پاروکستین
پاروکستین دارویی از ردهٔ مهارکنندههای انتخابیِ بازجذبِ سروتونین است که با افزایشِ سطحِ این پیامرسانِ عصبی در مغز، به تنظیمِ خلق و اضطراب کمک میکند.
این دارو بیشتر برای درمانِ افسردگیِ اساسی، اضطرابِ فراگیر، اختلالِ پانیک، وسواسِ فکریعملی و اضطرابِ اجتماعی تجویز میشود.
قطعِ ناگهانیِ پاروکستین میتواند نشانههای ناخوشایندِ قطعِ مصرف ایجاد کند؛ هرگونه کاهش یا توقفِ مصرف باید تدریجی و زیرِ نظرِ پزشک باشد.
اگر افکارِ آسیب به خود، تغییرِ شدیدِ خلقوخو، یا نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مشاهده کردید، بیدرنگ با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پاروکستین دارویی ضدافسردگی از گروه مهارکنندههای انتخابیِ بازجذبِ سروتونین (SSRI) است که در ردهٔ داروهای اثرگذار بر دستگاه عصبی قرار میگیرد. این دارو با جلوگیری از بازجذبِ سروتونین در سیناپسهای مغزی، غلظتِ این پیامرسانِ عصبی را افزایش میدهد و به بهبودِ خلق، کاهشِ اضطراب و تعدیلِ افکارِ وسواسی کمک میکند. اثرِ کاملِ آن معمولاً بلافاصله ظاهر نمیشود و رسیدن به نتیجهٔ مطلوب معمولاً چند هفته مصرفِ منظم میطلبد. در ایران، پاروکستین به شکلِ قرص و در قدرتهای مختلف تولید و عرضه میشود و مصرفِ آن باید دقیقاً طبقِ نسخهٔ پزشک باشد.
موارد مصرف
- افسردگیِ اساسی
- اختلالِ اضطرابِ فراگیر
- اختلالِ پانیک
- وسواسِ فکریعملی
- اضطرابِ اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
- اختلالِ استرسِ پس از سانحه
روش مصرف
پاروکستین معمولاً یکبار در روز، ترجیحاً صبحها و همراه با غذا مصرف میشود تا احتمالِ ناراحتیِ گوارشی کمتر شود؛ زمانبندیِ دقیق و مقدارِ مصرف را پزشک بر اساسِ نسخه تعیین میکند. رسیدن به اثرِ کامل معمولاً چند هفته طول میکشد، پس حتی اگر بهبودیِ فوری احساس نشد، مصرف را بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید. این دارو را هرگز ناگهان قطع نکنید، چون میتواند نشانههای قطعِ مصرف ایجاد کند؛ کاهشِ تدریجیِ آن باید زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کردید، طبقِ راهنماییِ داروساز یا برگهٔ راهنمای داخلِ بستهٔ دارو عمل کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگیِ اساسی
معمولاً صبح، با یا بدون غذا؛ پس از بهبود، درمان نگهدارنده معمولاً حداقل ۶ ماه ادامه مییابد.
اختلالِ اضطرابِ فراگیر
با یا بدون غذا مصرف شود؛ اثر کامل ممکن است چند هفته زمان ببرد.
اختلالِ پانیک
شروع با دوز کم به کاهش تشدید موقت اضطراب کمک میکند؛ قطع دارو باید تدریجی باشد.
وسواسِ فکریعملی
برای ارزیابی پاسخ کامل معمولاً چند هفته زمان لازم است؛ با یا بدون غذا مصرف شود.
اضطرابِ اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
با یا بدون غذا مصرف شود؛ دوز توصیهشدهٔ معمول ۲۰ میلیگرم در روز است.
اختلالِ استرسِ پس از سانحه
با یا بدون غذا مصرف شود؛ درمان پس از پاسخدهی باید طبق نظر پزشک ادامه یابد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به پاروکستین یا داروهای همخانواده را به پزشک بگویید.
- مصرفِ همزمان یا اخیرِ داروهای مهارکنندهٔ آنزیمِ مونوآمیناکسیداز را حتماً اطلاع دهید، زیرا ترکیبِ این دو دسته دارو خطرناک است.
- اگر سابقهٔ اختلالِ دوقطبی، تشنج، گلوکومِ زاویهبسته یا بیماریِ کبدی و کلیوی دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را، بهویژه اگر ضدانعقاد یا اثرگذار بر سروتونین هستند، به پزشک ارائه دهید.
- در سالمندان و افرادِ دارایِ نارساییِ کبدی یا کلیوی، ممکن است نظارتِ پزشکیِ دقیقتری لازم باشد.
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع، بهویژه در روزهای نخستِ مصرف
- خشکیِ دهان
- خوابآلودگی یا گاهی بیخوابی
- تعریقِ بیشازحد
- سردرد و سرگیجه
- کاهشِ میل یا عملکردِ جنسی
- نشانههای سندرومِ سروتونین مانندِ تب، تعریقِ شدید، لرزش و بیقراریِ زیاد یا ضربانِ قلبِ نامنظم — در صورتِ بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پیدایش یا تشدیدِ افکارِ آسیب به خود، بهویژه در هفتههای نخستِ درمان یا پس از تغییرِ دوز و بهخصوص در نوجوانان و جوانان — در صورتِ بروز، بیدرنگ با پزشک یا خانواده در میان بگذارید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- کبودی یا خونریزیِ غیرعادی و بدونِ دلیلِ مشخص — در صورتِ مشاهده، سریع به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای کاهشِ سدیمِ خون مانندِ سردرد، گیجی، ضعف یا عدمِ تعادل، بهویژه در سالمندان — در صورتِ بروز، به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پاروکستین با داروهای مهارکنندهٔ آنزیمِ مونوآمیناکسیداز (MAOI) تداخلِ جدی و خطرناک دارد و مصرفِ همزمانشان ممنوع است. ترکیب با سایرِ داروهای اثرگذار بر سروتونین، مانندِ برخی مسکنهای میگرن یا ترامادول، میتواند خطرِ سندرومِ سروتونین را بالا ببرد. مصرفِ همزمان با داروهای ضدانعقاد، آسپرین یا ضدالتهابهای غیراستروییدی نیز ممکن است خطرِ خونریزی را افزایش دهد. الکل اثراتِ آرامبخشی و کاهشِ هوشیاری را تشدید میکند و بهتر است در طولِ درمان از آن پرهیز شود. بهعلاوه، پاروکستین میتواند بر نحوهٔ متابولیزهشدنِ برخی داروهای دیگر در بدن اثر بگذارد. بنابراین فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ پاروکستین در سهماههٔ نخستِ بارداری با افزایشِ اندکِ خطرِ برخی ناهنجاریهای مادرزادیِ قلبی در نوزاد مرتبط دانسته شده است و مصرف در اواخرِ بارداری نیز میتواند بر تطابقِ نوزاد پس از تولد اثر بگذارد؛ بنابراین هرگونه تصمیم دربارهٔ ادامه، تغییر یا قطعِ این دارو در دورانِ بارداری باید فقط با سنجشِ دقیقِ پزشک انجام شود. این دارو به مقدارِ کم در شیرِ مادر نیز ترشح میشود، پس مصرف در دورانِ شیردهی باید تنها با تجویز و نظارتِ پزشک باشد.
نگهداری
پاروکستین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. قرصها را در بستهبندیِ اصلی و دور از دسترسِ کودکان نگه دارید. پیش از هر مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافه را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 20 mg |
| قرص | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۰ برند از ۲۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا نباید مصرفِ پاروکستین را ناگهان قطع کرد؟
۰۲چه مدت طول میکشد تا اثرِ پاروکستین احساس شود؟
۰۳آیا پاروکستین باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۴آیا مصرفِ الکل همراه با پاروکستین مشکلی دارد؟
۰۵آیا پاروکستین بر زندگیِ جنسی اثر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۰ برند از ۲۲ سازنده، در گروه N06AB05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.