سوفوسبوویر/ولپاتاسویر
سوفوسبوویر/ولپاتاسویر ترکیبی از دو داروی ضدویروس مستقیماثر است. این دو جزء، تکثیر ویروس هپاتیت سی را از دو مسیر مهار میکنند تا زمینه پاکشدن پایدار عفونت فراهم شود.
برای درمان عفونت مزمن هپاتیت سی با ژنوتیپهای ۱ تا ۶ در بزرگسالان و کودکان ۳ سال به بالا به کار میرود؛ در افراد بدون سیروز یا با سیروز جبرانی و در بعضی بیماران مبتلا به سیروز پیشرفته همراه ریباویرین.
پیش از شروع درمان باید سابقه یا عفونت فعلی هپاتیت بی بررسی شود، چون فعالشدن دوباره آن میتواند به نارسایی شدید کبد منجر شود. مصرف همزمان با آمیودارون میتواند ضربان قلب را بهطور خطرناک کاهش دهد.
اگر بیماری کبد یا کلیه، سابقه پیوند کبد، اچآیوی، دیابت، بارداری یا شیردهی دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. همه داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی، بهویژه داروهای قلب، صرع، سل، اسید معده و چربی خون، باید بررسی شوند.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
سوفوسبوویر/ولپاتاسویر در رده داروهای ضدعفونت و ضدویروسهای مستقیماثر قرار دارد و به شکل قرص با ترکیب ثابت عرضه میشود. سوفوسبوویر آنزیم لازم برای کپیبرداری از ماده ژنتیکی ویروس را مهار میکند و ولپاتاسویر پروتئین دیگری را که ویروس برای تکثیر و سازمانیافتن به آن نیاز دارد، مختل میسازد. هدف درمان، حذف پایدار ویروس هپاتیت سی و کاهش خطر آسیب پیشرونده کبد است؛ انتخاب برنامه درمان به وضعیت کبد، سابقه درمان و داروهای همزمان بستگی دارد. در ایران ممکن است این ترکیب با نام «ولپاژن» یا نام ژنریک روی بسته عرضه شود؛ هنگام خرید، نام و ترکیب درجشده روی بسته را با نسخه تطبیق دهید.
موارد مصرف
- درمان عفونت مزمن هپاتیت سی با ژنوتیپهای ۱ تا ۶ در بزرگسالان بدون سیروز یا با سیروز جبرانی
- درمان عفونت مزمن هپاتیت سی در کودکان ۳ سال به بالا، با شکل و مقدار متناسب با وزن و نظر متخصص
- درمان برخی بیماران مبتلا به سیروز پیشرفته، همراه ریباویرین و تحت پایش متخصص
روش مصرف
طبق نسخه، دارو را هر روز در ساعت نسبتاً ثابتی مصرف کنید؛ قرص را میتوان با غذا یا بدون غذا خورد، اما باید کامل با آب بلعیده شود و جویده، خرد یا نصف نشود. منظمبودن مصرف و کاملکردن دوره اهمیت دارد؛ قطع خودسرانه یا جاانداختن مکرر میتواند احتمال موفقیت درمان را کم کند. اگر یک نوبت را فراموش کردید، دو نوبت را با هم یا نزدیک به هم مصرف نکنید و برای تصمیم درباره نوبت بعدی از داروساز راهنمایی بگیرید؛ اگر پس از مصرف استفراغ کردید نیز زمان آن را به داروساز بگویید. داروهای ضداسید و کاهنده اسید معده ممکن است به زمانبندی جداگانه نیاز داشته باشند و در کودکان مقدار و شکل دارو بر اساس وزن تعیین میشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت مزمن هپاتیت سی با ژنوتیپهای ۱ تا ۶، بدون سیروز یا با سیروز جبرانی
قرص را کامل ببلعید و پلت خوراکی را نجوید؛ پلت در کودکان زیر ۶ سال همراه غذا داده میشود. در ژنوتیپ ۳ همراه سیروز جبرانی، بهویژه با توجه به مقاومتهای دارویی پایه و سابقهٔ درمان، نیاز به افزودن ریباویرین باید توسط متخصص تعیین شود. تداخلهای دارویی پیش از شروع درمان بررسی شوند.
عفونت مزمن هپاتیت سی همراه با سیروز پیشرفتهٔ غیرجبرانی
این رژیم فقط در بیماران منتخب مبتلا به سیروز غیرجبرانی و با پایش متخصص انجام شود. ریباویرین به ارزیابی و پایش هموگلوبین و عملکرد کلیه نیاز دارد و در بارداری ممنوع است؛ در صورت نامناسببودن ریباویرین، رژیم و مدت درمان باید جداگانه توسط متخصص تعیین شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به سوفوسبوویر، ولپاتاسویر یا مواد تشکیلدهنده قرص حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف اطلاع دهید.
- سابقه یا عفونت فعلی هپاتیت بی، بیماری کبدی دیگر، سیروز یا پیوند کبد را بگویید؛ آزمایشهای مربوط به هپاتیت بی پیش از شروع درمان اهمیت دارد.
- اگر بیماری کلیه دارید یا دیالیز میشوید، پزشک باید وضعیت کلیه و برنامه درمان را در نظر بگیرد؛ در سیروز پیشرفته پایش کبد اهمیت بیشتری دارد.
- اگر اچآیوی دارید یا داروهای ضدویروس، داروهای سرکوبکننده ایمنی یا داروهای دیگری مصرف میکنید، فهرست کامل آنها را ارائه کنید.
- مصرف فعلی یا اخیر آمیودارون، داروهای ضدتشنج، داروهای سل، داروهای کاهشدهنده اسید معده، داروهای رقیقکننده خون، استاتینها و داروهای دیابت را حتماً مطرح کنید.
- بارداری، قصد بارداری و شیردهی را پیش از شروع درمان بگویید؛ در صورت همراهی با ریباویرین، ملاحظات بارداری بسیار سختگیرانهتر است.
عوارض احتمالی
- سردرد
- خستگی و بیحالی
- تهوع
- بیخوابی
- ضعف
- دانه یا بثورات پوستی
- زردشدن پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، مدفوع روشن، درد یا تورم شکم، تهوع شدید، خوابآلودگی یا گیجی میتواند نشانه فعالشدن دوباره هپاتیت بی یا آسیب جدی کبد باشد؛ همان روز به پزشک اطلاع دهید و در صورت گیجی شدید یا بدحالشدن سریع با اورژانس تماس بگیرید.
- اگر همراه آمیودارون دچار ضربان بسیار کند یا نامنظم، سرگیجه، ضعف شدید، تنگی نفس، درد قفسه سینه، نزدیکغش یا غش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تورم ناگهانی صورت، لب، زبان یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری تنفس نشانه واکنش آلرژیک شدید است؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- تاولزدن یا کندهشدن پوست، زخم در دهان یا چشم، تب همراه با دانههای گسترده پوستی یا بدترشدن سریع بثورات میتواند واکنش پوستی خطرناک باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- اگر دیابت دارید و پس از شروع درمان لرزش، تعریق، گرسنگی شدید، گیجی یا ضعف ناگهانی پیدا کردید، قند خون را طبق برنامه خود بررسی کنید و در صورت شدیدبودن یا بهبودنیافتن فوراً کمک پزشکی بگیرید.
- اگر ریباویرین هم مصرف میشود، رنگپریدگی، تنگی نفس با فعالیت کم، تپش قلب یا ضعف شدید میتواند نشانه کمخونی قابلتوجه باشد؛ سریع به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
با هیچ داروی دیگری که سوفوسبوویر دارد همزمان مصرف نشود، مگر با تصمیم متخصص. داروهای ضداسید و کاهنده اسید معده، مانند فرآوردههای حاوی آلومینیوم یا منیزیم، فاموتیدین و امپرازول، میتوانند جذب ولپاتاسویر را کم کنند؛ زمان مصرف یا جایگزینی آنها باید با نظر پزشک یا داروساز تنظیم شود. آمیودارون خطر کندشدن شدید ضربان قلب دارد. ریفامپین، ریفابوتین، ریفاپنتین، علف چای، کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال، اکسکاربازپین، مودافینیل و افاویرنز ممکن است اثر ضدویروسی را کاهش دهند و بعضی از این ترکیبها نباید همزمان مصرف شوند. همراهی با تنوفوویر دیاف، دیگوکسین، دابیگاتران، وارفارین و داروهای کاهش چربی خون، بهویژه روزوواستاتین و آتورواستاتین، ممکن است به پایش آزمایشگاهی یا تنظیم درمان نیاز داشته باشد. پس از شروع درمان، در افراد دیابتی قند خون ممکن است کاهش یابد و تنظیم داروهای دیابت لازم شود. تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل مطرح نیست، اما الکل میتواند آسیب کبدی ناشی از هپاتیت سی را بیشتر کند و بهتر است مصرف نشود. فهرست کامل داروها، داروهای بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
داده انسانی درباره ایمنی سوفوسبوویر/ولپاتاسویر در بارداری محدود است؛ اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا احتمال آن هست، تصمیم شروع یا ادامه درمان باید با پزشک گرفته شود. اگر دارو همراه ریباویرین مصرف شود، ریباویرین برای جنین خطرناک است و بارداری در طول درمان و مدت تعیینشده پس از آن ممنوع است. درباره شیردهی نیز اطلاعات کافی درباره ورود هر دو جزء به شیر و اثر آنها بر نوزاد وجود ندارد؛ ادامه یا توقف شیردهی باید با پزشک تصمیمگیری شود.
نگهداری
قرص را در بسته اصلی، در دمای اتاق و معمولاً زیر ۳۰ درجهٔ سانتیگراد، دور از گرما، رطوبت و نور مستقیم نگه دارید. آن را دور از دید و دسترس کودکان بگذارید، تاریخ انقضا و سالمبودن بسته را بررسی کنید و قرص تاریخگذشته یا آسیبدیده را مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 400 mg / 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سوفوسبوویر/ولپاتاسویر هپاتیت سی را کاملاً از بین میبرد؟
۰۲آیا میتوانم همزمان امپرازول یا شربت ضداسید مصرف کنم؟
۰۳اگر آمیودارون مصرف میکنم، آیا شروع این دارو بیخطر است؟
۰۴اگر یک نوبت را فراموش کنم یا بعد از خوردن قرص استفراغ کنم چه کنم؟
۰۵اگر هپاتیت بی داشته باشم، میتوانم این دارو را مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۶ سازنده، در گروه J05AX. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.