تیامین
در شکل داروییِ معرفیشده، تیامین بهتنهایی نیست؛ این ویال ترکیبی از چند ویتامین محلول در آب و یک فرآوردهٔ تغذیهای تزریقی است. هدف آن حفظ وضعیت ویتامینی بیمارانی است که تغذیهٔ وریدی دریافت میکنند.
بیشتر برای تکمیل نیاز ویتامینهای محلول در آب در بیمارانی استفاده میشود که دریافت خوراکی یا جذب گوارشی کافی ندارند و از تغذیهٔ وریدی بهره میگیرند. برای تقویت معمولی افراد سالم یا جایگزینی خودسرانهٔ مولتیویتامین خوراکی نیست.
پودر باید در شرایط استریل با محلول سازگار حل و رقیق شود و هرگز نباید بهصورت حلنشده یا مستقیم تزریق شود. واکنش حساسیتی شدید ممکن است رخ دهد؛ تزریق باید زیر نظر کادر درمان انجام شود.
پیش از تجویز، حساسیتها، بیماری کبد یا کلیه، کمبود شدید ویتامین، بارداری یا شیردهی و همهٔ داروها و مکملهایتان را بگویید. مصرف لوودوپا، فنیتوئین یا فرآوردههای چندویتامینی دیگر نیاز به بررسی ویژه دارد.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
تیامین در این شکل دارویی همراه با ریبوفلاوین، نیکوتینامید، پیریدوکسین، اسید پانتوتنیک، بیوتین، اسید فولیک، کوبالامین و ویتامین ث عرضه میشود؛ بنابراین فرآوردهٔ معرفیشده یک مولتیویتامین تزریقی است، نه تیامین خالص. این ویتامینها در تولید انرژی، عملکرد اعصاب، ساخت سلولهای خونی و حفظ بافتها نقش کمکی دارند. پودر لیوفیلیزه پس از حل و رقیقشدن، بهصورت انفوزیون وریدی در برنامهٔ تغذیهٔ وریدی به کار میرود و برای اصلاح هر کمبود شدید بهتنهایی کافی نیست. نامهای تجاری سولوویت ان، زولی میکس و رویتومیکس برای شناسایی این فرآورده دیده میشوند؛ ترکیب و حلال همان ویال را کنترل کنید.
موارد مصرف
- تکمیل نیاز روزانهٔ ویتامینهای محلول در آب در تغذیهٔ وریدی
- پیشگیری از کمبود ویتامینها هنگام ناکافیبودن دریافت خوراکی یا جذب گوارشی
- پشتیبانی تغذیهای پس از جراحی یا در بیماری شدید، زمانی که تغذیهٔ دهانی کافی نیست
- تأمین ویتامینهای محلول در آب برای کودکان، شیرخواران و نوزادان نیازمند تغذیهٔ وریدی، با تنظیم اختصاصی توسط متخصص
روش مصرف
این فرآورده فقط بهصورت انفوزیون وریدی و توسط کادر درمان استفاده میشود. پودر ابتدا با حلال مناسب حل و سپس طبق نسخه در محلول تغذیهٔ وریدی رقیق میشود؛ مقدار، سازگاری، سرعت و مدت انفوزیون بر اساس وضعیت بیمار تعیین میگردد و نباید آن را خودسرانه حل یا تزریق کرد. چون دارو وریدی است، زمان غذا اهمیت مستقیمی ندارد، اما برنامهٔ تغذیه وریدی و زمان انفوزیون باید دقیق رعایت شود. محلول آماده باید طبق دستور مرکز درمانی، دور از نور و در زمان تعیینشده مصرف شود؛ در صورت از دسترفتن یک نوبت، خودسرانه آن را جبران نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به تیامین، هر یک از ویتامینهای فرآورده، مواد کمکی یا نگهدارندهها حساسیت داشتهاید، یا قبلاً به تزریق ویتامین واکنش نشان دادهاید، اطلاع دهید.
- بیماری کبد یا کلیه، دیالیز یا نیاز طولانیمدت به تغذیهٔ وریدی را مطرح کنید؛ در این شرایط پایش وضعیت ویتامینها اهمیت بیشتری دارد.
- اگر کمبود شدید ویتامین یا احتمال کمخونی پرنیشیوز دارید، اطلاع دهید؛ اسید فولیک میتواند نشانههای کمبود ویتامین ب۱۲ را پنهان کند و این ترکیب ممکن است برای کمبود شدید کافی نباشد.
- در کودکان، نوزادان، سالمندان یا افراد دچار سوءتغذیهٔ شدید، مقدار و ترکیب مناسب باید جداگانه توسط متخصص تعیین شود.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع درمان مطرح کنید.
- فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملهای مصرفی، بهویژه لوودوپا، فنیتوئین و مولتیویتامینهای دیگر، باید در اختیار پزشک و داروساز باشد.
عوارض احتمالی
- تهوع یا استفراغ
- لرز یا احساس سرما
- سردرد
- سرگیجه
- گرگرفتگی یا قرمزی پوست
- درد شکم یا خستگی
- تورم ناگهانی صورت، لبها، زبان یا گلو، کهیر گسترده، خارش شدید، تنگی نفس یا احساس خفگی: کادر درمان باید فوراً انفوزیون را متوقف کند و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- غش، افت شدید فشار، سرگیجهٔ ناتوانکننده یا بدحالشدن ناگهانی هنگام انفوزیون: فوراً به پرستار اطلاع دهید؛ اگر شدید است یا برطرف نمیشود، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزی و سوزش شدید و گستردهٔ پوست، لرز شدید، یا تهوع و استفراغ مداوم پس از تزریق: ادامهٔ انفوزیون را به کادر درمان اطلاع دهید و همان روز ارزیابی پزشکی شوید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ویتامین ب۶ میتواند اثر لوودوپا را کم کند، بهویژه اگر لوودوپا بدون کاربیدوپا مصرف شود؛ اسید فولیک نیز ممکن است غلظت خونی فنیتوئین را کاهش دهد. مصرف همزمان چند فرآوردهٔ ویتامینی میتواند دریافت کلی بعضی ویتامینها را بیش از نیاز کند. چون این دارو به محلول تغذیهٔ وریدی افزوده میشود، هیچ داروی دیگری نباید بدون تأیید سازگاری به همان محلول اضافه شود. غذا تداخل مستقیمی با انفوزیون ندارد، اما مصرف مزمن الکل میتواند کمبود تیامین و سوءتغذیه را تشدید کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و پیش از آزمایش خون یا ادرار اعلام کنید که این فرآورده را دریافت کردهاید؛ بیوتین ممکن است برخی نتایج آزمایش را تغییر دهد.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری و شیردهی نیاز ویتامینی تغییر میکند و این فرآورده ممکن است بخشی از برنامهٔ تغذیهٔ وریدی باشد. اطلاعات اختصاصی دربارهٔ باروری و شیردهی محدود است؛ پزشک باید ضرورت درمان و مجموع ویتامینهای دریافتی مادر را بررسی کند تا دریافت ناکافی یا بیشازحد رخ ندهد.
نگهداری
ویال پودر را در دمای کمتر از ۲۵ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور، رطوبت و گرما و بدون یخزدگی نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان بگذارید و پس از تاریخ انقضا مصرف نکنید. محلول حلشده باید فقط طبق دستور مرکز درمانی، محافظتشده از نور و در زمان تعیینشده مصرف شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 0.25 mg / 0.36 mg / 0.4 mg / 4 mg / 1.5 mg / 10 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این فرآورده همان تیامین خالص است؟
۰۲آیا میتوان آن را برای خستگی یا تقویت عمومی تزریق کرد؟
۰۳آیا میتوانم ویال را در خانه حل و تزریق کنم؟
۰۴اگر لوودوپا یا فنیتوئین مصرف کنم، چه نکتهای مهم است؟
۰۵آیا این فرآورده کمبود شدید ویتامین را درمان میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۵ سازنده، در گروه A11. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.