پروپافنون
پروپافنون دارویی ضدآریتمی است که با کند کردن هدایت جریان الکتریکی در قلب، به تنظیم ضربانهای نامنظم کمک میکند.
بیشتر برای کنترل و پیشگیری از عود برخی تندضربانیها و آریتمیهای فوقبطنی و بطنی قلب به کار میرود.
این دارو در برخی بیماران، بهویژه افرادی که بیماری ساختاری قلب دارند، میتواند خود باعث بروز آریتمی جدید شود؛ بنابراین باید فقط زیر نظر مستقیم متخصص قلب مصرف شود.
در صورت احساس تپش شدید یا نامنظم قلب، غش، تنگی نفس یا ورم ناگهانی پا و مچ پا، بیدرنگ با پزشک خود تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پروپافنون دارویی ضدآریتمی است که با مسدود کردن کانالهای سدیمی سلولهای قلب، سرعت هدایت جریانهای الکتریکی در دهلیزها، گرهٔ دهلیزی-بطنی و بطنها را کاهش میدهد و به این ترتیب به بازگشت و حفظ ریتم طبیعی ضربان کمک میکند. این دارو اثر خفیفی شبیه بتابلوکرها نیز دارد که در کنترل ضربان قلب نقش کمکی ایفا میکند. هدف اصلی از مصرف پروپافنون، پیشگیری یا کنترل انواع مشخصی از تندضربانیها و آریتمیهای فوقبطنی و بطنی است. از آنجا که این دارو در برخی بیماران، بهویژه افراد دارای بیماری زمینهای قلب، میتواند خود باعث بروز آریتمی جدید شود، تجویز و پیگیری آن همیشه باید توسط متخصص قلب و همراه با انجام نوار قلب و آزمایشهای لازم صورت گیرد.
موارد مصرف
- کنترل و پیشگیری از عود آریتمیهای فوقبطنی، از جمله فیبریلاسیون دهلیزی
- درمان تندضربانیهای فوقبطنی مرتبط با سندرم ولف-پارکینسون-وایت (WPW)
- درمان برخی آریتمیهای بطنیِ جدی و تهدیدکنندهٔ حیات که به درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند
- کمک به بازگرداندن ریتم طبیعی قلب در فیبریلاسیون دهلیزی با شروع نسبتاً اخیر
- پیشگیری از عود فلوتر یا فیبریلاسیون دهلیزی پس از بازگشت به ریتم طبیعی
روش مصرف
پروپافنون را دقیقاً طبق دستور و برنامهٔ زمانیای که پزشک تعیین کرده مصرف کنید و از تغییر خودسرانهٔ مقدار یا فاصلهٔ زمانیِ نوبتهای دارو خودداری کنید. برای کاهش احتمال ناراحتی گوارشی، بسیاری از بیماران آن را همراه غذا یا کمی پس از آن مصرف میکنند؛ در هر صورت بهتر است الگوی مصرف را همراه یا بدون غذا ثابت نگه دارید تا سطح دارو در خون یکنواخت بماند. قرص را کامل و همراه یک لیوان آب میل کنید و بدون توصیهٔ پزشک یا داروساز آن را خرد یا نصف نکنید. حتی اگر احساس بهبودی کردید یا نشانهای نداشتید، مصرف دارو را خودسرانه قطع نکنید، زیرا قطع ناگهانی آن در برخی بیماران میتواند خطر بازگشت یا تشدید آریتمی را افزایش دهد. اگر نوبتی از دارو را فراموش کردید، دربارهٔ نحوهٔ جبران آن از پزشک یا داروساز خود بپرسید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کنترل و پیشگیری از عود آریتمیهای فوقبطنی، از جمله فیبریلاسیون دهلیزی
قرص را کامل و پس از غذا مصرف کنید؛ شروع و تنظیم دوز باید با پایش نوار قلب انجام شود.
تندی ضربان فوقبطنی مرتبط با سندرم ولف–پارکینسون–وایت
درمان معمولاً باید در مرکز درمانی و زیر نظر متخصص قلب آغاز شود، زیرا دارو میتواند آریتمی را بدتر کند.
آریتمیهای بطنی جدی و تهدیدکنندهٔ حیات که به درمانهای دیگر پاسخ ندادهاند
فقط برای آریتمی بطنی تهدیدکنندهٔ حیات و با آغاز درمان در بیمارستان و پایش مداوم نوار قلب و فشار خون استفاده شود.
بازگرداندن ریتم طبیعی قلب در فیبریلاسیون دهلیزی با شروع نسبتاً اخیر
فقط در بیمار منتخبِ بدون بیماری ساختاری قلب، پس از آزمون نخست تحت پایش پزشکی و همراه داروی مناسب برای کندکردن هدایت گره دهلیزی–بطنی؛ در ۲۴ ساعت تکرار نشود.
پیشگیری از عود فلوتر یا فیبریلاسیون دهلیزی پس از بازگشت به ریتم طبیعی
قرص را کامل و پس از غذا مصرف کنید؛ در فلوتر یا فیبریلاسیون دهلیزی، مصرف همزمان داروی مناسب برای کندکردن هدایت گره دهلیزی–بطنی ممکن است لازم باشد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ هرگونه بیماری قلبی، بهویژه نارسایی قلبی، سکتهٔ قلبی یا بیماری ساختاری قلب
- سابقهٔ اختلالات ریتم یا هدایت قلب، مانند بلوک قلبی یا ضربان بسیار کند
- بیماری کبدی یا کلیوی
- آسم یا بیماری مزمن ریوی
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی، و هرگونه حساسیت دارویی شناختهشده
عوارض احتمالی
- سرگیجهٔ خفیف
- تغییر موقت مزه یا احساس طعم فلزی در دهان
- حالت تهوع یا ناراحتی خفیف معده
- یبوست
- خستگی یا سردرد
- تاری خفیف دید
- ضربان قلب بسیار کند، نامنظم یا تپش ناگهانی و شدید — فوراً با اورژانس تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای نارسایی قلبی مانند تنگی نفس فزاینده، ورم پا و مچ پا یا افزایش ناگهانی وزن — در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید
- احساس غش یا از حال رفتن — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت، لب یا زبان، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا خستگی غیرعادی که ممکن است نشانهٔ درگیری کبد باشد — به پزشک اطلاع دهید
- تب، گلودرد مداوم، کبودی یا خونریزی غیرعادی که ممکن است نشانهٔ اختلال در سلولهای خونی باشد — به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پروپافنون در کبد متابولیزه میشود و میتواند با داروهای زیادی تداخل داشته باشد. ممکن است سطح خونی دیگوکسین، وارفارین، برخی بتابلوکرها و برخی داروهای ضدافسردگی را افزایش دهد و اثر یا عوارض آنها را تشدید کند. مصرف همزمان با سایر داروهای ضدآریتمی، برخی داروهای ضدافسردگی مانند فلوکستین و پاروکستین، ریفامپین، سیکلوسپورین و تئوفیلین نیز میتواند سطح خونی پروپافنون یا آن داروها را تغییر دهد. الکل و برخی داروهای بدون نسخه هم ممکن است بر ریتم قلب یا سطح دارو در خون اثر بگذارند. به همین دلیل، پیش از شروع، تغییر یا قطع هر دارو یا مکملِ جدید، فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا خطر تداخل بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرف پروپافنون در بارداری محدود است و این دارو معمولاً تنها زمانی در دوران بارداری تجویز میشود که فایدهٔ کنترل آریتمی برای مادر از خطرهای احتمالی برای جنین بیشتر باشد؛ چنین تصمیمی باید با هماهنگی متخصص قلب و متخصص زنان گرفته شود. پروپافنون به مقدار کمی در شیر مادر ترشح میشود، بنابراین اگر در دوران شیردهی به این دارو نیاز داشتید، پیش از مصرف حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا فایده و خطر آن برای نوزاد بررسی شود.
نگهداری
پروپافنون را در دمای اتاق، دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد و ترجیحاً در بستهٔ اصلی خود نگهداری کنید. آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید و هرگز در حمام یا نزدیک سینک ظرفشویی نگه ندارید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروساز دور بریزید، نه از طریق سرریز فاضلاب یا زبالههای معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 150 mg |
| قرص | 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرف پروپافنون همراه غذا لازم است؟
۰۲چرا بعد از مصرف پروپافنون دهانم طعم عجیبی پیدا میکند؟
۰۳آیا میتوانم مصرف پروپافنون را خودم قطع کنم؟
۰۴آیا نوشیدن الکل هنگام مصرف پروپافنون مشکلساز است؟
۰۵آیا لازم است هنگام مصرف پروپافنون بهطور منظم نوار قلب بگیرم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۳ سازنده، در گروه C01BC03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.