آگالسیداز بتا
آگالسیداز بتا نسخهای نوترکیب از آنزیمِ آلفا-گالاکتوزیداز A انسانی است که در بیماریِ ژنتیکی و نادرِ فابری، جایگزینِ آنزیمِ طبیعیِ ازدسترفته یا کمکارِ بدن میشود.
این دارو برای درمانِ جایگزینیِ آنزیم در بیماریِ فابری، یک بیماریِ ژنتیکیِ نادر، به کار میرود. هدف از این درمان، جلوگیری از تجمعِ موادِ چربیمانندِ زیانبار در سلولهای اندامهایی مانندِ کلیه، قلب و عروق است.
مهمترین نکته دربارهٔ این دارو، احتمالِ بروزِ واکنشهای مرتبط با تزریق، مانندِ تب، لرز یا کهیر، بهویژه در نوبتهای نخستِ درمان است؛ به همین دلیل تزریق همیشه باید زیرِ نظرِ مستقیمِ کادرِ درمانی انجام شود.
اگر در حینِ تزریق یا پس از آن نشانههایی مانندِ تنگیِ نفس، تورمِ صورت یا افتِ فشارِ خون دیدید، فوراً به تیمِ درمانی اطلاع دهید. همچنین اگر بیماریِ قلبی یا کلیوی دارید یا باردار هستید، پیش از شروعِ درمان با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آگالسیداز بتا آنزیمی نوترکیب است که با فناوریِ زیستی ساخته میشود و از نظرِ ساختار و عملکرد، جایگزینِ آنزیمِ طبیعیِ آلفا-گالاکتوزیداز A در بدنِ انسان میشود. در بیماریِ فابری (Fabry Disease)، بهدلیلِ یک نقصِ ژنتیکی، این آنزیم بهاندازهٔ کافی ساخته نمیشود و مادهای چربیمانند به نامِ گلوبوتریائوزیلسرامید بهتدریج در سلولهای بسیاری از اندامها، از جمله کلیه، قلب، پوست و عروق، انباشته میشود. آگالسیداز بتا با جایگزینکردنِ این آنزیمِ کمکار یا ازدسترفته، به تجزیه و کاهشِ تجمعِ آن ماده کمک میکند و از پیشرفتِ آسیب به اندامهای حیاتی میکاهد. این دارو تنها از راهِ تزریقِ وریدی و در محیطِ درمانی، زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک یا پرستار، تجویز میشود و بخشی از یک برنامهٔ درمانیِ بلندمدت برای کنترلِ این بیماریِ نادر است.
موارد مصرف
- درمانِ جایگزینیِ آنزیم در بیماریِ فابری، در کودکان و بزرگسالانِ مبتلا
- کاهشِ تجمعِ غیرِطبیعیِ موادِ چربیمانند در سلولهای اندامهای مختلفِ بدن
- کُندکردنِ روندِ آسیبِ کلیوی ناشی از این بیماری
- کمک به کاهشِ عوارضِ قلبی-عروقیِ مرتبط با بیماریِ فابری
- بخشی از یک برنامهٔ درمانیِ بلندمدت برای کنترلِ نشانههای سیستمیکِ بیماری
روش مصرف
این دارو در منزل یا بهتنهایی مصرف نمیشود؛ آگالسیداز بتا همواره بهصورتِ تزریقِ وریدیِ آهسته و در یک مرکزِ درمانی یا زیرِ نظارتِ مستقیمِ پزشک یا پرستارِ آموزشدیده تجویز میشود. سرعتِ تزریق معمولاً در ابتدا کُند است و بسته به وضعیتِ بیمار و میزانِ تحملِ او، بهتدریج تنظیم میشود؛ گاهی نیز پیش از تزریق، داروهایی برای کاهشِ احتمالِ واکنشهای حساسیتی تجویز میشوند. رعایتِ دقیقِ برنامهٔ زمانیِ نوبتهای تزریق، همانطور که پزشک تعیین کرده، برای اثربخشیِ این درمانِ بلندمدت بسیار مهم است و نباید بدونِ مشورتِ پزشک، نوبتها به تأخیر بیفتد یا درمان قطع شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری فابری
فقط بهصورت انفوزیون وریدی و تحت پایش کادر درمان تجویز شود؛ احتمال واکنشهای حساسیتی شدید و واکنش مرتبط با انفوزیون وجود دارد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ واکنشِ آلرژیک یا حساسیتِ شدید به این دارو یا هر آنزیمِ نوترکیبِ دیگر
- وجودِ بیماریِ قلبی، بهویژه اختلالِ ریتمِ قلب یا نارساییِ قلبی
- وجودِ بیماریِ کلیوی یا کاهشِ عملکردِ کلیه
- تب، عفونتِ فعال یا بیماریِ حادِ اخیر، پیش از هر نوبتِ تزریق
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و درمانهای بیولوژیکِ دیگری که مصرف میکنید
عوارض احتمالی
- تب و لرزِ خفیف، بهویژه در نوبتهای نخستِ تزریق
- سردرد
- احساسِ خستگی
- حالتِ تهوع
- برافروختگی یا قرمزیِ پوست
- خارش یا کهیرِ خفیف
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تنگیِ نفس، تورمِ صورت، لب یا گلو، یا افتِ ناگهانیِ فشارِ خون: در صورتِ بروز، فوراً به کادرِ درمانیِ حاضر اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ قفسهٔ سینه یا احساسِ فشردگی و تنگیِ نفسِ ناگهانی در حینِ یا پس از تزریق: باید بیدرنگ بررسیِ پزشکی شود.
- تپشِ نامنظمِ قلب، سرگیجهٔ شدید یا غش: در صورتِ بروز، فوراً به پزشک اطلاع دهید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- تورمِ گستردهٔ بدن یا کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار: میتواند نشانهٔ درگیریِ کلیوی باشد؛ سریع به پزشک گزارش دهید.
- تبِ بالا یا لرزِ شدیدی که با روشهای معمول کنترل نمیشود: بیدرنگ با پزشک یا تیمِ درمانی تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آگالسیداز بتا داروی پروتئینی و نوترکیب است و برخلافِ بسیاری از داروهای شیمیایی، تداخلِ متابولیکیِ گستردهای در کبد یا کلیه ندارد؛ با این حال، همیشه فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و درمانهای بیولوژیکِ دیگری را که مصرف میکنید به پزشک و داروساز بگویید. این دارو نباید در همان لولهٔ تزریق با داروهای دیگر مخلوط شود. اگر داروی دیگری برای بیماریِ فابری یا هر بیماریِ زمینهایِ دیگر دریافت میکنید، پیش از شروعِ هر نوبتِ تزریق حتماً به تیمِ درمانی اطلاع دهید تا هماهنگیِ لازم انجام شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ آگالسیداز بتا در دورانِ بارداری و شیردهیِ انسان در دست است. از آنجا که بیماریِ فابری بیماریای مزمن و ژنتیکی است، تصمیم دربارهٔ ادامه یا تنظیمِ درمان در دورانِ بارداری باید با همکاریِ نزدیکِ پزشکِ متخصص و بر پایهٔ سنجشِ دقیقِ سود و خطر برای مادر و جنین گرفته شود. دربارهٔ شیردهی نیز پیش از هر تصمیمی حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو معمولاً در یخچال و در دمایی مشخص، دور از نورِ مستقیم نگهداری میشود و آمادهسازی و تزریقِ آن برعهدهٔ کادرِ درمانی است؛ بیمار معمولاً نیازی به نگهداریِ آن در منزل ندارد. اگر به هر دلیل دارو در اختیارِ شما قرار گرفت، آن را دقیقاً طبقِ راهنمای داروساز نگهداری کنید، از انجماد یا قرارگرفتن در دمای نامناسب پرهیز کنید، پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و همیشه آن را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 35 mg |
| تزریقی برای محلول | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا آگالسیداز بتا بیماریِ فابری را کاملاً درمان میکند؟
۰۲چرا باید این دارو را در بیمارستان یا کلینیک تزریق کرد، نه در خانه؟
۰۳اگر در حینِ تزریق دچارِ تب یا لرز شوم، یعنی این دارو برایم مناسب نیست؟
۰۴آیا مصرفِ این دارو باید برای همیشه ادامه یابد؟
۰۵چون بیماریِ فابری ژنتیکی است، آیا باید فرزندان یا سایرِ اعضای خانواده هم آزمایش شوند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۴ سازنده، در گروه A16AB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.