وراپامیل
وراپامیل دارویی از گروهِ مسدودکنندههای کانالِ کلسیم است که با شلکردنِ عروق و اثرِ مستقیم بر قلب، ضربان و فشارِ خون را تنظیم میکند.
این دارو بیشتر برای کنترلِ فشارِ خونِ بالا، پیشگیری از حملاتِ آنژینِ صدری (دردِ قفسهٔ سینه ناشی از تنگیِ عروقِ قلب) و تنظیمِ برخی ضربانهای نامنظمِ قلب تجویز میشود.
چون وراپامیل هم روی عروق و هم مستقیماً روی ضربان و هدایتِ الکتریکیِ قلب اثر میگذارد، مصرفِ آن باید دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک و همراه با پایشِ دورهای باشد، بهویژه اگر داروی قلبیِ دیگری هم مصرف میکنید.
اگر پس از شروعِ وراپامیل سرگیجهٔ شدید، ضربانِ بسیار کُند یا نامنظم، تنگیِ نفس یا تورمِ فزایندهٔ پا احساس کردید، حتماً و در اسرعوقت با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
وراپامیل دارویی از خانوادهٔ مسدودکنندههای کانالِ کلسیم (Calcium Channel Blocker) است، با این تفاوتِ مهم نسبت به گروهِ دیهیدروپیریدینی (مانندِ آملودیپین) که برخلافِ آنها که عمدتاً روی عروق اثر میگذارند، وراپامیل بهطورِ مستقیم و قابلتوجه روی خودِ عضلهٔ قلب و سیستمِ هدایتِ الکتریکیِ آن (بین دهلیز و بطن) نیز اثر میکند. این دارو با محدودکردنِ ورودِ کلسیم به سلولهای عضلانیِ دیوارهٔ رگها و سلولهای قلب، باعثِ شلشدنِ عروق، کاهشِ فشارِ خون، کُندشدنِ هدایتِ الکتریکیِ قلب و کاهشِ نیازِ عضلهٔ قلب به اکسیژن میشود. به همین دلیل، وراپامیل هم در درمانِ فشارِ خونِ بالا و آنژینِ صدری و هم در کنترلِ برخی آریتمیهای قلبی بهکار میرود. در ایران این دارو با نامهای تجاریِ گوناگون از جمله کالاپتین، کاوریل و ایزوپتین و در قالبِ قرصِ معمولی، قرصِ آهستهرهش و فرمِ تزریقیِ بیمارستانی عرضه میشود.
موارد مصرف
- کنترلِ فشارِ خونِ بالا (پرفشاریِ خون)
- پیشگیری از حملاتِ آنژینِ صدری، شاملِ آنژینِ ناشی از فعالیت و آنژینِ وازواسپاستیک (پرینزمتال)
- تنظیمِ ضربان در برخی آریتمیهای فوقبطنی (تاکیکاردیِ فوقبطنی)
- کنترلِ سرعتِ ضربانِ قلب در فیبریلاسیون یا فلاترِ دهلیزی
- قطعِ حملهٔ حادِ تاکیکاردیِ فوقبطنی با فرمِ تزریقی، زیرِ نظرِ پزشک در بیمارستان
روش مصرف
قرصِ معمولیِ وراپامیل معمولاً چند بار در روز و قرصِ آهستهرهش یک یا دو بار در روز و ترجیحاً در ساعتِ ثابتی مصرف میشود؛ تعدادِ دفعات و زمانِ دقیق را پزشک بر اساسِ نوعِ بیماریِ شما تعیین میکند. قرصِ آهستهرهش را باید کامل بلعید و جز با تأییدِ صریحِ پزشک یا داروساز، از خردکردن، جویدن یا نصفکردنِ آن خودداری کنید، چون این کار سرعتِ آزادسازیِ دارو را بههم میزند. مصرف همراه یا بدونِ غذا بسته به نوعِ فرآورده متفاوت است، پس بهتر است راهنمای داخلِ بستهٔ همان دارو یا توصیهٔ داروساز را دنبال کنید. چون این دارو برای کنترلِ مداومِ فشارِ خون، آنژین یا ریتمِ قلب تجویز میشود، حتی در صورتِ احساسِ بهبودی نباید بدونِ نظرِ پزشک قطع شود، زیرا قطعِ ناگهانی میتواند علائم را برگرداند یا تشدید کند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پرفشاری خون
دوز خوراکی بهتدریج و بر اساس فشارخون تنظیم میشود؛ قرص آهستهرهش را کامل و ترجیحاً همراه یا بلافاصله پس از غذا ببلعید.
آنژین صدری ناشی از فعالیت یا آنژین وازواسپاستیک (پرینزمتال)
قرص آهستهرهش را کامل و ترجیحاً همراه یا بلافاصله پس از غذا ببلعید؛ برای درد شدید یا رو به تشدید قفسه سینه، ارزیابی فوری لازم است.
پیشگیری از عود تاکیکاردی فوقبطنی
این رژیم برای پیشگیری از عود است؛ قطع حمله حاد به درمان تزریقی بیمارستانی نیاز دارد و تنظیم دوز باید با پایش نبض و نوار قلب انجام شود.
کنترل سرعت ضربان در فیبریلاسیون یا فلاتر دهلیزی
در فیبریلاسیون یا فلاتر دهلیزی همراه با مسیر فرعی ولف–پارکینسون–وایت ممنوع است؛ تزریق فقط با پایش مداوم نوار قلب و فشارخون انجام شود.
قطع حمله حاد تاکیکاردی فوقبطنی با تزریق وریدی
فقط در بیمارستان، بهصورت تزریق وریدی آهسته و زیر پایش مداوم نوار قلب و فشارخون انجام شود؛ در شیرخواران خطر افت فشار و عوارض شدید بیشتر است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ نارساییِ قلبی، ضربانِ خیلی کُند، بلوکِ گرهِ دهلیزیبطنی یا فشارِ خونِ خیلی پایین را به پزشک بگویید.
- اگر بیماریِ کبدی یا کلیوی دارید، حتماً اطلاع دهید، چون ممکن است روی نحوهٔ اثر یا دفعِ دارو تأثیر بگذارد.
- فهرستِ کاملِ داروهای مصرفیتان، بهویژه بتابلوکرها، دیگوکسین یا سایرِ داروهای قلبی و فشارِ خون را به پزشک بگویید.
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به وراپامیل یا سایرِ مسدودکنندههای کانالِ کلسیم را اطلاع دهید.
- در صورتِ بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر سابقهٔ سندرمِ ولف-پارکینسون-وایت (WPW) یا آریتمیِ خاصِ قلبی دارید، حتماً به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- یبوست (یکی از شایعترین عوارضِ وراپامیل)
- سرگیجه یا سبکیِ سر
- سردرد
- برافروختگیِ پوستِ صورت (گرگرفتگی)
- خستگی
- تورمِ خفیفِ مچِ پا
- ضربانِ بسیار کُند یا نامنظمِ قلب، غش یا احساسِ سبکیِ شدید — سریع به پزشک اطلاع دهید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگیِ نفس، تورمِ فزایندهٔ پاها یا افزایشِ ناگهانیِ وزن که میتواند نشانهٔ تشدیدِ نارساییِ قلبی باشد — به پزشک مراجعه کنید.
- افتِ شدیدِ فشارِ خون همراه با سرگیجهٔ زیاد یا تاریِ دید — بنشینید یا دراز بکشید و با پزشکِ خود تماس بگیرید.
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم که میتواند نشانهٔ درگیریِ کبد باشد — به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
وراپامیل با بتابلوکرها (مانندِ پروپرانولول یا متوپرولول) تداخلِ مهمی دارد؛ مصرفِ همزمانشان میتواند ضربانِ قلب را بیشازحد کُند یا فشارِ خون را بهشدت پایین بیاورد. این دارو غلظتِ خونیِ دیگوکسین را بالا میبرد و خطرِ مسمومیت با آن را افزایش میدهد؛ همچنین با برخی استاتینها (مانندِ سیمواستاتین) و داروهایی که از همان مسیرِ کبدی متابولیزه میشوند، تداخل دارد. آبگریپفروت میتواند غلظتِ خونیِ وراپامیل را بالا ببرد، پس بهتر است مصرفِ همزمانِ آن محدود شود؛ الکل هم اثرِ پایینآورندهٔ فشارِ خونِ دارو را تشدید میکند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ کاملی دربارهٔ بیخطر بودنِ کاملِ وراپامیل در بارداری در دست نیست و این دارو از جفت عبور میکند؛ بنابراین مصرفِ آن در بارداری فقط زمانی در نظر گرفته میشود که پزشک فایدهٔ آن برای مادر را بیشتر از خطرِ احتمالی بداند. وراپامیل به مقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح میشود؛ اگر پزشک مصرفِ آن را در دورانِ شیردهی لازم بداند، معمولاً وضعیتِ نوزاد از نظرِ ضربانِ قلب و رشد پیگیری میشود. هرگونه تصمیم دربارهٔ مصرفِ این دارو در بارداری یا شیردهی باید حتماً با پزشکِ متخصص در میان گذاشته شود.
نگهداری
قرصهای وراپامیل را در دمای اتاق، دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید، مگر روی بستهٔ دارو دستورِ دیگری نوشته شده باشد. دارو را همیشه در بستهٔ اصلی و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 40 mg |
| قرص | 80 mg |
| تزریقی | 2.5 mg / 1mL |
| قرص آهستهرهش | 80 mg |
| قرص آهستهرهش | 240 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۹ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا وراپامیل باعثِ یبوست میشود؟
۰۲آیا مصرفِ آبگریپفروت همراه با وراپامیل مشکلی دارد؟
۰۳آیا میتوان قرصِ آهستهرهشِ وراپامیل را خرد یا نصف کرد؟
۰۴آیا مصرفِ همزمانِ وراپامیل و بتابلوکرها خطرناک است؟
۰۵چرا پزشک در دورانِ مصرفِ وراپامیل فشارِ خون یا نوارِ قلب را کنترل میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۹ برند از ۱۷ سازنده، در گروه C08DA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.