پالبوسیکلیب
پالبوسیکلیب یک داروی هدفمند ضدسرطان از دستهٔ مهارکنندههای CDK4/6 است که رشد و تقسیم سلولهای سرطانی را کند میکند.
این دارو عمدتاً همراه با یک داروی هورمونی دیگر، مانند لتروزول یا فولوسترانت، برای درمان انواع خاصی از سرطان پیشرفته یا متاستاتیک پستان تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنی این دارو، افت گلبولهای سفید خون (نوتروپنی) و بالارفتن خطر عفونت است؛ به همین دلیل آزمایش خون منظم در طول درمان ضروری است.
در صورت بروز تب، لرز، سرفهٔ شدید یا تنگی نفس، خستگی غیرعادی یا هر نشانهٔ عفونت، حتماً و بدون فوت وقت با پزشک تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پالبوسیکلیب، که در ایران با نام تجاری ایبرانس نیز شناخته میشود، دارویی هدفمند از گروه مهارکنندههای CDK4/6 (Cyclin-Dependent Kinase 4/6 Inhibitor) است و در دستهٔ درمانهای هدفمند سرطان پستان قرار میگیرد. این دارو با مهار دو آنزیم کلیدی در چرخهٔ تقسیم سلولی، از تکثیر سلولهایی که به هورمونهای زنانه حساساند جلوگیری میکند. پالبوسیکلیب معمولاً بهتنهایی تجویز نمیشود، بلکه در ترکیب با یک داروی هورمونی دیگر برای درمان سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک به کار میرود. هدف اصلی درمان، کند کردن روند پیشرفت بیماری و طولانیترکردن دورهٔ کنترل سرطان است، نه درمان قطعی. این دارو باید کاملاً زیر نظر پزشک متخصص و با پایش منظم آزمایشهای خون مصرف شود.
موارد مصرف
- درمان سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک با گیرندهٔ هورمونی مثبت و HER2 منفی (HR+/HER2-)
- مصرف همراه با یک مهارکنندهٔ آروماتاز (مانند لتروزول) بهعنوان خط اول درمان هورمونی در زنان یائسه
- مصرف همراه با فولوسترانت پس از پیشرفت بیماری در جریان درمان هورمونی قبلی
- در مردان مبتلا به همین نوع سرطان پستان، همراه با درمان هورمونی مکمل، طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
پالبوسیکلیب بهصورت خوراکی و یکبار در روز، ترجیحاً در ساعتی مشخص، مصرف میشود. اگر شکل کپسول برایتان تجویز شده باشد، بهتر است همراه با غذا خورده شود تا جذب آن یکنواختتر باشد؛ درحالیکه شکل قرص را میتوان با یا بدون غذا مصرف کرد. کپسول یا قرص را کامل و بدون جویدن، خرد کردن یا باز کردن ببلعید، و در طول درمان از خوردن گریپفروت یا آب آن خودداری کنید. پزشک برای این دارو معمولاً یک برنامهٔ دورهای، شامل چند روز مصرف و پس از آن یک وقفهٔ کوتاه، تعیین میکند که باید دقیقاً طبق همان برنامه پیش رفت. اگر نوبتی از مصرف فراموش شد یا بلافاصله بعد از مصرف استفراغ کردید، دوز اضافه نخورید و موضوع را با پزشک یا داروسازتان درمیان بگذارید. مقدار دقیق مصرف و طول دورهٔ درمان را فقط پزشک معالج، بر اساس نسخه، مشخص میکند و نباید بدون مشورت او درمان را قطع یا تغییر داد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به پالبوسیکلیب یا سایر مهارکنندههای CDK4/6 حساسیت داشتهاید، به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری کبدی یا کلیوی را بگویید، چون ممکن است نیاز به تنظیم دوز یا پایش بیشتر باشد.
- اگر مشکل ریوی یا تنفسی زمینهای دارید، پزشک را در جریان بگذارید، چون این دارو بهندرت میتواند باعث التهاب ریه شود.
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان، بهویژه داروهای ضدقارچ، برخی آنتیبیوتیکها یا داروهای ضدتشنج، را با پزشک در میان بگذارید.
- در صورت بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز روش پیشگیری از بارداری مورد استفاده، حتماً با پزشک مشورت کنید.
- اگر قرار است واکسنی، بهخصوص واکسن زنده، دریافت کنید، پیش از آن با پزشک هماهنگ کنید.
عوارض احتمالی
- خستگی و ضعف عمومی
- تهوع و کاهش اشتها
- ریزش یا نازکشدن مو
- اسهال یا یبوست
- زخمهای کوچک دهانی (استوماتیت)
- کمخونی خفیف
- تب، لرز یا هر نشانهٔ عفونت، بهدلیل افت گلبولهای سفید خون؛ در صورت بروز، فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- سرفهٔ جدید یا بدترشونده، تنگی نفس یا تب همراه با مشکل تنفسی که میتواند نشانهٔ التهاب ریه باشد؛ در این حالت بدون فوت وقت به پزشک اطلاع دهید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا خستگی شدید که میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ در اسرعوقت با پزشک مشورت کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرمعمول، بهدلیل افت پلاکتهای خون؛ این موضوع را هرچه زودتر با پزشک درمیان بگذارید.
- واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و لب، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس؛ در این حالت فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پالبوسیکلیب از طریق آنزیم کبدی CYP3A متابولیزه میشود، به همین دلیل داروها و موادی که این آنزیم را مهار یا تحریک میکنند میتوانند غلظت خونی آن را بهشدت تغییر دهند. مصرف همزمان با داروهای ضدقارچ آزولی مانند کتوکونازول یا ایتراکونازول، برخی آنتیبیوتیکهای ماکرولیدی مانند کلاریترومایسین، یا گریپفروت میتواند سطح دارو را بالا ببرد و خطر عوارض را افزایش دهد؛ در مقابل، برخی داروهای ضدتشنج مانند کاربامازپین یا فنیتوئین، ریفامپین، یا گیاه سنتجانز (St. John's Wort) میتوانند اثر درمانی آن را کم کنند. این دارو همچنین ممکن است بر غلظت برخی داروهای دیگر در بدن اثر بگذارد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخل خطرناک پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
پالبوسیکلیب میتواند برای جنین آسیبزا باشد و مصرف آن در دوران بارداری توصیه نمیشود؛ زنانی که احتمال بارداری دارند باید در طول درمان و مدتی پس از پایان آن از یک روش پیشگیری مطمئن استفاده کنند، و اگر همسر مرد نیز تحت درمان است، همین احتیاط توصیه میشود. در صورت وقوع بارداری در حین درمان، باید بلافاصله به پزشک اطلاع داده شود. اطلاعات کافی دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر در دست نیست، به همین دلیل شیردهی در طول درمان و مدتی پس از آن معمولاً توصیه نمیشود؛ تصمیم نهایی در همهٔ این موارد باید با نظر پزشک متخصص گرفته شود.
نگهداری
پالبوسیکلیب را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهٔ اصلی خودش و دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی. پیش از هر مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و از مصرف داروی تاریخگذشته یا آسیبدیده خودداری کنید. چون این دارو از گروه داروهای ضدسرطان است، داروی اضافه یا تاریخگذشته را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 125 mg |
| کپسول | 75 mg |
| کپسول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۵ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پالبوسیکلیب درمان قطعی سرطان پستان است؟
۰۲چرا باید مرتب آزمایش خون بدهم؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم یا بعد از خوردن آن استفراغ کنم، چه کار کنم؟
۰۴آیا مصرف گریپفروت در طول درمان مشکلی ایجاد میکند؟
۰۵چرا داروی من گاهی بهصورت کپسول و گاهی قرص است و آیا فرقی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۹۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۵ برند از ۱۲ سازنده، در گروه L01XE. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.