نشانهٔ جداشدگی شبکیه (دکولمان) باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افزایش ناگهانی و چشمگیر لکههای شناور یا دیدن نورهای رگهای ناگهانی، که نیازمند معاینهٔ فوری چشمپزشک است.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا لبها، تنگی نفس یا کهیر گسترده؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای احتمالی لختهٔ خون یا سکته مانند ضعف ناگهانی یکطرفهٔ بدن، اختلال در گفتار یا درد قفسهٔ سینه؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون آفلیبرسپت مستقیماً داخل چشم تزریق میشود، جذب آن به کل بدن بسیار محدود است و تداخل دارویی گسترده مانند داروهای خوراکی ندارد. با این حال، اگر داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین، آسپرین یا سایر ضدانعقادها مصرف میکنید، احتمال خونریزی خفیف در محل تزریق کمی بیشتر میشود، هر چند معمولاً نیازی به قطع آنها نیست. اگر همزمان تحت درمان با سایر داروها یا اقدامات داخلچشمی هم هستید، پزشک باید در جریان باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا امنترین برنامهٔ درمانی برایتان تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ محدودی دربارهٔ مصرف آفلیبرسپت در بارداری وجود دارد و چون این دسته از داروها میتوانند بر رگسازی طبیعی بدن اثر بگذارند، معمولاً در بارداری فقط زمانی تجویز میشوند که فایدهٔ آن برای مادر روشنتر از خطر احتمالی باشد. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعات کافی در دسترس نیست. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا برنامه برای بارداری دارید، حتماً پیش از تزریق به چشمپزشک بگویید تا بهترین تصمیم را با هم بگیرید و در صورت لزوم روش پیشگیری مناسب را مشورت کنید.
نگهداری
این دارو معمولاً در مطب، درمانگاه یا بیمارستان و توسط کادر درمانی نگهداری و آماده میشود و شما بهطور معمول نیازی به نگهداری آن در منزل ندارید. اگر ویال یا سرنگ آن بهطور موقت در اختیار شما قرار گیرد، باید در یخچال (نه فریزر) و دور از نور نگهداری شود. پیش از هر تزریق تاریخ انقضا را بررسی کنید و دارو را همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 40 mg / 1mL |
| تزریقی غلیظ | 25 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تزریق آفلیبرسپت درد دارد؟
۰۲چند بار باید این تزریق را تکرار کنم؟
۰۳آیا بعد از تزریق میتوانم رانندگی کنم؟
۰۴چرا بعد از تزریق چشمم قرمز شده است؟
۰۵آیا آفلیبرسپت خطر نابینایی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۸ سازنده، در گروه S01LA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.