بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · عفونت و آنتی‌بیوتیک

تتراسایکلین

Tetracycline Hydrochloride
رده ATC J01AA07شکل کپسولدوز 250 mgبرند در ایران ۴
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

تتراسایکلین یک آنتی‌بیوتیک وسیع‌الطیف از خانواده تتراسایکلین‌هاست که رشد باکتری‌های بیماری‌زا را متوقف می‌کند.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای درمان آکنه التهابی، برخی عفونت‌های تنفسی و ادراری-تناسلی، و بیماری‌هایی مانند تب مالت و تیفوس تجویز می‌شود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو باید با معده خالی و دور از زمان مصرف لبنیات، آنتی‌اسید یا مکمل آهن خورده شود، چون این‌ها جذب آن را به‌شدت کم می‌کنند.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر باردار هستید، شیر می‌دهید، یا دارو برای کودکی زیر هشت سال در نظر گرفته شده، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید. همچنین در صورت داشتن بیماری کبدی یا کلیوی، پزشک را در جریان بگذارید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

تتراسایکلین یک آنتی‌بیوتیک وسیع‌الطیف از نسل نخست خانواده تتراسایکلین‌هاست که در گروه درمانی ضدعفونت قرار می‌گیرد. این دارو با اتصال به بخشی از ریبوزوم باکتری، از ساخت پروتئین موردنیاز آن جلوگیری می‌کند و در نتیجه رشد و تکثیر باکتری متوقف می‌شود. طیف اثر آن هم باکتری‌های گرم‌مثبت و گرم‌منفی را دربر می‌گیرد و هم میکروب‌های غیرمعمولی مانند کلامیدیا و مایکوپلاسما را. در ایران این دارو معمولاً به‌صورت کپسول ۲۵۰ میلی‌گرمی و با نام‌های تجاری‌ای مانند تترامل، تتراسایکلین و تتراکیم در دسترس است. هدف اصلی آن، ریشه‌کنی عفونت باکتریایی طبق تشخیص و نسخه پزشک است.

۰۳

موارد مصرف

  • آکنه التهابی متوسط تا شدید
  • عفونت‌های تنفسی ناشی از میکروب‌های غیرمعمول مانند مایکوپلاسما
  • عفونت‌های ادراری-تناسلی ناشی از کلامیدیا
  • تب مالت (بروسلوز)، معمولاً همراه با داروی دیگر و به تشخیص پزشک
  • بیماری‌های ناشی از ریکتزیا مانند تیفوس
  • بخشی از درمان ترکیبی عفونت هلیکوباکترپیلوری، به تشخیص پزشک
۰۴

روش مصرف

تتراسایکلین باید با معده خالی، یعنی حدود یک ساعت پیش یا دو ساعت پس از غذا، و همراه با یک لیوان پر آب مصرف شود تا هم جذب آن کامل باشد و هم به مری آسیب نرسد؛ بهتر است بلافاصله پس از خوردن آن دراز نکشید. مصرف هم‌زمان آن با شیر و لبنیات، آنتی‌اسیدها، یا مکمل آهن و کلسیم باید با فاصله چند ساعته انجام شود، چون این ترکیبات جذب دارو را به‌شدت کاهش می‌دهند. دوره و مقدار مصرف را فقط پزشک بر اساس نوع عفونت تعیین می‌کند و باید دقیقاً طبق همان دستور و تا پایان دوره ادامه یابد، حتی اگر علائم زودتر بهتر شود، مگر پزشک دستور دیگری بدهد. به دلیل افزایش حساسیت به نور در دوران مصرف، بهتر است از قرار گرفتن طولانی در آفتاب پرهیز شود.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

آکنهٔ التهابی متوسط تا شدید

بزرگسالانابتدا ۲۵۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت، مجموعاً ۱ گرم در شبانه‌روز؛ پس از بهبود، کاهش تدریجی به ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلی‌گرم در شبانه‌روز.
کودکاندر افراد بالای ۸ سال: ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در شبانه‌روز، در ۴ نوبت مساوی.

ترجیحاً با معدهٔ خالی و آب فراوان مصرف شود؛ با لبنیات، آهن، روی، کلسیم، منیزیم و آنتی‌اسیدها هم‌زمان مصرف نشود. ادامهٔ طولانی‌مدت نیازمند بازبینی درمان است.

عفونت‌های تنفسی ناشی از میکروب‌های غیرمعمول مانند مایکوپلاسما

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت، معمولاً به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز.
کودکاندر افراد بالای ۸ سال: ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در شبانه‌روز، در ۴ نوبت؛ معمولاً به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز.

دورهٔ درمان کامل شود و کپسول با آب فراوان و با فاصله از لبنیات و مکمل‌های معدنی مصرف شود.

عفونت‌های ادراری ـ تناسلی ناشی از کلامیدیا

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت، حداقل به مدت ۷ روز.

این رژیم فقط برای عفونت‌های بدون عارضه است؛ درمان کامل و ارزیابی شریک جنسی ضروری است.

تب مالت (بروسلوز)

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت؛ معمولاً ۳ تا ۶ هفته، همراه داروی دوم.
کودکاندر افراد بالای ۸ سال: ۳۰ تا ۴۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در شبانه‌روز، در ۴ نوبت؛ حداکثر ۲ گرم در شبانه‌روز و معمولاً به مدت ۶ هفته، همراه داروی دوم.

درمان تک‌دارویی مناسب نیست و مدت درمان به نوع عفونت و داروی همراه بستگی دارد.

بیماری‌های ناشی از ریکتزیا مانند تیفوس

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت به مدت ۷ تا ۱۰ روز؛ درمان دست‌کم ۴۸ ساعت پس از قطع تب ادامه یابد.
کودکاندر افراد بالای ۸ سال: ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در شبانه‌روز، در ۴ نوبت؛ معمولاً به مدت ۷ تا ۱۰ روز.

درمان باید سریع آغاز شود و تا دست‌کم ۴۸ ساعت پس از قطع تب ادامه یابد؛ موارد شدید به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارند.

عفونت هلیکوباکتر پیلوری

بزرگسالان۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت به مدت ۱۴ روز، فقط به‌عنوان بخشی از درمان چهارگانهٔ بیسموت‌دار همراه مهارکنندهٔ پمپ پروتون، بیسموت و مترونیدازول.

همهٔ اجزای رژیم باید طبق برنامه و تا پایان ۱۴ روز مصرف شوند؛ مصرف تتراسایکلین به‌تنهایی مؤثر نیست.

تنظیم دوز: دوز دقیق باید توسط پزشک و بر پایهٔ سن، وزن، شدت بیماری و عملکرد کلیه و کبد تعیین شود. در نارسایی کلیه، کاهش مجموع دوز یا افزایش فاصلهٔ نوبت‌ها لازم است؛ در اختلال کبدی و سالمندان با احتیاط و پایش مصرف شود. مجموع دوز معمولاً نباید از ۲ گرم در شبانه‌روز بیشتر شود. در بارداری، شیردهی و کودکان زیر ۸ سال فقط با نظر متخصص مصرف شود؛ کپسول با آب فراوان و نه درست پیش از درازکشیدن مصرف شود.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر تاکنون به تتراسایکلین یا سایر آنتی‌بیوتیک‌های همین خانواده حساسیت داشته‌اید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
  • بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را حتماً با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر دارو برای کودکی زیر هشت سال در نظر گرفته شده، با پزشک درباره جایگزین مشورت کنید.
  • سابقه بیماری کبدی یا کلیوی را به پزشک اطلاع دهید.
  • فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی، به‌ویژه داروهای رقیق‌کننده خون، قرص‌های ضدبارداری و ایزوترتینوئین را با پزشک در میان بگذارید.
  • اگر سابقه میاستنی گراویس یا لوپوس دارید، حتماً پزشک را مطلع کنید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • تهوع، دل‌درد یا دل‌پیچه
  • اسهال خفیف
  • کاهش اشتها
  • حساسیت به نور آفتاب و آفتاب‌سوختگی زودرس
  • برفک دهانی یا عفونت قارچی واژینال
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • نشانه‌های واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و لب‌ها، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • سردرد شدید و مداوم همراه با تاری دید یا دید دوگانه که می‌تواند نشانه افزایش فشار داخل جمجمه باشد؛ مصرف را قطع کنید و سریع به پزشک مراجعه کنید.
  • زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا خستگی غیرعادی که می‌تواند نشانه آسیب کبدی باشد؛ در این صورت هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید.
  • اسهال شدید، آبکی یا خونی، به‌ویژه اگر پس از پایان دوره درمان هم ادامه یابد؛ باید سریع به پزشک اطلاع داده شود.
  • درد یا سوزش شدید هنگام بلعیدن که می‌تواند نشانه تحریک یا زخم مری باشد؛ در این حالت با پزشک تماس بگیرید.
  • تاول زدن یا پوسته‌ریزی گسترده روی پوست؛ نشانه‌ای جدی است که باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

تتراسایکلین با شیر و لبنیات، آنتی‌اسیدهای حاوی آلومینیوم یا منیزیم، و مکمل‌های آهن، کلسیم یا روی تداخل دارد و جذب آن را به‌طور چشمگیری کم می‌کند؛ به همین دلیل باید فاصله زمانی مناسب با این موارد رعایت شود. مصرف هم‌زمان با داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین می‌تواند اثر آن‌ها را تقویت و خطر خون‌ریزی را بیشتر کند. ایزوترتینوئین و سایر داروهای خانواده رتینوئید در کنار تتراسایکلین خطر افزایش فشار داخل جمجمه را بالا می‌برند و معمولاً هم‌زمان تجویز نمی‌شوند. اثربخشی قرص‌های ضدبارداری خوراکی نیز ممکن است در برخی افراد کاهش یابد، بنابراین بهتر است درباره روش پیشگیری مکمل با پزشک مشورت شود. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخل‌های احتمالی بررسی شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

تتراسایکلین در بارداری، به‌ویژه از نیمه دوم به بعد، توصیه نمی‌شود؛ زیرا می‌تواند در استخوان و دندان جنین رسوب کند و باعث تغییر رنگ دائمی دندان‌ها و اختلال در رشد استخوانی شود. در دوران شیردهی نیز معمولاً از این دارو استفاده نمی‌شود و پزشک به‌جای آن گزینه‌های ایمن‌تری را در نظر می‌گیرد. تصمیم نهایی درباره مصرف در این دو دوره را فقط پزشک با توجه به شرایط فرد می‌گیرد.

۱۰

نگهداری

تتراسایکلین را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب، و دور از دسترس کودکان نگه دارید. تاریخ انقضا را حتماً بررسی کنید و از کپسول تاریخ‌گذشته استفاده نکنید، چون تتراسایکلین فاسدشده می‌تواند برای کلیه‌ها مضر باشد. داروی اضافی یا تاریخ‌گذشته را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
کپسول250 mg
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
تترامل TETRAMEL
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
MELI HEALTHCARE & PHARMACEUTICALS
کپسول
تتراسایکلین TETRACYCLINE
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
ایران دارو
کپسول
تتراکیم TETRAKIM
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
دارو سازی حکیم
کپسول
تتراسایکلین TETRACYCLINE
100 CAPSULE in 10 BLISTER PACK in 1 BOX
لابراتوارهای رازک
کپسول
تتراسایکلین 250کپسول TETRACYCLINE 250MG CAP
لابراتوارهای رازک
کپسول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا نباید تتراسایکلین را همراه با شیر یا لبنیات مصرف کرد؟
کلسیم موجود در شیر و لبنیات به تتراسایکلین متصل می‌شود و ترکیبی می‌سازد که بدن نمی‌تواند به‌خوبی جذبش کند. در نتیجه اثر دارو در درمان عفونت به‌شدت کم می‌شود. به همین دلیل باید فاصله چند ساعته با لبنیات، آنتی‌اسید و مکمل‌های آهن یا کلسیم رعایت شود.
۰۲چرا تتراسایکلین برای کودکان کوچک و زنان باردار تجویز نمی‌شود؟
این دارو در بافت استخوان و دندان در حال رشد رسوب می‌کند و می‌تواند باعث تغییر رنگ دائمی دندان‌ها و اختلال در رشد استخوانی شود. به همین دلیل در کودکان زیر هشت سال و در بارداری، معمولاً داروهای جایگزین تجویز می‌شود.
۰۳اگر کپسول تتراسایکلین تاریخ‌گذشته باشد، مصرفش خطرناک است؟
بله؛ ترکیبات حاصل از تجزیه تتراسایکلین کهنه می‌توانند به کلیه‌ها آسیب برسانند. به همین دلیل هرگز نباید از کپسولی که تاریخ انقضایش گذشته استفاده کرد، حتی اگر ظاهرش سالم به نظر برسد.
۰۴اگر با مصرف چند روز حالم بهتر شد، می‌توانم دارو را قطع کنم؟
بهتر است نه؛ قطع زودهنگام می‌تواند باعث بازگشت عفونت یا مقاوم‌شدن باکتری به دارو شود. دوره‌ای را که پزشک تعیین کرده کامل کنید، مگر خود پزشک دستور دیگری بدهد.
۰۵آیا مصرف تتراسایکلین برای آکنه با کاربردهای دیگرش فرق دارد؟
اصول مصرف مانند سایر کاربردهاست، اما در آکنه معمولاً دوره درمان طولانی‌تر است و پزشک ممکن است آن را با داروهای موضعی ترکیب کند. به همین دلیل رعایت نکات حساسیت به نور آفتاب در این دوره اهمیت بیشتری دارد.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۷ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه J01AA07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.