آتورواستاتین
آتورواستاتین دارویی از گروه استاتینها است که با کاهش تولید کلسترول در کبد، به کنترل چربی خون کمک میکند.
بیشتر برای کاهش کلسترول بد (LDL) و پیشگیری یا کنترل بیماریهای قلبی-عروقی مانند حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی در افراد پرخطر تجویز میشود.
در صورت بروز درد یا ضعف شدید و غیرمعمول عضلانی همراه با تیرگی ادرار، یا علائم مشکل کبدی مانند زردی پوست، باید سریع به پزشک مراجعه کرد.
پیش از شروع مصرف، در صورت داشتن بیماری کبدی، مصرف زیاد الکل، بارداری یا مصرف داروهای دیگر، حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آتورواستاتین دارویی از خانوادهٔ استاتینها است که برای درمان اختلالات چربی خون بهکار میرود. این دارو با کاهش فعالیت آنزیمی در کبد که در ساخت کلسترول نقش دارد، باعث پایینآمدن کلسترول بد (LDL) و تریگلیسیرید و افزایش نسبی کلسترول خوب (HDL) در خون میشود. هدف اصلی از مصرف آن، کنترل بلندمدت چربی خون و از این راه، کاهش خطر بروز حوادث قلبی-عروقی مانند حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی است. آتورواستاتین یکی از پرمصرفترین داروهای این گروه در ایران و جهان است و به شکل قرص و با قدرتهای گوناگون در دسترس قرار دارد.
موارد مصرف
- کاهش کلسترول تام و کلسترول بد (LDL) خون
- کنترل تریگلیسیرید بالا یا اختلال ترکیبی چربی خون
- پیشگیری اولیه از بیماریهای قلبی-عروقی در افراد پرخطر (مانند دیابتیها یا افراد دارای فشار خون بالا)
- پیشگیری ثانویه پس از حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی یا تشخیص بیماری عروق کرونر
- کمک به کنترل برخی اختلالات ارثی کلسترول بالا مانند هیپرکلسترولمی خانوادگی
روش مصرف
آتورواستاتین معمولاً روزی یکبار مصرف میشود و برخلاف برخی استاتینهای قدیمیتر، میتوان آن را همراه غذا یا با معدهٔ خالی خورد. بهتر است قرص هر روز در یک ساعت مشخص و با آب کافی میل شود تا اثر آن پایدار بماند. از آنجا که فایدهٔ اصلی این دارو در کنترل بلندمدت چربی خون و کاهش خطر قلبی-عروقی است، حتی با بهبود نتیجهٔ آزمایش یا احساس خوببودن، نباید بدون هماهنگی با پزشک مصرف آن را قطع یا دوز آن را تغییر داد. دوز دقیق و مدت درمان را فقط پزشک، بر اساس نتیجهٔ آزمایشها و شرایط شما، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش کلسترول تام و کلسترول بد خون در هیپرکلسترولمی اولیه
در هر زمان از شبانهروز و با یا بدون غذا مصرف میشود؛ معمولاً درمان طولانیمدت و همراه با رژیم غذایی است. چربی خون حدود ۲ تا ۴ هفته پس از شروع یا تغییر دوز بررسی میشود.
تریگلیسرید بالا یا اختلال ترکیبی چربی خون
همراه با رژیم غذایی و اصلاح سبک زندگی مصرف شود؛ با یا بدون غذا قابل مصرف است و پاسخ درمانی معمولاً پس از ۲ تا ۴ هفته ارزیابی میشود.
پیشگیری اولیه از بیماریهای قلبیعروقی در افراد پرخطر
معمولاً بهصورت طولانیمدت و همراه با اصلاح تغذیه، فعالیت بدنی و کنترل سایر عوامل خطر مصرف میشود؛ با یا بدون غذا قابل مصرف است.
پیشگیری ثانویه پس از حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی ایسکمیک یا بیماری عروق کرونر
با یا بدون غذا مصرف میشود. پس از سکتهٔ مغزی خونریزیدهندهٔ اخیر، مناسب بودن دوز بالا باید جداگانه ارزیابی شود.
هیپرکلسترولمی خانوادگی
نوع هموزیگوت معمولاً به درمان تخصصی و گاهی درمانهای کاهندهٔ چربی دیگر نیاز دارد؛ ایمنی و اثربخشی در کودکان زیر ۱۰ سال ثابت نشده است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ بیماری کبدی یا افزایش آنزیمهای کبدی
- سابقهٔ مشکلات عضلانی یا آسیب عضلانی هنگام مصرف داروهای کاهندهٔ چربی خون
- مصرف منظم یا زیاد الکل
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- مصرف همزمان داروهای دیگر (بهویژه فیبراتها، برخی آنتیبیوتیکها یا ضدقارچها، سیکلوسپورین) یا مکملها
- بیماری تیروئید کنترلنشده یا نارسایی کلیه
عوارض احتمالی
- درد یا گرفتگی خفیف عضلانی
- درد مفاصل
- ناراحتی گوارشی مانند تهوع یا اسهال
- سردرد
- مشکل در بهخوابرفتن
- درد، حساسیت یا ضعف شدید و غیرمعمول عضلانی همراه با تیرهشدن رنگ ادرار: نشانهٔ احتمالی آسیب جدی عضلانی است؛ مصرف دارو را متوقف کنید و سریع به پزشک مراجعه نمایید.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره، خستگی شدید یا درد بالای شکم: میتواند نشانهٔ مشکل کبدی باشد و نیازمند بررسی فوری پزشک است.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا تنگی نفس: در این حالت باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
- ضعف یا خستگی غیرمعمول و پایدار که با استراحت برطرف نمیشود: در صورت تداوم، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- تغییرات غیرمنتظره در حافظه یا گیجی ذهنی: بهتر است با پزشک در میان گذاشته شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
آتورواستاتین ممکن است با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد؛ از جمله داروهای کاهندهٔ چربی خون از خانوادهٔ فیبراتها (مانند جمفیبروزیل)، برخی آنتیبیوتیکها و ضدقارچها، سیکلوسپورین، برخی داروهای ضدویروسی و کلشیسین، که مصرف همزمان آنها میتواند خطر آسیب عضلانی را افزایش دهد. نوشیدن زیاد و منظم آب گریپفروت نیز ممکن است غلظت خونی دارو را بالا ببرد، و مصرف الکل هم میتواند فشار بر کبد را بیشتر کند. به همین دلیل، فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان داروییای را که مصرف میکنید حتماً به پزشک و داروساز خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف آتورواستاتین در دوران بارداری توصیه نمیشود، زیرا کلسترول در روند طبیعی رشد جنین نقش دارد؛ در صورت بارداری یا برنامهریزی برای آن، حتماً و هر چه زودتر موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا دربارهٔ ادامه یا قطع دارو تصمیمگیری شود. اطلاعات کافی دربارهٔ بیخطر بودن این دارو برای نوزاد در دوران شیردهی وجود ندارد، بنابراین مصرف آن در این دوران معمولاً توصیه نمیشود مگر با نظر مستقیم پزشک.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 20 mg |
| قرص | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴۲ برند از ۴۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا باید آتورواستاتین را حتماً شب مصرف کرد؟
۰۲آیا نوشیدن آب گریپفروت هنگام مصرف این دارو مشکلی ایجاد میکند؟
۰۳چرا با وجود بهترشدن نتیجهٔ آزمایش چربی خون، باز هم باید مصرف را ادامه داد؟
۰۴درد عضلانی هنگام مصرف این دارو طبیعی است یا نگرانکننده؟
۰۵آیا مصرف الکل در کنار این دارو مجاز است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۳۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴۲ برند از ۴۲ سازنده، در گروه C10AA05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.