بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

پنی‌سیلین جی پروکائین

Penicillin G Procaine 400000 [iU]
رده ATC J01RA01شکل تزریقیبرند در ایران ۷
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پنی‌سیلین جی پروکائین یک آنتی‌بیوتیک تزریقی از گروه پنی‌سیلین‌هاست که با از بین بردن دیوارهٔ سلولی باکتری‌ها، رشد آن‌ها را متوقف می‌کند.

بیشتر برای چه؟

این دارو بیشتر برای درمان عفونت‌های باکتریایی متوسط ناشی از میکروب‌های حساس به پنی‌سیلین، مانند برخی عفونت‌های گلو و پوست، و نیز در درمان سفلیس به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو فقط باید با تزریق عمیق عضلانی و توسط کادر درمان تزریق شود؛ تزریق آن در ورید می‌تواند واکنش‌های خطرناک ایجاد کند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از تزریق علائمی مانند تورم صورت و گلو، تنگی نفس، کهیر گسترده یا احساس ترس و گیجی ناگهانی دیدید، فوراً به پزشک یا اورژانس اطلاع دهید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

پنی‌سیلین جی پروکائین ترکیبی از پنی‌سیلین جی طبیعی و پروکائین است که به‌صورت تزریق عضلانی به کار می‌رود. پروکائین باعث می‌شود دارو به‌آرامی و در طول چند روز از محل تزریق جذب خون شود، به همین دلیل به آن پنی‌سیلین «طولانی‌اثر» یا رهش‌آهسته نیز می‌گویند. این دارو از دستهٔ آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام (Beta-Lactam) است و با جلوگیری از ساخته‌شدن درست دیوارهٔ سلولی باکتری، آن‌ها را از بین می‌برد یا از رشدشان جلوگیری می‌کند. کاربرد اصلی آن درمان عفونت‌های باکتریایی ناشی از میکروب‌های حساس به پنی‌سیلین است، به‌ویژه در مواردی که تعداد تزریق کمتر یا اثرگذاری طولانی‌تر مدنظر باشد.

۰۳

موارد مصرف

  • عفونت‌های استرپتوکوکی متوسط (مانند گلودرد چرکی و عفونت‌های پوست و بافت نرم)
  • ذات‌الریهٔ پنوموکوکی خفیف تا متوسط
  • سفلیس، به‌عنوان بخشی از رژیم درمانی تعیین‌شده توسط پزشک
  • دیفتری، در کنار پادزهر اختصاصی آن
  • برخی عفونت‌های باکتریایی خاص دیگر که پزشک تشخیص دهد
۰۴

روش مصرف

این دارو به‌صورت تزریق عمیق در یک عضلهٔ بزرگ (معمولاً نشیمن‌گاه) و تنها توسط پزشک یا پرستار تزریق می‌شود؛ هرگز نباید در ورید تزریق شود. فاصلهٔ زمانی تزریق‌ها و تعداد نوبت‌های درمان را پزشک بر اساس نوع عفونت مشخص می‌کند و رعایت دقیق همان برنامه برای اثرگذاری کامل درمان اهمیت دارد. حتی اگر پس از چند تزریق احساس بهبودی کردید، دورهٔ درمان را زودتر از موعد تعیین‌شده قطع نکنید، زیرا این کار می‌تواند به مقاوم‌شدن باکتری‌ها بینجامد. هرگونه درد، قرمزی یا تورم غیرعادی در محل تزریق‌های قبلی را پیش از نوبت بعدی به تیم درمانی اطلاع دهید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

عفونت‌های استرپتوکوکی متوسط تا شدید، مانند گلودرد چرکی و عفونت پوست و بافت نرم

بزرگسالان۶۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ واحد، به‌صورت تزریق عضلانی عمیق، روزانه، حداقل به مدت ۱۰ روز.
کودکان۵۰٬۰۰۰ واحد به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در ۱ یا ۲ نوبت؛ حداکثر ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد در روز، حداقل به مدت ۱۰ روز.

در عفونت همراه با باکتریمی یا نیازمند سطح خونی بالا مناسب نیست؛ هرگز وریدی یا داخل شریانی تزریق نشود.

ذات‌الریهٔ پنوموکوکی خفیف تا متوسط و غیرپیچیده

بزرگسالان۶۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ واحد، تزریق عضلانی عمیق، روزانه؛ معمولاً ۷ تا ۱۰ روز، با توجه به پاسخ بالینی.
کودکان۵۰٬۰۰۰ واحد به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، معمولاً در ۱ نوبت؛ حداکثر ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد در روز، معمولاً به مدت ۱۰ روز.

در ذات‌الریهٔ شدید یا پیچیده، آمپیم، باکتریمی، مننژیت یا پریکاردیت پنوموکوکی مناسب نیست و پنی‌سیلین جی محلول لازم است.

سفلیس

بزرگسالاندر رژیم‌های جایگزین و تحت نظر متخصص: سفلیس زودرس، ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد عضلانی روزانه به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز؛ سفلیس دیررس یا با مدت نامشخص، ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد روزانه به مدت ۲۰ روز؛ در سفلیس عصبی، چشمی یا گوشی، ۲٬۴۰۰٬۰۰۰ واحد روزانه همراه پروبنسید ۵۰۰ میلی‌گرم خوراکی ۴ بار در روز، هر دو به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز.
کودکاندر سفلیس مادرزادی: ۵۰٬۰۰۰ واحد به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، به مدت ۱۰ روز؛ حداکثر ۲٬۴۰۰٬۰۰۰ واحد در روز. سفلیس اکتسابی در کودکان به رژیم تخصصی بر اساس مرحلهٔ بیماری نیاز دارد.

مرحلهٔ بیماری و بررسی مایع مغزی‌نخاعی تعیین‌کننده است؛ در سفلیس عصبی، پنی‌سیلین جی وریدی معمولاً ترجیح دارد.

دیفتری

بزرگسالان۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد در روز، معمولاً در ۲ نوبت ۶۰۰٬۰۰۰ واحدی، به‌صورت تزریق عضلانی عمیق، به مدت ۱۴ روز.
کودکان۲۵٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ واحد به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز، در ۱ یا ۲ نوبت؛ حداکثر ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد در روز، به مدت ۱۴ روز.

همراه پادزهر اختصاصی و مراقبت بیمارستانی انجام شود؛ آنتی‌بیوتیک جایگزین پادزهر نیست.

تنظیم دوز: این دارو عمدتاً از راه کلیه دفع می‌شود؛ در نارسایی کلیه، نوزادان و سالمندان ممکن است کاهش دوز یا افزایش فاصلهٔ تزریق لازم باشد و در نارسایی همزمان کبد و کلیه تنظیم بیشتری نیاز است. نارسایی کبدیِ تنها معمولاً به کاهش دوز نیاز ندارد. مقدار دقیق باید بر اساس سن، وزن، شدت عفونت و عملکرد کلیه و کبد توسط پزشک تعیین شود؛ تزریق فقط عضلانی عمیق و پس از بررسی حساسیت به پنی‌سیلین و پروکائین انجام شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • سابقهٔ حساسیت یا واکنش آلرژیک به هر نوع پنی‌سیلین، سفالوسپورین یا سایر آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام
  • حساسیت شناخته‌شده به پروکائین یا بی‌حس‌کننده‌های موضعی مشابه
  • هرگونه بیماری کلیوی که ممکن است بر دفع دارو از بدن اثر بگذارد
  • بارداری، شیردهی یا برنامه‌ریزی برای بارداری
  • مصرف هم‌زمان سایر داروها، به‌ویژه متوترکسات یا داروهای رقیق‌کنندهٔ خون
  • سابقهٔ آسم یا واکنش‌های آلرژیک شدید به داروهای دیگر در گذشته
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • درد، سفتی یا تورم خفیف در محل تزریق
  • کبودی یا سفتی موضعی که طی چند روز برطرف می‌شود
  • بی‌حسی یا گزگز خفیف و گذرا در محل تزریق، به‌دلیل اثر بی‌حس‌کنندگی پروکائین
  • سردرد خفیف یا حالت تهوع گذرا
  • طعم فلزی یا ناخوشایند موقت در دهان، بلافاصله پس از تزریق
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • علائم آلرژی شدید مانند تورم صورت، لب‌ها یا گلو، تنگی نفس یا کهیر گسترده در بدن؛ در این حالت بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید
  • بروز ناگهانی ترس و اضطراب شدید، سرگیجه، توهم یا تشنج بلافاصله پس از تزریق؛ فوراً تیم درمانی را مطلع کنید یا به اورژانس مراجعه کنید
  • اسهال شدید یا خونی، به‌ویژه اگر پس از پایان دورهٔ درمان هم ادامه یابد؛ در اسرع‌وقت با پزشک تماس بگیرید
  • تب ناگهانی، لرز یا وخیم‌ترشدن موقت علائم پس از اولین تزریق، به‌ویژه در درمان سفلیس؛ این را به پزشک خود اطلاع دهید
  • بثورات گستردهٔ پوستی، تاول یا پوسته‌پوسته‌شدن پوست؛ نیازمند ویزیت فوری پزشک است

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

پنی‌سیلین جی پروکائین می‌تواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. برای نمونه، مصرف هم‌زمان با متوترکسات ممکن است دفع آن از بدن را کم و خطر عوارضش را بیشتر کند، و داروهایی مانند پروبنسید می‌توانند غلظت خونی این دارو را بالا ببرند. برخی آنتی‌بیوتیک‌های دیگر، به‌ویژه از خانوادهٔ تتراسایکلین‌ها، نیز در صورت مصرف هم‌زمان ممکن است اثر باکتری‌کشی آن را کم کنند. فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی‌ات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل‌های احتمالی جلوگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

پنی‌سیلین‌ها از جمله داروهایی هستند که سابقهٔ طولانی و نسبتاً ایمن در بارداری دارند و در برخی شرایط، مانند درمان سفلیس در دوران بارداری، حتی داروی ترجیحی و ضروری محسوب می‌شوند. مقدار کمی از این دارو ممکن است وارد شیر مادر شود که به‌ندرت می‌تواند در نوزاد باعث اسهال خفیف یا حساسیت پوستی شود. با این حال، مصرف این دارو در دوران بارداری و شیردهی باید همیشه با تجویز و زیر نظر پزشک باشد.

۱۰

نگهداری

این دارو معمولاً باید در یخچال (نه فریزر) و دور از نور مستقیم نگهداری شود، مگر آنکه پزشک یا داروخانه دستور دیگری داده باشند. دارو را همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر تزریق، تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید؛ اگر محلول کدر یا رنگش تغییر کرده بود یا ذرات معلق در آن دیده می‌شد، از مصرف آن خودداری کنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۷ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پنی سیلین جی پتاسیم PENICILLIN G PROCAINE
2 in 1 AMPULE
آفا شیمی
تزریقی
پنیسیلین جی پروکائین- لقمان 400000 ویال PENICILLIN G PROCAINE (LOGHMAN) 400,000 U VIAL
داروئی و بهداشتی لقمان
تزریقی
پن PEN
20 VIAL in 1 BOX
داروسازی جابرابن حیان
تزریقی
پنیسیلین جی پروکائین 400000 ویال PENICILLIN G PROCAINE 400,000 U VIAL
داروسازی دانا
تزریقی
پروکا-پن PROCA-PEN
20 VIAL, GLASS in 1 BOX · 400000 INTERNATIONAL UNITS in 1 VIAL, GLASS
داروسازی دانا
تزریقی
پروکاپن® 400000واحد ویال PROCA-PEN®400,000 IU VIAL
داروسازی دانا
تزریقی
پنی سیلین جی پروکائین-شفا® 400000 ویال PENICILLIN G PROCAINE-SHAFA® 400,000 U VIAL
لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا این دارو باید تزریق شود و نمی‌توان به‌جای آن قرص پنی‌سیلین خورد؟
پنی‌سیلین جی پروکائین برای رساندن دارو به میزان کافی و به‌شکل ماندگار در خون طراحی شده و از راه خوراکی به‌خوبی جذب نمی‌شود. فرم تزریقی عضلانی امکان رهش آهسته و اثرگذاری طولانی‌تر را فراهم می‌کند که برای درمان برخی عفونت‌ها لازم است.
۰۲آیا تزریق این دارو دردناک است؟
به‌دلیل غلظت دارو، ممکن است در محل تزریق درد یا سفتی موقت احساس شود که طبیعی است و معمولاً طی یکی دو روز کاهش می‌یابد. اگر درد شدید بود یا با قرمزی و تب بالا همراه شد، به پزشک اطلاع دهید.
۰۳اگر به پنی‌سیلین حساسیت داشته باشم چه اتفاقی می‌افتد؟
در افرادی که سابقهٔ حساسیت شدید به پنی‌سیلین دارند، این دارو می‌تواند واکنش آلرژیک خطرناکی مانند آنافیلاکسی ایجاد کند. به همین دلیل، پیش از هر تزریق باید سابقهٔ حساسیت خود را حتماً و به‌طور کامل به پزشک اطلاع دهید.
۰۴بلافاصله بعد از تزریق دچار ترس و گیجی ناگهانی شدم؛ این طبیعی است؟
این حالت، هرچند نادر، واکنشی شناخته‌شده مرتبط با جزء پروکائین این داروست و معمولاً زودگذر است. با این‌حال، باید بلافاصله به تیم درمانی اطلاع داده شود تا تحت نظر قرار بگیرید.
۰۵چرا پزشک گفته باید کل دورهٔ تزریق را کامل کنم؟
قطع زودهنگام درمان، حتی با وجود بهبود علائم، می‌تواند اجازه دهد باکتری‌های باقی‌مانده مقاوم شوند یا عفونت دوباره برگردد. کامل‌کردن دورهٔ تجویزشده برای ریشه‌کنی کامل عفونت ضروری است و نباید بدون مشورت پزشک متوقف شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۸ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۷ برند از ۵ سازنده، در گروه J01RA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.