ریفابوتین

ریفابوتین آنتی‌بیوتیکی از خانوادهٔ ریفامایسین‌ها و از نظر ساختار و عملکرد شبیه به ریفامپین است، هرچند دو داروی متفاوت‌اند. این دارو با مهار آنزیمی که باکتری برای ساختن مادهٔ ژنتیکی خود به کار می‌برد، از رشد و تکثیر باکتری‌های حساس، به‌ویژه گونه‌های مایکوباکتریوم، جلوگیری می‌کند. کاربرد اصلی آن پیشگیری و درمان عفونت ناشی از کمپلکس مایکوباکتریوم آویوم (Mycobacterium Avium Complex) و نیز درمان سل است. یکی از مزیت‌های ریفابوتین نسبت به ریفامپین این است که تداخل کمتری با داروهای ضدویروسی اچ‌آی‌وی دارد، به همین دلیل در بیمارانی که هم اچ‌آی‌وی دارند و هم به درمان ضدسل نیاز دارند، اغلب گزینهٔ مناسب‌تری است. این دارو به شکل کپسول و معمولاً در ترکیب با داروهای دیگر تجویز می‌شود و در بازار دارویی ایران با نام‌هایی مانند ریفابوتین و ریبوتین عرضه می‌شود.

ریفابوتین را می‌توان معمولاً با غذا یا بدون آن مصرف کرد؛ اگر دارو باعث ناراحتی معده یا حالت تهوع می‌شود، مصرف همراه با غذا اغلب به کاهش این ناراحتی کمک می‌کند. بهتر است کپسول‌ها هر روز تقریباً در ساعتی مشخص مصرف شوند تا سطح دارو در بدن یکنواخت بماند. مقدار و مدت دقیق درمان را فقط پزشک، بر اساس نوع عفونت و داروهای همراه، تعیین می‌کند و باید دقیقاً طبق نسخه رعایت شود. حتی اگر پس از چند روز احساس بهبودی کردید، دورهٔ درمان را زودتر از موعد و بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید؛ به‌ویژه در درمان سل، قطع ناقص می‌تواند به مقاوم‌شدن باکتری در برابر دارو منجر شود. اگر مصرف دارو را فراموش کردید یا در ادامهٔ درمان با مشکلی روبه‌رو شدید، از پزشک یا داروساز خود راهنمایی بخواهید.

ریفابوتین می‌تواند با داروهای زیادی تداخل داشته باشد؛ هم اثر آن‌ها را تغییر می‌دهد و هم خودش تحت تأثیر قرار می‌گیرد. برخی داروهای ضدویروسی مصرفی در اچ‌آی‌وی، مانند مهارکننده‌های پروتئاز، و برخی آنتی‌بیوتیک‌های خانوادهٔ ماکرولید مانند کلاریترومایسین می‌توانند غلظت ریفابوتین را در خون بالا ببرند و خطر عوارضی مانند مشکلات چشمی را افزایش دهند؛ در این موارد معمولاً پزشک دوز را تنظیم می‌کند. برخی داروهای ضدقارچ مانند فلوکونازول نیز می‌توانند چنین تداخلی داشته باشند. از سوی دیگر، ریفابوتین اثر بسیاری از داروها از جمله قرص‌های ضدبارداری هورمونی، داروهای رقیق‌کنندهٔ خون مانند وارفارین و برخی داروهای قلبی را کاهش می‌دهد. مصرف الکل نیز فشار بیشتری بر کبد وارد می‌کند. به همین دلیل، پیش از شروع ریفابوتین فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز خود بگویید.