پاکریتینیب
پاکریتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان از گروه مهارکنندههای کیناز است. با کاهش پیامرسانی غیرطبیعی در سلولهای خونساز، به کنترل میلوفیبروز کمک میکند.
برای درمان بزرگسالان مبتلا به میلوفیبروز اولیه یا ثانویه با خطر متوسط یا زیاد و شمارش پلاکت کمتر از ۵۰٬۰۰۰ در هر میکرولیتر بهکار میرود. هدف اصلی، کاهش بزرگی طحال و علائم بیماری است.
مهمترین خطرهای شناختهشدهٔ پاکریتینیب خونریزی، اسهال شدید و کمآبی، افت شمارش سلولهای خونی و اختلال ریتم قلب است؛ دربارهٔ لخته، عوارض قلبی و بدخیمیهای ثانویه نیز هشدارهای گروهی وجود دارد. درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف یکطرفه، غش یا خونریزی بندنیامدنی نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
اگر سابقهٔ خونریزی، لخته، سکته یا بیماری قلبی، اختلال ضربان، عفونت، بیماری کبد یا کلیه دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. اسهال مداوم، تب، کبودی غیرعادی، کاهش ادرار یا هر علامت جدید را سریع گزارش کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پاکریتینیب یک مهارکنندهٔ خوراکی چند کیناز و داروی ضدسرطان است که مسیرهای مرتبط با ژانوسکیناز ۲ و برخی پیامرسانهای التهاب و خونسازی را مهار میکند. این اثر میتواند فعالیت غیرطبیعی بیماری را کم کند و به کاهش بزرگی طحال و علائم میلوفیبروز کمک کند. کاربرد اصلی آن در بزرگسالان مبتلا به میلوفیبروز اولیه یا ثانویه با خطر متوسط یا زیاد و پلاکت کمتر از ۵۰٬۰۰۰ در هر میکرولیتر است. فرآوردهٔ معرفیشده به شکل کپسول با قدرت ۱۰۰ میلیگرم است و نام تجاری ایرانی اعلامشده برای آن لوسیپک است.
موارد مصرف
- میلوفیبروز اولیه با خطر متوسط یا زیاد و پلاکت کمتر از ۵۰٬۰۰۰ در هر میکرولیتر
- میلوفیبروز ثانویه پس از پلیسیتمی ورا با خطر متوسط یا زیاد و پلاکت کمتر از ۵۰٬۰۰۰ در هر میکرولیتر
- میلوفیبروز ثانویه پس از ترومبوسیتمی اساسی با خطر متوسط یا زیاد و پلاکت کمتر از ۵۰٬۰۰۰ در هر میکرولیتر
- کاهش بزرگی طحال ناشی از میلوفیبروز
- کاهش علائم مرتبط با میلوفیبروز مانند احساس پری یا درد سمت چپ شکم، خستگی و تعریق شبانه
روش مصرف
پاکریتینیب را فقط طبق نسخه و برنامهٔ متخصص خون مصرف کنید؛ مقدار و مدت درمان بر پایهٔ وضعیت بیماری و آزمایشها تنظیم میشود. کپسول را کامل با آب ببلعید و آن را باز، خرد یا نجوید؛ مصرف آن با غذا یا بدون غذا ممکن است، مگر اینکه پزشک یا بروشور داخل جعبه دستور دیگری داده باشد. نوبتها را هر روز در زمانهای تقریباً ثابت انجام دهید. اگر نوبتی را فراموش کردید، نوبت بعدی را در زمان مقرر مصرف کنید و برای جبران، مقدار اضافی نخورید. در صورت شل شدن مدفوع یا اسهال، دستور تیم درمان برای شروع داروی ضداسهال و جبران مایعات را اجرا کنید. درمان را ناگهانی قطع یا خودسرانه کموزیاد نکنید، چون علائم میلوفیبروز ممکن است پس از قطع ناگهانی تشدید شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به پاکریتینیب یا اجزای کپسول حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید.
- خونریزی فعال، سابقهٔ خونریزی شدید، کبودی آسان یا برنامهٔ عمل و اقدام تهاجمی را پیش از شروع درمان مطرح کنید؛ زمان قطع و شروع مجدد دارو پیش از عمل باید توسط تیم درمان تعیین شود.
- سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا مغزی، لخته، بیماری قلبی، نامنظمی ضربان، غش، پایین بودن پتاسیم، سیگار فعلی یا قبلی و سرطان دیگری را بگویید؛ آزمایش خون و نوار قلب پیش و حین درمان طبق برنامه انجام میشود.
- عفونت فعال یا تب، اسهال یا مدفوع شل، تهوع و استفراغ مداوم را پیش از شروع درمان اطلاع دهید؛ عفونت شدید باید ابتدا ارزیابی و درمان شود.
- اگر بیماری کبد یا کلیه، بهویژه نارسایی شدید، دارید، پزشک باید مناسببودن دارو و نیاز به تغییر درمان را بررسی کند.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای گیاهی و مکملها را ارائه دهید و بارداری، قصد بارداری، شیردهی یا قصد فرزندآوری را نیز مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- اسهال
- کاهش پلاکت خون
- تهوع و استفراغ
- کمخونی
- تورم مچ پاها، ساقها یا پاها
- خونریزی غیرعادی یا شدید، کبودی گسترده، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی یا سردرد شدید ناگهانی را فوراً گزارش کنید؛ خونریزیای که بند نمیآید نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- اسهال شدید، تشنگی شدید، خشکی دهان، کاهش ادرار، سرگیجه یا ناتوانی در نوشیدن میتواند نشانهٔ کمآبی و آسیب کلیه باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب نامنظم، احساس سبکی سر یا غش میتواند نشانهٔ اختلال ریتم قلب باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس، عرق سرد، درد فک یا بازو، ضعف یکطرفه یا اختلال گفتار نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
- تورم، درد یا حساسیت یکطرفهٔ ساق، تنگی نفس ناگهانی یا درد ناگهانی قفسهٔ سینه میتواند نشانهٔ لخته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، ضعف شدید، سرفهٔ جدید، تنگی نفس، زخم یا تاول دردناک پوستی و سایر نشانههای عفونت را سریع گزارش کنید؛ در صورت بدحالشدن یا دشواری تنفس، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پاکریتینیب را میتوان طبق نسخه با غذا یا بدون غذا مصرف کرد و تداخل غذایی مشخصی برای آن شناخته نشده است. برخی داروهای ضدقارچ مانند ایتراکونازول و کتوکونازول و بعضی آنتیبیوتیکها میتوانند مقدار پاکریتینیب را بالا ببرند؛ برخی داروهای ضدتشنج مانند کاربامازپین و فنیتوئین میتوانند اثر آن را کم کنند و بعضی از این ترکیبها ممنوعاند. داروهایی که ریتم قلب را تغییر میدهند، رقیقکنندههای خون و داروهای ضدپلاکت میتوانند خطر اختلال ضربان یا خونریزی را بیشتر کنند. پاکریتینیب ممکن است مقدار دیگوکسین و رزوواستاتین را تغییر دهد و اثر برخی روشهای جلوگیری هورمونی را کم کند؛ در طول درمان و تا ۳۰ روز پس از آخرین نوبت، روش غیرهورمونی یا جایگزین را با پزشک انتخاب کنید. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ ایمنی پاکریتینیب در بارداری وجود ندارد و در مطالعات حیوانی آسیب جنینی و از دست رفتن جنین دیده شده است؛ اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، پیش از شروع یا ادامهٔ درمان با متخصص تصمیم بگیرید. شیردهی در طول درمان و تا ۲ هفته پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود. پاکریتینیب ممکن است باروری مردان را کاهش دهد.
نگهداری
کپسولها را در دمای اتاق، کمتر از ۳۰ درجه، در بستهبندی اصلی، با درِ کاملاً بسته و دور از نور و رطوبت نگه دارید. دارو را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی بگذارید و تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱پاکریتینیب برای کدام نوع میلوفیبروز تجویز میشود؟
۰۲چرا با وجود پلاکت پایین، در طول درمان پاکریتینیب آزمایش خون لازم است؟
۰۳اگر هنگام مصرف پاکریتینیب اسهال بگیرم چه کنم؟
۰۴اگر یک نوبت پاکریتینیب را فراموش کردم، چه کنم؟
۰۵آیا میتوان کپسول پاکریتینیب را باز کرد یا درمان را ناگهان قطع کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.