سالمترول
سالمترول یک داروی استنشاقیِ گشادکنندهٔ طولانیاثر راههای هوایی است که با شلکردن عضلات اطراف نایژهها، تنفس را آسانتر میکند.
برای کنترل و پیشگیری از علائم آسم و درمان نگهدارندهٔ بیماری انسدادی مزمن ریه به کار میرود. اثر آن فوری نیست و برای رفع حملهٔ ناگهانی تنگی نفس مناسب نیست.
برای درمان نگهدارندهٔ آسم، سالمترول نباید بدون کورتون استنشاقی مصرف شود. برای تنگی نفس ناگهانی از داروی سریعالاثرِ نجاتِ تجویزشده استفاده کنید.
اگر نیازتان به داروی نجات بیشتر شده، خسخس یا علائم شبانه بدتر شده، یا داروی نجات اثر همیشگی را ندارد، پیگیری پزشکی لازم است. بیماری قلبی، پرکاری تیروئید، دیابت یا بارداری را نیز پیش از مصرف مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سالمترول در گروه گشادکنندههای طولانیاثر راههای هوایی و تحریککنندهٔ انتخابی گیرندهٔ بتادو قرار دارد. با شلکردن عضلات نایژهها، تنگی راههای هوایی را کاهش میدهد و به کنترل طولانیمدت خسخس و تنگی نفس کمک میکند. شروع اثر آن برای درمان فوری حملهٔ آسم یا تنگی ناگهانی راههای هوایی کافی نیست. در آسم، باید همراه درمان ضدالتهابِ استنشاقی مصرف شود و جایگزین آن نیست. این فرآورده به شکل افشانهٔ دُزسنج با قدرت ۲۵ میکروگرم در هر دُز عرضه میشود و سالوزیکس و سالمکس از نامهای تجاری آن در ایران هستند.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیری از علائم آسم، همراه با کورتون استنشاقی
- پیشگیری از تنگی راههای هوایی ناشی از فعالیت، طبق برنامهٔ درمانی
- درمان نگهدارندهٔ بیماری انسدادی مزمن ریه، از جمله برونشیت مزمن و آمفیزم
- کاهش خسخس، سرفه و تنگی نفس ناشی از تنگی راههای هوایی
روش مصرف
افشانه را دقیقاً طبق نسخه و آموزش پزشک یا داروساز، با زمانبندی منظم و با روش درستِ دمگرفتن استفاده کنید. پیش از مصرف و هماهنگ با دم آهسته، افشانه را فعال کنید و پس از استنشاق، چند لحظه نفس خود را نگه دارید؛ اگر هماهنگکردن دم با افشانه دشوار است، محفظهٔ واسط فقط با راهنمایی متخصص به کار رود. تعداد دفعات استنشاق و فاصلهٔ میان آنها را خودسرانه تغییر ندهید و برای حملهٔ ناگهانی از سالمترول استفاده نکنید. اگر کورتون استنشاقی برایتان تجویز شده، آن را منظم ادامه دهید و سالمترول را جایگزین آن نکنید. قطع یا کموزیادکردن درمان، بهویژه در آسم، باید با نظر پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آسم؛ کنترل و پیشگیری از علائم
در آسم باید همراه کورتون استنشاقی مصرف شود و جایگزین آن نیست؛ برای حملهٔ ناگهانی مناسب نیست.
پیشگیری از تنگی راههای هوایی ناشی از فعالیت
بیش از یک نوبت در ۱۲ ساعت مصرف نشود؛ در صورت مصرف منظم هر ۱۲ ساعت، دوز اضافی پیش از ورزش مصرف نکنید.
بیماری انسدادی مزمن ریه، از جمله برونشیت مزمن و آمفیزم
درمان نگهدارنده است و برای رفع تنگی نفس ناگهانی یا حملهٔ حاد به کار نمیرود.
کاهش خسخس، سرفه و تنگی نفس ناشی از تنگی راههای هوایی
برای تسکین فوری علائم حاد نیست؛ بدترشدن علائم یا نیاز بیشتر به داروی نجات نیازمند ارزیابی پزشکی است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به سالمترول یا مواد موجود در همان فرآوردهٔ استنشاقی را اطلاع دهید.
- بیماری قلبی، ضربان نامنظم قلب، فشارخون بالا، پرکاری تیروئید، دیابت، تشنج یا کاهش پتاسیم خون را مطرح کنید.
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای استنشاقی خود را ارائه دهید؛ بهخصوص داروهای قلبی، ادرارآورها، کورتونها و داروهای دیگری که راههای هوایی را گشاد میکنند.
- اگر آسم دارید، درمان ضدالتهابِ استنشاقیِ خود را طبق نسخه ادامه دهید؛ سالمترول بهتنهایی درمان مناسبی برای کنترل آسم نیست.
- در کودکان و سالمندانی که هماهنگکردن دم با افشانه برایشان دشوار است، آموزش روش مصرف و احتمال استفاده از محفظهٔ واسط باید بررسی شود.
- در اختلال کبدی، بیماری قلبی یا بارداری و شیردهی، انتخاب و پایش درمان اهمیت بیشتری دارد.
عوارض احتمالی
- سردرد
- لرزش خفیف دستها
- تپش قلب یا احساس ضربان قلب
- گرفتگی عضلات
- تنگی نفس یا خسخس که بلافاصله پس از استنشاق بدتر شود: مصرف را متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسهٔ سینه، تپش قلب شدید یا ضربان نامنظم: فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- تورم صورت، لبها یا زبان، کهیر، دشواری تنفس یا احساس بستهشدن گلو: فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- ضعف یا گرفتگی شدید عضلات، بیحسی، گیجی یا ضربان نامنظم: میتواند نشانهٔ کاهش پتاسیم باشد و به مراجعهٔ فوری نیاز دارد.
- بدترشدن سریع تنگی نفس یا نیاز فزاینده به داروی نجات: فوراً با پزشک تماس بگیرید؛ اگر تنفس دشوار است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول و برخی داروهای ضدویروس مانند ریتوناویر میتوانند اثر سالمترول را افزایش دهند و خطر تپش یا بینظمی ضربان را بیشتر کنند. داروهای مسدودکنندهٔ گیرندهٔ بتا، مانند پروپرانولول و آتنولول، ممکن است اثر گشادکنندگی سالمترول را کم کنند یا در بعضی افراد تنگی راههای هوایی ایجاد کنند. ادرارآورها، کورتونها و تئوفیلین میتوانند احتمال کاهش پتاسیم را افزایش دهند و برخی داروهای ضدافسردگیِ خاص ممکن است عوارض قلبی را تشدید کنند. از مصرف همزمان داروهای استنشاقیِ طولانیاثر مشابه بدون هماهنگی پرهیز کنید. تداخل غذایی مهمی برای سالمترول شناخته نشده است و الکل نیز تداخل مستقیم مهمی ندارد؛ با این حال، در صورت سرگیجه یا تپش قلب از مصرف الکل پرهیز کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان، حتی داروهای بدون نسخه، را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود نشانهٔ روشنی از آسیب جنینی ناشی از سالمترول نشان ندادهاند، اما مصرف آن در بارداری باید بر اساس شدت بیماری و نظر پزشک باشد. خودسرانه دارو را قطع نکنید، زیرا کنترلنشدن آسم نیز میتواند خطرناک باشد. دربارهٔ ورود سالمترول به شیر و اثر آن بر نوزاد اطلاعات کافی وجود ندارد و خطر را نمیتوان کاملاً رد کرد؛ در شیردهی نیز تصمیمگیری باید با پزشک انجام شود.
نگهداری
افشانه را در دمای معمول اتاق، دور از گرما، رطوبت و تابش مستقیم خورشید و دور از دسترس کودکان نگه دارید. از یخزدگی و نگهداری آن در خودرو یا مکانهای بسیار گرم پرهیز کنید و قوطی را سوراخ یا داخل آتش نیندازید. تاریخ انقضا و در صورت وجود، شمارندهٔ دُز را بررسی کنید و افشانهٔ خالی یا آسیبدیده را کنار بگذارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| افشانه (آئروسل) دُزسنج | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سالمترول برای حملهٔ ناگهانی آسم مناسب است؟
۰۲اگر آسم داشته باشم، میتوانم سالمترول را بدون کورتون استنشاقی مصرف کنم؟
۰۳چرا با وجود مصرف سالمترول هنوز به داروی نجات نیاز دارم؟
۰۴آیا سالمترول میتواند باعث تپش قلب یا لرزش شود؟
۰۵اگر یک نوبت سالمترول را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه R03AC12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.