رزوواستاتین
رزوواستاتین (Rosuvastatin) دارویی از گروه استاتینهاست که با کاهش ساخت کلسترول در کبد، سطح چربیهای خون را پایین میآورد.
بیشتر برای کاهش کلسترول بد (LDL) و چربیهای خون، و پیشگیری از حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی در افراد دارای خطر بیماریهای قلبی-عروقی تجویز میشود.
در موارد نادر میتواند به عضلات یا کبد آسیب برساند؛ بروز درد شدید عضلانی، ضعف غیرعادی یا زردیِ پوست و چشم نیاز به مراجعهٔ سریع به پزشک دارد.
اگر باردار هستید یا شیر میدهید، بیماری کبدی یا کلیوی دارید، یا داروی دیگری (بهویژه سیکلوسپورین یا سایر داروهای کاهندهٔ چربی خون) مصرف میکنید، پیش از شروع حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
رزوواستاتین (Rosuvastatin) از خانوادهٔ داروهای استاتین و مهارکنندهٔ آنزیم سازندهٔ کلسترول در کبد (HMG-CoA Reductase) است و در ایران با نامهای تجاریای مانند رزوتکس و کرستور نیز عرضه میشود. با کاهش ساختِ کلسترول در کبد، این دارو کمک میکند کلسترول بد (LDL) بیشتری از خون برداشته شود؛ در نتیجه کلسترول کل و چربیهای خون کاهش مییابد و کلسترول خوب (HDL) اندکی افزایش پیدا میکند. هدف اصلی از مصرف آن، کاهش خطر بلندمدتِ بیماریهای قلبی-عروقی مانند حملهٔ قلبی و سکتهٔ مغزی است، نه رفع یک علامتِ زودگذر. این دارو بهصورت قرص و در قدرتهای گوناگون عرضه میشود و نوع و مقدار مناسب برای هر فرد را پزشک تعیین میکند.
موارد مصرف
- کاهش کلسترول بد (LDL) و چربیهای خون در افراد مبتلا به کلسترول بالا
- پیشگیری اولیه از بیماریهای قلبی-عروقی در افراد دارای عوامل خطر (مانند سن بالا، فشار خون بالا یا سابقهٔ خانوادگی)
- پیشگیری ثانویه در افرادی که سابقهٔ حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی یا بیماری عروق کرونر دارند
- درمان اختلال چربی خون ترکیبی (افزایش همزمان کلسترول و تریگلیسیرید)
- درمان هیپرکلسترولمی خانوادگی، از جمله در برخی نوجوانان زیر نظر پزشک متخصص
- کند کردن روند رسوب چربی در دیوارهٔ رگها (تصلب شرایین)
روش مصرف
رزوواستاتین معمولاً روزی یکبار مصرف میشود و برخلاف برخی استاتینهای قدیمیتر، نیازی به مصرف حتمی در شب ندارد؛ میتوان آن را در هر ساعتی از شبانهروز که برایتان راحتتر است میل کرد، همراه غذا یا بدون غذا. آنچه اهمیت دارد مصرف منظم و در یک ساعت مشخص هر روز است تا اثر آن روی کلسترول خون حفظ شود. حتی اگر حالتان خوب باشد یا نتیجهٔ آزمایش خونتان بهتر شده باشد، نباید بدون هماهنگی با پزشک آن را قطع کنید، زیرا با قطع دارو اثر کاهندهٔ کلسترول از بین میرود. مقدار دقیق و مدت مصرف را فقط پزشک، بر اساس نسخه و شرایط شما، مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
کاهش کلسترول بد در هیپرکلسترولمی اولیه
همراه رژیم غذایی مصرف شود؛ با یا بدون غذا و در هر زمان از روز قابل مصرف است.
پیشگیری اولیه از بیماریهای قلبیعروقی
در کنار رژیم غذایی، فعالیت بدنی و کنترل فشارخون و سایر عوامل خطر؛ درمان معمولاً طولانیمدت است.
پیشگیری ثانویه پس از حملهٔ قلبی، سکتهٔ مغزی یا بیماری عروق کرونر
معمولاً بهصورت طولانیمدت ادامه مییابد؛ با یا بدون غذا قابل مصرف است.
اختلال چربی خون ترکیبی
همراه رژیم غذایی کاهندهٔ چربی؛ با یا بدون غذا و در هر زمان از روز قابل مصرف است.
هیپرکلسترولمی خانوادگی ناهموزیگوت یا هموزیگوت
رژیم غذایی کاهندهٔ چربی باید ادامه یابد؛ مصرف در کودکان و نوجوانان فقط با پایش پزشک متخصص انجام شود.
کند کردن پیشرفت تصلب شرایین
همراه رژیم غذایی و کنترل سایر عوامل خطر؛ درمان معمولاً طولانیمدت و با پایش دورهای چربی خون است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به رزوواستاتین یا سایر استاتینها حساسیت داشتهاید
- اگر بیماری کبدی فعال یا افزایش مداوم و بدون علتِ آنزیمهای کبدی دارید
- اگر بیماری کلیوی دارید یا عملکرد کلیهتان کاهش یافته است
- اگر سابقهٔ بیماری یا ضعف عضلانی، یا کمکاری تیروئید کنترلنشده دارید
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی خود، بهویژه سیکلوسپورین، وارفارین و سایر داروهای کاهندهٔ چربی خون، را به پزشک یا داروساز بگویید
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد یا کوفتگیِ خفیفِ عضلانی
- تهوع یا ناراحتیِ خفیفِ معده
- یبوست یا اختلال گوارشیِ خفیف
- ضعف یا سرگیجهٔ خفیف
- درد، حساسیت یا ضعف شدید و غیرعادیِ عضلانی، بهویژه همراه با تب یا ادرار تیره؛ در این حالت سریع به پزشک مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید، زیرا میتواند نشانهٔ آسیب جدیِ عضلانی باشد.
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرار تیره، خستگیِ شدید یا درد بالا-راستِ شکم؛ این علائم میتوانند نشانهٔ مشکل کبدی باشند و باید سریع به پزشک اطلاع دهید.
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لبها یا زبان، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این شرایط فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- افزایش غیرمنتظرهٔ قند خون یا تشنگی و دفع ادرار بیشازحد؛ در صورت بروز، پزشک باید قند خونتان را بررسی کند.
- بیحسی، گزگز یا ضعف غیرعادی در دست و پا؛ این علامت نیاز به بررسی پزشک دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
رزوواستاتین میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با سیکلوسپورین (از داروهای سرکوبکنندهٔ سیستم ایمنی) سطح خونیِ رزوواستاتین را بهشدت بالا میبرد و معمولاً توصیه نمیشود. ترکیب آن با جمفیبروزیل یا سایر فیبراتها، و نیز برخی داروهای ضدویروسیِ اچآیوی، میتواند خطر آسیب عضلانی را افزایش دهد. رزوواستاتین ممکن است اثر داروهای ضدانعقاد خون مانند وارفارین را تقویت کند و نیازمند کنترل دقیقتر آزمایش انعقاد خون باشد. آنتیاسیدهای حاوی آلومینیوم یا منیزیم نیز میتوانند جذب این دارو را کم کنند، پس بهتر است فاصلهٔ زمانی مناسبی میان مصرف آنها رعایت شود. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هر تداخل احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرف رزوواستاتین در دوران بارداری توصیه نمیشود، زیرا کلسترول برای رشد طبیعیِ جنین لازم است و ایمنیِ این دارو در بارداری تأیید نشده است؛ اگر باردارید یا برنامهریزی برای بارداری دارید، حتماً موضوع را با پزشک در میان بگذارید تا دربارهٔ قطع یا جایگزینیِ دارو تصمیمگیری شود. دربارهٔ دوران شیردهی نیز اطلاعات کافی برای اطمینان از بیخطر بودنِ آن در دست نیست، بنابراین مصرف آن در این دوران باید فقط با نظر و تجویز پزشک باشد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. آن را دور از دسترس و دیدِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 20 mg |
| قرص | 10 mg |
| قرص | 5 mg |
| قرص | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴۷ برند از ۴۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا باید رزوواستاتین را حتماً شبها مصرف کنم؟
۰۲اگر آزمایش خونم نشان داد کلسترولم طبیعی شده، میتوانم دارو را قطع کنم؟
۰۳درد عضلانی که دارم طبیعی است یا نگرانکننده؟
۰۴آیا مصرف رزوواستاتین همراه با قرصهای ضداسیدِ معده مشکلی دارد؟
۰۵آیا در دوران مصرف این دارو باید آزمایش خاصی بدهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۳۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴۷ برند از ۴۰ سازنده، در گروه C10AA07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.