پروپرانولول

پروپرانولول یکی از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین داروهای گروه بتابلوکرها است و برخلاف بسیاری از داروهای هم‌خانواده‌اش، به‌صورت غیرانتخابی هر دو نوع گیرندهٔ بتا-آدرنرژیک (بتا-۱ و بتا-۲) را در بدن مسدود می‌کند. با مهار گیرنده‌های بتا-۱ در قلب، ضربان و نیروی انقباض قلب و در نتیجه نیاز آن به اکسیژن کاهش می‌یابد؛ همین اثر پایهٔ کاربرد آن در فشار خون بالا، آنژین صدری و برخی آریتمی‌هاست. چون این دارو به‌راحتی وارد مغز هم می‌شود، در پیشگیری از میگرن، کاهش لرزش اساسی و کنترل علائم جسمیِ اضطراب هم مؤثر است. پروپرانولول به شکل قرص خوراکی برای مصرف روزمره و فرآوردهٔ تزریقی برای شرایط حاد و بیمارستانی موجود است.

پروپرانولول را دقیقاً طبق زمان‌بندی و تعداد نوبت‌هایی که پزشک تعیین کرده مصرف کنید و ترجیحاً هر روز در ساعات مشخص، تا اثر آن یکنواخت بماند. بسته به نوع فرآورده ممکن است بهتر باشد آن را همراه غذا میل کنید؛ این جزئیات را از پزشک یا داروساز خود بپرسید. قرص را کامل و همان‌گونه که تجویز شده مصرف کنید. حتی اگر حالتان بهتر شد، مصرف دارو را خودسرانه و ناگهان قطع نکنید؛ به‌خصوص در بیماران قلبی، قطع ناگهانی می‌تواند ضربان قلب و فشار خون را به‌طور خطرناکی بالا ببرد یا حملهٔ آنژین را تشدید کند، پس قطع مصرف باید تدریجی و با هماهنگی پزشک انجام شود. اگر نوبتی را فراموش کردید، بدون مشورت پزشک یا داروساز دو دوز را با هم مصرف نکنید.

پروپرانولول ممکن است با مسدودکننده‌های کانال کلسیم مثل وراپامیل و دیلتیازم، سایر بتابلوکرها و برخی داروهای ضدآریتمی تداخل داشته باشد و خطر افت بیش‌ازحد ضربان قلب یا فشار خون را بالا ببرد. مصرف هم‌زمان با داروهای پایین‌آورندهٔ قند خون می‌تواند نشانه‌های افت قند را پنهان یا کم‌رنگ‌تر کند. برخی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، ضدافسردگی‌ها و داروهای سرماخوردگیِ محرکِ عروقی هم می‌توانند اثر پروپرانولول را کم یا زیاد کنند، و الکل می‌تواند افت فشار و سرگیجه را تشدید کند. اگر هم‌زمان کلونیدین هم مصرف می‌کنید، به پزشک اطلاع دهید؛ توالیِ نادرستِ قطعِ این دو دارو با هم می‌تواند باعث افزایش شدید و ناگهانی فشار خون شود، پس هرگونه تغییر یا قطع مصرف باید طبق نظر پزشک انجام شود. فهرست کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخل احتمالی از قبل بررسی شود.