همودیالیز اسیدی غلیظ دو
همودیالیز اسیدی غلیظ دو یک محلول غلیظِ حاوی الکترولیتها، استات و دکستروز است که در گروه محلولهای غلیظ همودیالیز قرار میگیرد. این فرآورده برای ساخت مایع دیالیز در دستگاه استفاده میشود و داروی خوراکی یا سرم تزریقی نیست.
برای تهیهٔ مایع دیالیز در همودیالیز بیماران مبتلا به نارسایی حاد یا مزمن کلیه به کار میرود. پس از رقیقسازی و ترکیب صحیح، به برداشت مواد زائد و مایع اضافی از خون کمک میکند.
این کنسانتره را هرگز ننوشید، تزریق نکنید یا بدون آموزش رقیق نکنید؛ غلظت بالای نمکها میتواند خطرناک باشد. آمادهسازی و اتصال آن فقط باید توسط کادر آموزشدیده و با دستگاه سازگار انجام شود.
اگر در دیالیز قبلی افت فشار شدید، گرفتگی شدید عضلات، تپش قلب، واکنش حساسیتی، تب یا درد قفسهٔ سینه داشتهاید، پیش از جلسه اطلاع دهید. بیماری قلبی، نوسان قند و الکترولیتها، بارداری یا مصرف مکملهای معدنی نیز باید بررسی شود.
مواد مؤثره
این فرآورده ترکیبی است و از موادِ مؤثرهٔ زیر ساخته شده (برای دیدنِ هر ماده، روی آن بزنید):
معرفی دارو
این فرآورده یک کنسانترهٔ اسیدی همودیالیز در ردهٔ محلولهای غلیظ همودیالیز و گروه خون و خونسازی است. سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، کلرور، استات و دکستروز موجود در آن، ترکیب مایع دیالیز را فراهم میکنند. محلول پس از رقیق شدن با آب تصفیهشدهٔ مخصوص دیالیز و ترکیب با جزء بیکربنات در سامانهٔ سازگار، برای همودیالیز آماده میشود. در جریان دیالیز، مایع آمادهشده به کمک صافی دیالیز در برداشت اوره، کراتینین، برخی مواد زائد و مایع اضافی از خون نقش دارد؛ خود کنسانتره مستقیماً به بیمار داده نمیشود.
موارد مصرف
- تهیهٔ جزء اسیدی مایع دیالیز برای همودیالیز
- استفاده در همودیالیز بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه
- استفاده در همودیالیز حاد، در صورت نیاز به درمان جایگزینی کلیه
- فراهمکردن الکترولیتها، استات و دکستروزِ محلول دیالیز مطابق برنامهٔ اختصاصی بیمار
روش مصرف
این فرآورده فقط در مدار همودیالیز و زیر نظر کادر درمان استفاده میشود. کادر مرکز آن را با آب تصفیهشده و، در سامانههای مربوط، جزء بیکربنات با رقت و ترتیب تعیینشده در برچسب و برنامهٔ دیالیز به دستگاه میرساند؛ کنسانترهٔ اسیدی نباید به شکل غلیظ مستقیماً با بیکربنات مخلوط شود. آن را ننوشید، به صورت تزریق وریدی یا داخل صفاقی به کار نبرید و خودتان رقیق یا جابهجا نکنید. تعداد و زمان جلسات، ترکیب الکترولیتی و میزان برداشت مایع بر اساس نسخهٔ دیالیز و آزمایشها تعیین میشود؛ در صورت از دست رفتن یک جلسه، برنامه را خودسرانه جبران نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به این فرآورده یا هر یک از اجزای آن، یا واکنش قبلی هنگام دیالیز را اطلاع دهید.
- بیماری قلبی، نارسایی قلبی، فشارخون پایین یا بالا، ورم و اضافهبار مایع را با تیم درمان در میان بگذارید.
- نتایج غیرطبیعی سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، قند خون یا تعادل اسید و باز باید پیش از تنظیم محلول بررسی شود.
- اگر دیابت دارید یا انسولین و داروهای پایینآورندهٔ قند مصرف میکنید، احتمال نوسان قند خون بهدلیل وجود دکستروز باید در نظر گرفته شود.
- همهٔ داروها، مکملها و نمکهای رژیمی، بهویژه فرآوردههای پتاسیم، کلسیم و منیزیم و داروهای قلب و فشارخون را اعلام کنید.
- بارداری یا شیردهی را اطلاع دهید؛ در کودکان و سالمندان نیز ترکیب محلول و تنظیمات دیالیز باید اختصاصی انتخاب شود.
عوارض احتمالی
- افت فشارخون و سبکی سر، بهویژه هنگام برداشت مایع در جلسهٔ دیالیز
- گرفتگی عضلات پا یا دست
- تهوع خفیف یا سردرد
- خستگی و ضعف گذرا پس از جلسه
- نوسان قند خون، بهخصوص در افراد دیابتی
- افت فشار شدید همراه با غش، گیجی، تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه: در حین دیالیز فوراً به کادر دیالیز اطلاع دهید؛ اگر خارج از مرکز رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب، ضربان نامنظم، ضعف شدید، بیحسی گسترده یا تشنج میتواند نشانهٔ اختلال مهم الکترولیتی باشد؛ فوراً کمک پزشکی بگیرید.
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس و دشواری تنفس: احتمال واکنش حساسیتی شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب و لرز، درد ناگهانی کمر یا قفسهٔ سینه، تهوع شدید، سردرد شدید یا ادرار تیره در حین دیالیز: فوراً به کادر دیالیز اطلاع دهید و به دستگاه دست نزنید.
- تب، قرمزی، درد، تورم یا ترشح از محل فیستول یا کاتتر را سریع به مرکز دیالیز گزارش کنید؛ این علائم میتواند نشانهٔ عفونت باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای خودِ کنسانتره، تداخل دارویی مستقیم مانند داروهای خوراکی مطرح نیست؛ اما ترکیب محلول و فرایند همودیالیز میتواند سطح الکترولیتها، تعادل اسید و باز و مقدار برخی داروهای قابل برداشت با دیالیز را تغییر دهد. مکملها یا نمکهای رژیمی حاوی پتاسیم، اسپیرونولاکتون، برخی داروهای فشارخون، فرآوردههای کلسیم و منیزیم، داروهای قلیایی، انسولین و دیگوکسین اهمیت ویژه دارند. غذای پرنمک یا پرپتاسیم، مایعات بیش از برنامه و الکل میتواند فشارخون، وزن بین دو جلسه و تعادل الکترولیتها را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
همودیالیز در بارداری یا شیردهی ممکن است ضروری باشد، اما ترکیب و برنامهٔ آن باید اختصاصی تنظیم شود. بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع یا تغییر درمان به نفرولوژیست و متخصص زنان اطلاع دهید تا تعادل مایعات، الکترولیتها و قند خون مادر و وضعیت جنین یا نوزاد بهدرستی پایش شود. جلسات دیالیز را خودسرانه قطع یا جابهجا نکنید.
نگهداری
فرآورده را در بستهبندی اصلی و در دمای درجشده روی برچسب سازنده، دور از نور مستقیم، گرمای زیاد و یخزدگی نگه دارید و از دسترس کودکان دور باشد. اگر محلول کدر شده، رسوب یا تغییر رنگ دارد، بسته نشت کرده یا مهروموم آن آسیب دیده است، استفاده نشود. تاریخ انقضا و دستور مرکز دیالیز دربارهٔ مدت مصرف پس از باز شدن رعایت شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول غلیظ | 70 g / 1000 mL |
| محلول غلیظ | 70 g |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان همودیالیز اسیدی غلیظ دو را نوشید یا تزریق کرد؟
۰۲آیا این محلول آمادهٔ استفاده برای دستگاه است؟
۰۳آیا بیمار دیابتی میتواند با این محلول دیالیز شود؟
۰۴چرا هنگام دیالیز با این محلول دچار گرفتگی عضله یا افت فشار میشوم؟
۰۵آیا این فرآورده برای دیالیز صفاقی هم استفاده میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۴ سازنده، در گروه B05ZA. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.