تربینافین
تربینافین یک داروی ضدقارچیِ موضعی از خانوادهٔ آلیلآمینهاست که برای از بین بردنِ قارچهای عامل عفونتهای سطحیِ پوست به کار میرود.
بیشتر برای درمانِ کچلیِ پا (پای ورزشکار)، کچلیِ کشالهٔ ران و کچلیِ بدن، و در برخی فرآوردهها برای کچلیِ رنگی استفاده میشود.
این دارو فقط برای مصرفِ روی پوست است و نباید با چشم، دهان، بینی یا سایرِ غشاهای مخاطی تماس پیدا کند؛ در صورتِ تماسِ تصادفی، بلافاصله با آبِ فراوان بشویید.
اگر پس از دورهٔ توصیهشدهٔ مصرف بهبودی حاصل نشد، ناحیه ملتهبتر یا چرکی شد، یا نشانهای از حساسیتِ شدیدِ پوستی دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تربینافین دارویی ضدقارچ از دستهٔ آلیلآمینها (Allylamine) است که بهصورتِ موضعی، در قالبِ کرم، محلول یا اسپری، روی پوست به کار میرود. این دارو با مهارِ یکی از آنزیمهایِ مسیرِ ساختِ ارگوسترول — جزءِ اصلیِ دیوارهٔ سلولیِ قارچ — از رشدِ قارچ جلوگیری میکند و در بسیاری از موارد آن را از بین میبرد. هدفِ اصلیِ این فرآوردهٔ موضعی، درمانِ عفونتهایِ قارچیِ سطحیِ پوست مانندِ کچلیِ پا، کشالهٔ ران و بدن است. عفونتهایِ قارچیِ ناخن یا پوستِ سر معمولاً با این فرآورده درمان نمیشوند و به رویکردِ درمانیِ دیگری نیاز دارند. از آنجا که این شکلِ دارویی روی پوست به کار میرود، جذبِ آن به جریانِ خون بسیار اندک و اثرش عمدتاً محدود به همان ناحیه است.
موارد مصرف
- کچلیِ پا (پای ورزشکار)
- کچلیِ کشالهٔ ران
- کچلیِ بدن (کچلیِ حلقوی)
- کچلیِ رنگی (پیتریازیس ورسیکالر)، در برخی فرآوردهها
روش مصرف
پیش از هر بار استفاده، ناحیهٔ آلوده را با آب و صابونِ ملایم بشویید و کاملاً خشک کنید، سپس لایهٔ نازکی از کرم یا مقدارِ کمی از محلول یا اسپری را روی پوستِ آلوده و کمی از حاشیهٔ سالمِ اطرافِ آن بمالید یا اسپری کنید. پس از هر بار مصرف، دستها را بشویید مگر آنکه محلِ درمان خودِ دست باشد. تعدادِ دفعاتِ روزانه و طولِ دورهٔ درمان را پزشک یا داروساز بر اساسِ نوعِ عفونت مشخص میکند و بهتر است حتی اگر علائم زودتر بهبود یافت، تا پایانِ همان دوره ادامه یابد؛ زیرا قطعِ زودهنگام میتواند خطرِ بازگشتِ عفونت را افزایش دهد. از پوشاندنِ محکم و بستهٔ ناحیه با باند یا پانسمان، مگر با توصیهٔ پزشک، خودداری کنید و از تماسِ دارو با چشم، دهان، بینی و سایرِ غشاهای مخاطی دوری کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کچلی پا (پای ورزشکار)
پوست و فاصلهٔ بین انگشتان را کاملاً خشک نگه دارید. محلولهای تکنوبتی فقط طبق بروشور همان فرآورده مصرف شوند.
کچلی کشالهٔ ران
پیش از مصرف، ناحیه را بشویید و کاملاً خشک کنید و درمان را تا پایان دوره ادامه دهید.
کچلی بدن (کچلی حلقوی)
از تماس دارو با چشم، دهان و زخم باز جلوگیری کنید. در صورت گستردگی ضایعات یا نبود بهبود، ارزیابی پزشک لازم است.
کچلی رنگی (پیتریازیس ورسیکالر؛ در برخی فرآوردهها)
تشخیص باید تأیید شود؛ باقیماندن تغییر رنگ پوست پس از رفع عفونت ممکن است مدتی ادامه یابد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به تربینافین یا هر یک از اجزای این فرآورده حساسیت داشتهاید، حتماً پیش از مصرف به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر پوستِ ناحیهٔ موردنظر زخمِ باز، بریدگیِ عمیق، سوختگی یا التهابِ شدید دارد، پیش از استفاده با پزشک مشورت کنید.
- اگر عفونت روی ناحیهٔ وسیعی از بدن، صورت، پوستِ سر یا ناخنهاست، به پزشک اطلاع دهید؛ این دارو معمولاً برای این موارد کافی نیست.
- هر داروی دیگری که همزمان روی همان ناحیه از پوست استفاده میکنید (کرم، پماد، لوسیون یا پودر) را به پزشک یا داروساز بگویید.
- در دورانِ بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر بیماریِ زمینهایِ مؤثر بر ایمنیِ بدن مانندِ دیابت دارید، بهویژه برای عفونتهایِ قارچیِ پا، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- قرمزیِ خفیفِ پوست در محلِ مصرف
- خارش یا سوزشِ گذرا
- خشکی یا پوستهپوستهشدنِ پوست
- احساسِ چسبندگی یا سنگینیِ خفیف پس از مصرفِ کرم
- بروزِ کهیر، تاول، یا قرمزیِ شدید و گسترده در محلِ مصرف — در این صورت مصرف را متوقف کنید و با پزشک مشورت کنید.
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها یا گلو، یا تنگیِ نفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افزایشِ درد، ترشحِ چرکی یا تب در ناحیهٔ درمان که میتواند نشانهٔ عفونتِ باکتریاییِ همراه باشد — در این صورت به پزشک مراجعه کنید.
- بدترشدنِ ضایعهٔ پوستی به جای بهبود پس از چند روز مصرف — این موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا تشخیص و درمان بازبینی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون تربینافینِ موضعی عمدتاً روی همان سطحِ پوست اثر میکند و جذبِ آن به جریانِ خون بسیار محدود است، تداخلِ داروییِ سیستمیکِ گسترده برای آن، برخلافِ شکلِ خوراکیِ این دارو، بعید است. با این حال، استفادهٔ همزمانِ چند فرآوردهٔ موضعیِ دیگر — مانندِ کورتیکواستروئیدها یا سایرِ کرمها و پمادهایِ پوستی — روی همان ناحیه ممکن است اثرِ درمان را کم کند یا احتمالِ تحریکِ پوستی را افزایش دهد. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیِ دیگری را که استفاده میکنید، به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ بالینیِ گستردهای دربارهٔ مصرفِ تربینافینِ موضعی در بارداری و شیردهی در دست نیست، هرچند جذبِ آن به جریانِ خون در مقایسه با شکلِ خوراکی بسیار اندک است. با این حال، مصرفِ آن در دورانِ بارداری و شیردهی باید فقط با نظرِ پزشک باشد؛ در دورانِ شیردهی بهتر است از مالیدنِ دارو روی ناحیهٔ سینه یا نقاطی که ممکن است در تماسِ مستقیم با پوستِ نوزاد قرار گیرد، خودداری شود.
نگهداری
این فرآورده را در دمایِ اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید. پس از هر بار مصرف، درِ کرم، محلول یا اسپری را کاملاً ببندید و آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و اگر رنگ، بو یا بافتِ دارو تغییرِ غیرعادی داشت، از مصرفِ آن خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 1 % |
| اسپری | 1 % |
| محلول | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۶ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱تفاوتِ کرم، محلول و اسپریِ تربینافین در چیست و کدامیک را انتخاب کنم؟
۰۲آیا تربینافینِ موضعی برای عفونتِ قارچیِ ناخن یا پوستِ سر هم مؤثر است؟
۰۳اگر علائم زودتر از پایانِ دورهٔ توصیهشده برطرف شد، میتوانم مصرف را قطع کنم؟
۰۴آیا لامیزیل همان تربینافین است؟
۰۵اگر پس از یک دورهٔ کاملِ مصرف بهبودی حاصل نشد، چه باید کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۶ برند از ۱۰ سازنده، در گروه D01AE15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.