تربینافین
تربینافین یک داروی ضدقارچ خوراکی از گروه آلیلآمینها است که با از بین بردن قارچهای عامل عفونت، بهویژه درماتوفیتها، عمل میکند.
این دارو بیشتر برای درمان عفونت قارچی ناخن دست و پا و نیز عفونتهای قارچی گستردهٔ پوست یا پوست سر که به درمانهای موضعی پاسخ ندادهاند تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی این دارو احتمال آسیب به کبد است؛ به همین دلیل پزشک معمولاً پیش و گاهی در حین درمان آزمایش عملکرد کبد درخواست میکند.
اگر زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا خستگی غیرعادی دیدید، به پزشک مراجعه کنید؛ در صورت تورم صورت و گلو، تنگی نفس یا تاول و پوستهپوستهشدن گستردهٔ پوست، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تربینافین داروی ضدقارچی از خانوادهٔ آلیلآمینها (Allylamine) است که برای درمان عفونتهای قارچی ناشی از درماتوفیتها به کار میرود؛ درماتوفیتها گروهی از قارچها هستند که پوست، مو و ناخن را درگیر میکنند. این دارو با مهار آنزیمی به نام اسکوالن اپوکسیداز، مسیر ساخت ارگوسترول را که جزء اصلی دیوارهٔ سلولی قارچ است مختل میکند و همین موضوع باعث از بین رفتن قارچ میشود. شکل خوراکی آن، که موضوع این راهنماست، عمدتاً برای عفونت قارچی ناخن و عفونتهای پوستی گسترده یا مقاوم به درمان موضعی تجویز میشود. اثر این دارو روی درماتوفیتها معمولاً قوی و قارچکش است، به همین دلیل دورهٔ درمان نسبت به برخی داروهای ضدقارچ دیگر کوتاهتر است؛ با این حال، به دلیل رشد آهستهٔ ناخن، دیدن نتیجهٔ نهایی درمان عفونت ناخن همچنان زمانبر است.
موارد مصرف
- عفونت قارچی ناخن دست یا پا (انیکومایکوز)
- عفونت قارچی گستردهٔ پوست بدن (کچلی بدن)
- عفونت قارچی کشالهٔ ران (کچلی کشالهران)
- عفونت قارچی کف پا (پای ورزشکار)، در مواردی که درمان موضعی کافی نبوده باشد
- عفونت قارچی پوست سر، بهویژه در کودکان
روش مصرف
این دارو معمولاً بهصورت خوراکی و همراه با یک لیوان آب مصرف میشود و میتوان آن را همراه یا بدون غذا خورد؛ مصرف همراه غذا در برخی افراد ناراحتی گوارشی را کمتر میکند. ادامهٔ مصرف تا پایان دورهای که پزشک تعیین کرده اهمیت زیادی دارد، چون قطع زودهنگام میتواند به بازگشت عفونت بینجامد؛ بهویژه در عفونت ناخن، بهبود ظاهری کامل معمولاً پس از پایان مصرف و همراه با رشد ناخن سالم دیده میشود. مقدار مصرف، طول دوره و برنامهٔ دقیق زمانی را فقط پزشک یا داروساز بر اساس نوع و شدت عفونت، سن و عملکرد کبد و کلیهٔ فرد تعیین میکند و نباید بدون مشورت تغییر یا قطع شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت قارچی ناخن دست یا پا (انیکومایکوز)
با یا بدون غذا مصرف میشود. رویش کامل ناخن سالم ممکن است چند ماه پس از پایان درمان طول بکشد؛ تشخیص قارچی ناخن باید پیش از شروع درمان تأیید شود.
عفونت قارچی گستردهٔ پوست بدن (کچلی بدن)
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ مصرف خوراکی برای درگیری گسترده یا ناکافی بودن درمان موضعی است.
عفونت قارچی کشالهٔ ران (کچلی کشالهران)
با یا بدون غذا مصرف میشود و دورهٔ درمان باید کامل شود.
عفونت قارچی کف پا (پای ورزشکار)
با یا بدون غذا مصرف میشود؛ درگیری کف پا یا نوع ضخیمشونده معمولاً به دورهٔ طولانیتری نیاز دارد.
عفونت قارچی پوست سر، بهویژه در کودکان (کچلی پوست سر)
درمان موضعی بهتنهایی کافی نیست و برخی گونههای قارچ به دورهٔ طولانیتر نیاز دارند. برای کودکان زیر ۲ سال یا با وزن کمتر از ۱۰ کیلوگرم دادهٔ کافی وجود ندارد؛ تأمین دوزهای کمتر از ۲۵۰ میلیگرم باید با شکل دارویی مناسب یا تقسیم دقیق قرص انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- هر نوع بیماری کبدی، فعال یا سابقهدار، باید پیش از شروع به پزشک گفته شود
- سابقهٔ حساسیت به تربینافین یا هر یک از اجزای دارو
- اختلال عملکرد کلیه
- بیماری خودایمنی مانند لوپوس یا سابقهٔ بدتر شدن آن با داروهای مشابه
- مصرف همزمان سایر داروها، مکملها یا گیاهان دارویی
- بارداری، برنامه برای بارداری یا شیردهی
عوارض احتمالی
- ناراحتی گوارشی مانند اسهال، نفخ یا درد شکم
- سردرد
- تغییر موقت حس چشایی
- بثورات خفیف پوستی یا خارش
- حالت تهوع
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا مدفوع کمرنگ — نشانهٔ احتمالی آسیب کبدی؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید
- بثورات گستردهٔ پوستی همراه با تاول یا پوستهپوستهشدن پوست — نشانهٔ احتمالی واکنش شدید پوستی؛ مصرف را قطع کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تورم صورت، لب یا گلو، تنگی نفس یا کهیر گسترده — نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید؛ با اورژانس تماس بگیرید
- اختلال شدید یا طولانیمدت حس چشایی یا بویایی — این موضوع را به پزشک اطلاع دهید
- خستگی غیرعادی، تب مداوم یا کبودی بدون دلیل مشخص — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تربینافین میتواند سرعت متابولیسم برخی داروها را در کبد تغییر دهد، بهویژه داروهایی که از یک مسیر آنزیمی خاص در کبد (موسوم به CYP2D6) عبور میکنند، مانند برخی داروهای ضدافسردگی و برخی داروهای قلبی. همچنین ریفامپین اثر این دارو را کاهش میدهد و سایمتیدین اثر آن را افزایش میدهد؛ مصرف الکل هم در دوران درمان، به دلیل فشار اضافه بر کبد، توصیه نمیشود. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید تا احتمال هرگونه تداخل بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
در بارداری، تربینافین خوراکی معمولاً فقط زمانی تجویز میشود که پزشک ضرورت آن را بیشتر از خطر احتمالی بداند، زیرا دادهٔ انسانی کافی دربارهٔ بیخطر بودن کامل آن در دسترس نیست و درمان عفونتهایی مانند عفونت ناخن معمولاً فوریت ندارد و میتوان آن را به بعد از بارداری موکول کرد. این دارو مقدار کمی وارد شیر مادر میشود، به همین دلیل مصرف در دوران شیردهی باید فقط با نظر و صلاحدید پزشک باشد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگه دارید و همیشه دور از دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را بدون مشورت با داروساز دور نریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا درمان عفونت قارچی ناخن با این دارو اینقدر طولانی است؟
۰۲آیا در طول مصرف این دارو باید آزمایش خون بدهم؟
۰۳اختلال چشایی که با مصرف این دارو تجربه میکنم موقتی است؟
۰۴آیا مصرف الکل همراه با این دارو مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۶ سازنده، در گروه D01BA02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.