نیلوتینیب
نیلوتینیب یک داروی هدفمند ضدسرطان از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است. این دارو پروتئین غیرطبیعی عامل رشد سلولهای لوسمی را مهار میکند.
بیشتر برای درمان لوسمی میلوئید مزمنِ دارای کروموزوم فیلادلفیا در مرحلهٔ مزمن استفاده میشود؛ هم در برخی بیماران تازهتشخیصدادهشده و هم در صورت مقاومت یا عدم تحمل درمان قبلی. در بزرگسالان، بعضی موارد مرحلهٔ شتابیافته نیز با نظر متخصص درمان میشوند.
نیلوتینیب میتواند ریتم قلب را تغییر دهد و بر شمارش سلولهای خون، کبد، قند و چربی خون اثر بگذارد؛ آزمایشها و نوار قلب را طبق برنامه انجام دهید. دارو را همراه غذا یا گریپفروت مصرف نکنید.
اگر سابقهٔ بینظمی ضربان قلب، غش، بیماری قلبی، بیماری کبد یا لوزالمعده، دیابت، چربی خون بالا یا هپاتیت ب دارید، پیش از شروع اطلاع دهید. هر دارو، مکمل یا فرآوردهٔ گیاهی جدید را پیش از مصرف بررسی کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نیلوتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان است که به شکل کپسول مصرف میشود. این دارو از گروه مهارکنندههای تیروزینکیناز است و فعالیت پروتئین غیرطبیعیِ ایجادشده در سلولهای لوسمیِ دارای کروموزوم فیلادلفیا را مهار میکند. هدف آن کنترل رشد سلولهای لوسمی میلوئید مزمن است. درمان با نیلوتینیب به پایش شمارش سلولهای خون، عملکرد کبد و لوزالمعده، قند و چربی خون و وضعیت قلب نیاز دارد.
موارد مصرف
- درمان لوسمی میلوئید مزمنِ دارای کروموزوم فیلادلفیا در مرحلهٔ مزمن، در برخی بیماران تازهتشخیصدادهشده
- درمان لوسمی میلوئید مزمنِ دارای کروموزوم فیلادلفیا در مرحلهٔ مزمن یا شتابیافتهٔ بزرگسالان، وقتی درمان قبلی مانند ایماتینیب مؤثر نبوده یا قابلتحمل نباشد
- درمان برخی کودکان مبتلا به لوسمی میلوئید مزمنِ دارای کروموزوم فیلادلفیا در مرحلهٔ مزمن، طبق تصمیم متخصص خون و سرطان کودکان
روش مصرف
نیلوتینیب را دقیقاً طبق نسخه و زمانبندی تعیینشده مصرف کنید. کپسول را کامل با آب ببلعید و آن را نجوید یا خرد نکنید؛ دارو باید با معدهٔ خالی مصرف شود، چون غذا جذب آن را افزایش میدهد و میتواند خطر عوارض قلبی را بیشتر کند. معمولاً باید حداقل حدود دو ساعت از وعدهٔ غذایی قبلی گذشته باشد و تا حدود یک ساعت پس از مصرف غذا نخورید؛ دستور فرآوردهٔ در دسترس و نظر تیم درمان مقدم است. نوبتها را منظم نگه دارید و برای نوبت فراموششده مقدار اضافی مصرف نکنید. اگر بلع کپسول دشوار است، پیش از بازکردن آن از داروساز دربارهٔ روش مجاز همان فرآورده بپرسید. قطع یا تغییر درمان فقط با برنامهٔ متخصص انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به نیلوتینیب یا هرکدام از اجزای کپسول حساسیت دارید، اطلاع دهید.
- سابقهٔ بینظمی ضربان، غش، ضربان آهسته، بیماری قلبی، حملهٔ قلبی یا فشارخون کنترلنشده را بگویید؛ ممکن است نوار قلب و بررسی املاح خون لازم باشد.
- اگر بیماری کبد یا کلیه، التهاب لوزالمعده، هپاتیت ب یا ناقل بودن این ویروس را دارید، پیش از شروع مطرح کنید.
- اگر دیابت، افزایش چربی خون یا سابقهٔ بیماریهای عروقی دارید، پزشک باید بداند. آزمایش شمارش سلولهای خون، کبد، لوزالمعده، قند و چربی و در کودکان پایش رشد طبق برنامه انجام میشود.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه کنید؛ بهویژه داروهای قلبی، ضدتشنج، ضدعفونت، کاهندهٔ اسید معده و چربی خون.
- در صورت بارداری، احتمال بارداری، برنامه برای بارداری یا شیردهی، پیش از شروع درمان اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- تهوع، استفراغ یا ناراحتی بالای شکم
- اسهال یا یبوست
- سردرد یا سرگیجهٔ خفیف
- خستگی یا احساس ضعف
- بثورات پوستی، خارش یا ریزش مو
- درد عضله، مفصل یا کمر
- غش، سرگیجهٔ شدید، تپش قلب، ضربان نامنظم، درد سینه، تنگی نفس ناگهانی، تورم یا افزایش سریع وزن؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، گلودرد، زخم دهان یا ضعف شدید میتواند نشانهٔ کاهش سلولهای دفاعی خون باشد؛ فوراً با تیم درمان تماس بگیرید و در بدحالی به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی آسان، لکههای خونریزی زیر پوست، خونریزی غیرعادی، مدفوع سیاه یا خون در ادرار نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است؛ در خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، خارش شدید یا درد سمت راست بالای شکم میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ فوراً به پزشک اطلاع دهید.
- درد شدید یا مداوم شکم، بهویژه همراه تهوع و استفراغ، میتواند با التهاب لوزالمعده مرتبط باشد؛ برای ارزیابی فوری مراجعه کنید.
- تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، خسخس یا تنگی نفس میتواند نشانهٔ حساسیت شدید باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
گریپفروت و آب گریپفروت مصرف نکنید. برخی داروهای ضدقارچ و آنتیبیوتیکها، مانند کتوکونازول، ایتراکونازول، وریکونازول و کلاریترومایسین، و برخی داروهای ضدتشنج، مانند فنیتوئین، کاربامازپین و فنوباربیتال، میتوانند مقدار اثر نیلوتینیب را تغییر دهند؛ ریفامپین و علف چای نیز ممکن است اثر آن را کم کنند. برخی داروهای قلبی و داروهای مؤثر بر ریتم قلب خطر بینظمی ضربان را بالا میبرند و بعضی داروهای چربی خون ممکن است خطر آسیب عضلانی را بیشتر کنند. داروهای کاهندهٔ اسید معده نیز ممکن است به زمانبندی یا پایش نیاز داشته باشند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو و داروی جدید، حتی بدون نسخه، خودسرانه شروع یا قطع نکن.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
نیلوتینیب در بارداری معمولاً توصیه نمیشود مگر اینکه ضرورت پزشکی داشته باشد و میتواند به جنین آسیب برساند. در صورت امکان بارداری، در طول درمان و تا دو هفته پس از پایان آن از روش پیشگیری بسیار مؤثر استفاده کنید و در صورت بارداری یا قصد آن، پیش از هر تغییر با متخصص صحبت کنید. بهدلیل نامشخصبودن ورود دارو به شیر و خطر احتمالی برای نوزاد، شیردهی در طول درمان و تا دو هفته پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود.
نگهداری
کپسولها را در بستهٔ اصلی، در دمای کمتر از ۳۰ درجهٔ سانتیگراد و دور از رطوبت نگه دارید؛ از نگهداری در حمام خودداری کنید. دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید و پس از تاریخ انقضا یا در صورت آسیبدیدن بستهبندی مصرف نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 200 mg |
| کپسول | 150 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۶ برند از ۱۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا نیلوتینیب را نباید همراه غذا مصرف کرد؟
۰۲آیا میتوانم هنگام مصرف نیلوتینیب گریپفروت بخورم؟
۰۳اگر یک نوبت نیلوتینیب را فراموش کردم چه کنم؟
۰۴آیا با بهتر شدن آزمایش خون میتوانم نیلوتینیب را قطع کنم؟
۰۵اگر بعد از مصرف نیلوتینیب تپش قلب یا غش داشتم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۶ برند از ۱۶ سازنده، در گروه L01XE08. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.