بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

پنی‌سیلین جی پروکائین

Penicillin G Procaine 800000 [iU]
رده ATC J01RA01شکل تزریقیبرند در ایران ۸
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

پنی‌سیلین جی پروکائین آنتی‌بیوتیکی تزریقی از خانوادهٔ پنی‌سیلین‌های طبیعی است که با ترکیب‌شدن با پروکائین، به‌آرامی و در مدتی طولانی‌تر از محلِ تزریق وارد بدن می‌شود.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای درمانِ عفونت‌های باکتریاییِ با شدتِ متوسط، به‌ویژه ناشی از استرپتوکوک‌ها، و نیز برای درمانِ سیفلیس به‌کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو باید همیشه توسط فردِ آموزش‌دیده و تنها به‌صورتِ تزریقِ عمیق در عضله تزریق شود، هرگز در ورید. تزریقِ ناخواسته در رگ می‌تواند واکنش‌های نادر اما جدی ایجاد کند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پیش‌تر به پنی‌سیلین‌ها یا داروهای بی‌حس‌کننده حساسیت داشته‌اید، یا پس از تزریق نشانه‌های آلرژیک یا غیرعادی دیدید، حتماً پیش از ادامهٔ درمان با پزشک مشورت کنید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Penicillin g procaine
۰۲

معرفی دارو

پنی‌سیلین جی پروکائین ترکیبی از پنی‌سیلین جی (بنزیل‌پنی‌سیلین) با نمکِ پروکائین است که مخصوصِ تزریقِ عضلانی ساخته شده است. این دارو در گروهِ آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام (Beta-lactam) و از خانوادهٔ پنی‌سیلین‌های طبیعی قرار دارد و با جلوگیری از ساختِ دیوارهٔ سلولیِ باکتری، آن را از بین می‌برد. حضورِ پروکائین باعث می‌شود دارو به‌آهستگی از محلِ تزریق جذبِ خون شود و اثرش نسبت به پنی‌سیلینِ سادهٔ کریستالی برای مدتی طولانی‌تر ادامه یابد، به همین دلیل نیازی به تزریق‌های مکرر و پی‌درپی نیست. این فرم برای عفونت‌های شدید و اورژانسی مناسب نیست، چون سطحِ خونیِ داروییِ موردنیاز برای آن موارد را به‌سرعت فراهم نمی‌کند. به همین دلیل بیشتر برای عفونت‌های با شدتِ متوسط و درمانِ سیفلیس تجویز می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمانِ عفونت‌های باکتریاییِ با شدتِ متوسط ناشی از باکتری‌های حساس به پنی‌سیلین، مانندِ برخی عفونت‌های گلو، پوست و بافتِ نرم ناشی از استرپتوکوک
  • درمانِ سیفلیس در مراحلِ گوناگون، از جمله در دورانِ بارداری
  • درمانِ کمکیِ برخی موارد سوزاکِ ساده، در کنارِ داروهای دیگر و طبقِ صلاحدیدِ پزشک
  • بخشی از درمانِ عفونت‌هایی مانندِ دیفتری یا تبِ گازگرفتگیِ موش
  • درمانِ سیفلیسِ مادرزادی در نوزادان، طبقِ تشخیصِ متخصصِ اطفال
۰۴

روش مصرف

این دارو تنها به‌صورتِ تزریقِ عمیق در عضله (معمولاً عضلهٔ سرینی) و توسط پزشک یا پرستارِ آموزش‌دیده تزریق می‌شود؛ هرگز نباید در ورید یا زیرِ پوست تزریق شود. پیش از هر تزریق، فردِ تزریق‌کننده باید مطمئن شود سرِ سوزن داخلِ رگ نیست. تعدادِ نوبت‌ها و طولِ دورهٔ درمان را پزشک بر اساسِ نوعِ عفونت تعیین می‌کند و پایبندیِ دقیق به همان برنامه برای اثربخشیِ درمان اهمیت دارد؛ حتی اگر احساسِ بهبودی کردید، درمان را بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید، چون قطعِ زودهنگام می‌تواند به عودِ عفونت یا کاهشِ اثرِ آنتی‌بیوتیک در آینده بینجامد.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

عفونت‌های متوسط گلو، پوست و بافت نرم ناشی از استرپتوکوک‌های حساس

بزرگسالان۶۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی، تزریق عضلانی، روزی یک‌بار؛ در عفونت استرپتوکوکی حداقل ۱۰ روز.
کودکانکمتر از ۲۷ کیلوگرم: ۳۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی عضلانی روزانه؛ ۲۷ کیلوگرم یا بیشتر: ۶۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ واحد روزانه؛ در عفونت استرپتوکوکی حداقل ۱۰ روز.

فقط برای عفونت‌های ناشی از میکروب حساس و بدون باکتریمی؛ در عفونت شدید، باکتریمی یا پنومونی پیچیده، پنی‌سیلین جی آبی لازم است.

سیفلیس اولیه، ثانویه یا نهفته، از جمله در دوران بارداری

بزرگسالاندر مرحله اولیه، ثانویه یا نهفته با مایع مغزی‌نخاعی منفی: ۶۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی عضلانی روزانه به مدت ۸ روز؛ در مرحله دیررس یا نهفته با بررسی مایع مغزی‌نخاعی انجام‌نشده: ۶۰۰٬۰۰۰ واحد روزانه به مدت ۱۰ تا ۱۵ روز.
کودکاندر افراد بالای ۱۲ سال، برای مرحله اولیه، ثانویه یا نهفته با مایع مغزی‌نخاعی منفی: ۶۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی عضلانی روزانه به مدت ۸ روز؛ مراحل دیررس در کودکان فقط با رژیم تخصصی.

در بارداری درمان نباید به تأخیر بیفتد؛ سیفلیس عصبی، چشمی یا گوشی به رژیم بیمارستانی متفاوت نیاز دارد.

سیفلیس عصبی، چشمی یا گوشی

بزرگسالان۲٬۴۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی عضلانی روزی یک‌بار، همراه با پروبنسید ۵۰۰ میلی‌گرم خوراکی هر ۶ ساعت، به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز.

این رژیم جایگزین تخصصی است؛ پنی‌سیلین جی آبی وریدی معمولاً ترجیح دارد و درمان باید در مرکز تخصصی انجام شود.

سوزاک ساده ناشی از باکتری حساس

بزرگسالان۴٬۸۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی عضلانی به‌صورت تک‌دوز، در حداقل ۲ محل تزریق، همراه با ۱ گرم پروبنسید خوراکی همزمان یا اندکی پیش از تزریق.

فقط در موارد بسیار منتخب و پس از اثبات حساسیت؛ به‌علت مقاومت گسترده، برای بیشتر موارد مناسب نیست و درمان عفونت‌های همراه باید همزمان انجام شود.

دیفتری

بزرگسالان۳۰۰٬۰۰۰ تا ۶۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی عضلانی روزانه همراه با پادزهر دیفتری؛ برای حالت ناقل، ۳۰۰٬۰۰۰ واحد روزانه به مدت ۱۰ روز.
کودکان۵۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی به‌ازای هر کیلوگرم در شبانه‌روز، در ۱ یا ۲ نوبت، حداکثر ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ واحد در شبانه‌روز، به مدت ۱۴ روز.

پادزهر دیفتری الزامی است و آنتی‌بیوتیک جایگزین آن نیست؛ درمان باید در بیمارستان و همراه با پیگیری کشت انجام شود.

تب گازگرفتگی موش

بزرگسالان۶۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ واحد بین‌المللی عضلانی روزانه؛ دوره درمان معمولاً ۱۰ تا ۱۴ روز است.

در بیماری شدید، آرتریت، عفونت منتشر یا درگیری قلبی، درمان بیمارستانی با پنی‌سیلین جی آبی لازم است.

تنظیم دوز: این دارو فقط باید به‌صورت تزریق عضلانی عمیق و توسط کادر درمان تجویز شود و هرگز نباید وریدی تزریق شود. در نارسایی کلیه، سالمندان و نوزادان به‌علت کاهش دفع، کاهش دوز یا افزایش فاصله تزریق لازم است؛ نارسایی کبدی به‌تنهایی معمولاً تنظیم جداگانه نمی‌خواهد، اما در صورت همراهی با نارسایی کلیه باید دوز تنظیم شود. دوز دقیق را پزشک بر اساس سن، وزن، شدت و محل عفونت، حساسیت میکروب و عملکرد کلیه و کبد تعیین می‌کند؛ حد بالای یکسانی برای همه موارد وجود ندارد و دوزهای بالا خطر سمیت عصبی و تشنج را افزایش می‌دهد.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به پنی‌سیلین‌ها، سفالوسپورین‌ها یا دیگر آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام را به پزشک بگویید.
  • اگر پیش‌تر به پروکائین یا داروهای بی‌حس‌کنندهٔ موضعیِ مشابه (برای نمونه در دندان‌پزشکی) حساسیت داشته‌اید، حتماً اطلاع دهید.
  • سابقهٔ آسم، اگزما یا آلرژی‌های متعدد را بگویید، چون احتمالِ واکنشِ آلرژیک را افزایش می‌دهد.
  • بیماریِ کلیوی یا هرگونه اختلالِ انعقادِ خون را با پزشک در میان بگذارید.
  • بارداری، شیردهی یا برنامه‌ریزی برای بارداری را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
  • فهرستِ کاملِ داروها، مکمل‌ها و گیاهانِ داروییِ مصرفیِ خود را همراه داشته باشید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • درد، قرمزی یا سفتیِ محلِ تزریق
  • حالتِ تهوعِ خفیف
  • بی‌حسی یا کبودیِ گذرا در اطرافِ محلِ تزریق
  • سردردِ خفیف و گذرا
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ لب و صورت، تنگیِ نفس یا گلودردِ ناگهانی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • ترس یا اضطرابِ شدید، توهم یا احساسِ نزدیکیِ مرگ بلافاصله پس از تزریق که می‌تواند نشانهٔ یک واکنشِ نادرِ مرتبط با خودِ تزریق باشد: بی‌درنگ فردِ تزریق‌کننده یا پزشک را مطلع کنید.
  • تب، لرز، دردِ مفاصل یا بثوراتِ پوستی در ساعت‌ها یا روزهای نخستِ درمانِ سیفلیس: این نشانه‌ها را به پزشک اطلاع دهید تا بررسی شود.
  • دردِ شدید، تورمِ فزاینده یا تغییرِ رنگِ پوست در محلِ تزریق که بهبود نمی‌یابد: به پزشک مراجعه کنید.
  • اسهالِ شدید یا خونی، به‌ویژه اگر پس از پایانِ درمان هم ادامه یابد: با پزشک تماس بگیرید و بدونِ تجویزِ او داروی ضدِاسهال مصرف نکنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

مصرفِ هم‌زمانِ این دارو با برخی داروهای دیگر ممکن است اثرش را تغییر دهد. برای نمونه، پروبنسید دفعِ پنی‌سیلین را از کلیه کند کرده و سطحِ خونیِ آن را بالاتر و پایدارتر نگه می‌دارد، به همین دلیل گاهی عمداً همراهِ هم تجویز می‌شوند. آنتی‌بیوتیک‌هایی که فقط رشدِ باکتری را متوقف می‌کنند، مانندِ برخی از خانوادهٔ تتراسایکلین، ممکن است اثرِ کشندگیِ پنی‌سیلین را کم کنند، پس معمولاً هم‌زمان با آن تجویز نمی‌شوند. در بیمارانی که متوترکسات مصرف می‌کنند نیز باید احتیاط شود، چون پنی‌سیلین می‌تواند دفعِ این دارو را از بدن کاهش داده و سمّیتِ آن را بیشتر کند. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

پنی‌سیلین جی پروکائین از دیرباز در بارداری از جمله برای درمانِ سیفلیس به‌کار رفته و در این زمینه یکی از معدود گزینه‌های شناخته‌شده و مؤثر برای پیشگیری از انتقالِ بیماری به جنین است. مقدارِ کمی از دارو ممکن است در شیرِ مادر ظاهر شود؛ در بیشترِ موارد با شیردهی ناسازگار نیست، اما به‌ندرت می‌تواند در نوزاد باعثِ اسهال، بثوراتِ پوستی یا حساسیت شود. تصمیمِ نهایی دربارهٔ مصرف در بارداری و شیردهی را پزشک با توجه به نوعِ عفونت و شرایطِ فرد می‌گیرد.

۱۰

نگهداری

این دارو معمولاً در یخچال و در دمایی حدودِ ۲ تا ۸ درجهٔ سلسیوس نگهداری می‌شود و نباید یخ بزند؛ پیش از تزریق باید ویال به‌آرامی تکان داده شود تا سوسپانسیون یکنواخت شود. دارو را دور از دیدِ کودکان نگه دارید و اجازه ندهید کسی جز فردِ آموزش‌دیده آن را تزریق کند. اگر رنگِ محلول تغییر کرده، ذراتِ ناشناخته در آن دیده می‌شود یا تاریخِ انقضا گذشته است، از مصرفِ آن خودداری کنید. نگهداری و آماده‌سازیِ این دارو معمولاً بر عهدهٔ داروخانه یا مرکزِ درمانی است، نه خودِ بیمار.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۸ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
پنی سیلین جی پتاسیم PENICILLIN G PROCAINE
800000 INTERNATIONAL UNITS in 1 VIAL
Bharat Parenterals Ltd.
تزریقی
پنی سیلین PENICILLIN
15 VIAL in 1 BOX
Ganpati Pharma
تزریقی
پنی سیلین جی پروکائین PENICILLIN G PROCAINE
10 in 1 AMPULE
آفا شیمی
تزریقی
پنیسیلین جی پروکائین-لقمان 800000 ویال PENICILLIN G PROCAINE (LOGHMAN) 800,000 U VIAL
داروئی و بهداشتی لقمان
تزریقی
پن PEN
25 VIAL in 1 BOX
داروسازی جابرابن حیان
تزریقی
پنیسیلین جی پروکائین 800000 ویال PENICILLIN G PROCAINE 800,000 U VIAL
داروسازی دانا
تزریقی
پروکا-پن PROCA-PEN
20 VIAL, GLASS in 1 BOX · 800000 INTERNATIONAL UNITS in 1 VIAL, GLASS
داروسازی دانا
تزریقی
پنی سیلین جی پروکائین 800000 PENICILLIN G PROCAINE (ROOYAN DAROU) 800,000 U VIAL
رویان دارو
تزریقی
پنی سیلین جی پروکائین-شفا® 800000 ویال PENICILLIN G PROCAINE-SHAFA® 800,000 U VIAL
لابراتوار داروسازی و بهداشتی شفا
تزریقی
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا تزریقِ این دارو این‌قدر دردناک است؟
پنی‌سیلین جی پروکائین به‌صورتِ سوسپانسیونِ غلیظ و برای جذبِ آهسته ساخته شده، به همین دلیل حجم و ماندگاریِ آن در بافتِ عضله می‌تواند از تزریق‌های معمولی دردناک‌تر باشد. وجودِ پروکائین در فرمول تا حدی این درد را کم می‌کند. رعایتِ تکنیکِ درستِ تزریق و انتخابِ محلِ مناسب توسط فردِ آموزش‌دیده معمولاً ناراحتی را کاهش می‌دهد.
۰۲آیا این دارو به‌صورتِ قرص هم موجود است؟
خیر، پنی‌سیلین جی پروکائین فقط به‌صورتِ تزریقی عرضه می‌شود و هیچ فرمِ خوراکی ندارد. اگر پزشک داروی خوراکی را برایتان مناسب‌تر بداند، معمولاً پنی‌سیلینِ دیگری مانندِ پنی‌سیلین وی یا آموکسی‌سیلین تجویز می‌کند.
۰۳چه تفاوتی بینِ این دارو و پنی‌سیلین‌های معمولی هست؟
این فرم طوری طراحی شده که پس از یک تزریق، برای مدتی طولانی‌تر در بدن باقی بماند و نیازی به تزریق‌های پی‌درپی نباشد. در مقابل، سطحِ خونیِ داروی حاصل از آن پایین‌تر و آهسته‌تر از پنی‌سیلینِ کریستالیِ معمولی است، پس برای عفونت‌های شدید و اورژانسی مناسب نیست.
۰۴آیا مصرفِ این دارو در بارداری برای درمانِ سیفلیس بی‌خطر است؟
بله، این دارو یکی از معدود گزینه‌های شناخته‌شده و ترجیحی برای درمانِ سیفلیس در دورانِ بارداری است و می‌تواند از انتقالِ بیماری به جنین جلوگیری کند. با این حال، نوع و برنامهٔ دقیقِ درمان را باید پزشکِ متخصص بر اساسِ مرحلهٔ بیماری تعیین کند.
۰۵بلافاصله بعدِ تزریق دچارِ ترس و احساسِ عجیبی شدم؛ نگران‌کننده است؟
برخی افراد بلافاصله پس از این تزریق، برای چند دقیقه دچارِ ترس، اضطراب یا احساسِ ناخوشایندِ ناگهانی می‌شوند که معمولاً به‌سرعت برطرف می‌شود. با این‌همه، چون این حالت می‌تواند نشانهٔ یک واکنشِ نادرِ مرتبط با تزریق هم باشد، بلافاصله فردِ تزریق‌کننده یا پزشکِ حاضر را مطلع کنید تا وضعیتتان بررسی شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۸ برند از ۸ سازنده، در گروه J01RA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.