نراتینیب
نراتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان از گروه مهارکنندههای تیروزین کیناز است. با مهار گیرندههای رشد، بهویژه اچئیآر۲، پیامهای رشد سلولهای سرطانی پستان را کاهش میدهد.
بیشتر برای درمان کمکیِ ادامهدارِ سرطان پستان زودرسِ اچئیآر۲ مثبت پس از درمان مبتنی بر تراستوزوماب استفاده میشود. در برخی نظامهای درمانی، همراه کاپسیتابین برای سرطان پستان اچئیآر۲ مثبت پیشرفته یا منتشرشده نیز بهکار میرود.
مهمترین خطر نراتینیب اسهال شدید و کمآبی، بهویژه در هفتههای اول درمان، است؛ برنامه پیشگیری و درمان ضداسهال باید دقیقاً طبق دستور تیم سرطان اجرا شود. پایش منظم آزمایشهای کبدی نیز اهمیت دارد.
پیش از شروع، بیماریهای کبدی، گوارشی، کلیوی یا قلبی، بارداری و شیردهی و فهرست کامل داروها و مکملها را اطلاع دهید. اسهال شدید یا مداوم، زردی، کاهش ادرار، غش یا تنگی نفس نیازمند تماس فوری با پزشک یا مراجعه فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
نراتینیب یک داروی خوراکی ضدسرطان و مهارکنندهٔ تیروزین کیناز است که به شکل قرص مصرف میشود. این دارو با اتصال پایدار به چند گیرندهٔ رشد سلولی، بهویژه گیرندهٔ اچئیآر۲، پیامهای رشد و تکثیر سلولهای سرطانی را مهار میکند. کاربرد اصلی آن درمان کمکیِ ادامهدارِ بزرگسالان مبتلا به سرطان پستان زودرسِ اچئیآر۲ مثبت پس از درمان مبتنی بر تراستوزوماب است؛ در برخی مجوزها وضعیت گیرندههای هورمونی نیز در انتخاب بیمار اهمیت دارد. در برخی نظامهای درمانی، نراتینیب همراه کاپسیتابین برای بیماری پیشرفته یا منتشرشده نیز بهکار میرود. نرلینکس یکی از نامهای تجاری این دارو است.
موارد مصرف
- درمان کمکیِ ادامهدار برای کاهش خطر عود سرطان پستان زودرسِ اچئیآر۲ مثبت پس از درمان مبتنی بر تراستوزوماب
- همراه با کاپسیتابین برای سرطان پستان اچئیآر۲ مثبت پیشرفته یا منتشرشده، پس از دستکم دو درمان قبلی ضد اچئیآر۲ در بیماری منتشرشده و در صورت تأیید متخصص و پروتکل درمانی
روش مصرف
مقدار، زمانبندی و مدت درمان را نسخهٔ متخصص سرطان تعیین میکند. قرص را طبق نسخه همراه غذا و تقریباً در ساعت ثابت، با آب ببلعید؛ آن را نجوید، خرد نکنید یا نصف نکنید. برنامهٔ پیشگیری یا درمان اسهال، مصرف مایعات و املاح و هرگونه تغییر مقدار باید دقیقاً بر اساس دستور تیم درمان باشد. اگر یک نوبت فراموش شد، آن نوبت را جبران نکنید و نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کنید؛ پس از استفراغ نیز بدون دستور، مصرف را تکرار نکنید. در صورت تجویز همراه کاپسیتابین، برنامهٔ هر دو دارو جداگانه رعایت شود و وقفه یا قطع نراتینیب فقط با نظر متخصص باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به نراتینیب یا مواد تشکیلدهندهٔ قرص حساسیت داشتهاید، پیش از شروع اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماری کبدی، زردی، هپاتیت یا افزایش آنزیمهای کبدی را بیان کنید؛ آزمایشهای کبدی پیش از شروع و در طول درمان لازم است.
- اگر اسهال مزمن یا بیماری قابلتوجه گوارشی دارید، آن را مطرح کنید؛ اسهال نراتینیب میتواند شدید شود و به کمآبی بینجامد.
- سابقهٔ نارسایی کلیه، بهویژه نارسایی شدید یا دیالیز، و نیز سابقهٔ کمآبی را اطلاع دهید؛ سالمندان در صورت اسهال بیشتر در معرض عوارض کلیوی هستند.
- سابقهٔ نارسایی قلبی، بیماری قلبی یا کاهش قدرت پمپاژ قلب را بگویید؛ ممکن است پایش عملکرد قلب لازم باشد.
- اگر باردارید، احتمال یا قصد بارداری دارید یا شیردهید، و نیز اگر دارو، مکمل یا فرآوردهٔ گیاهی مصرف میکنید، پیش از شروع مطرح کنید.
عوارض احتمالی
- اسهال، بهویژه در هفتههای اول؛ ممکن است در بعضی افراد شدید شود
- تهوع، استفراغ، دلدرد یا سوءهاضمه
- خستگی، کاهش اشتها و کاهش وزن
- بثورات پوستی، خشکی پوست یا تغییرات ناخن
- التهاب یا زخم دهان
- گرفتگی عضلات، سرگیجه یا نفخ شکم
- اسهال آبکی شدید یا مداوم، بهخصوص همراه ضعف، سرگیجه، تب، غش، تشنگی شدید، خشکی دهان یا کاهش ادرار: داروی ضداسهال و مایعات را فقط طبق برنامهٔ درمانی مصرف کنید؛ در صورت شدت یا علائم کمآبی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، درد قسمت بالای راست شکم، تهوع یا استفراغ شدید، خستگی غیرعادی، خارش، تب یا بثورات میتواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ همان روز برای ارزیابی فوری پزشکی اقدام کنید.
- استفراغ مکرر، ناتوانی در نوشیدن مایعات، بیحالی شدید، گیجی یا کاهش محسوس ادرار میتواند نشانهٔ کمآبی و آسیب کلیه باشد؛ فوراً ارزیابی پزشکی لازم است.
- تورم صورت، لب یا زبان، تنگی نفس، کهیر گسترده، تاول یا کندهشدن پوست: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس جدید، تورم پاها، تپش قلب یا کاهش واضح توان فعالیت، بهویژه با سابقهٔ بیماری قلبی، باید سریع بررسی شود؛ ممکن است پایش عملکرد قلب لازم باشد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
نراتینیب بیشتر در کبد تجزیه میشود؛ برخی داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول و ایتراکونازول، بعضی آنتیبیوتیکها مانند کلاریترومایسین، برخی داروهای قلبی و داروهای ضدویروس میتوانند سطح آن را بالا ببرند. ریفامپیسین، کاربامازپین، فنیتوئین، فنوباربیتال و علف چای ممکن است اثر آن را کم کنند. امپرازول و داروهای همگروه کاهشدهندهٔ اسید معده معمولاً نباید همزمان مصرف شوند؛ ضداسیدها و داروهای مهارکنندهٔ گیرندهٔ اچ۲ به فاصلهٔ زمانی مناسب نیاز دارند. از گریپفروت و آب آن پرهیز کنید و بهتر است انار و آب انار نیز در طول درمان مصرف نشود. نراتینیب ممکن است سطح برخی داروهای حساس مانند دیگوکسین را افزایش دهد. الکل تداخل اختصاصی قطعی ندارد، اما میتواند تهوع، استفراغ، اسهال، کمآبی و فشار بر کبد را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
نراتینیب بر اساس دادههای حیوانی میتواند به جنین آسیب بزند و در بارداری فقط در شرایطی که متخصص ضرورت بداند استفاده میشود. اگر امکان بارداری وجود دارد، پیش از شروع درمان موضوع را مطرح کنید و از روش مؤثر پیشگیری در طول درمان و دستکم یک ماه پس از آخرین مصرف استفاده کنید؛ مردان دارای شریک با امکان بارداری نیز تا سه ماه پس از آخرین مصرف به پیشگیری نیاز دارند. معلوم نیست دارو وارد شیر انسان میشود یا نه، اما بهدلیل احتمال عارضهٔ جدی برای شیرخوار، در دوران درمان و دستکم یک ماه پس از آن شیردهی انجام نشود.
نگهداری
در دمای اتاق، ترجیحاً حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه، در ظرف اصلی و کاملاً بسته و دور از رطوبت، گرمای زیاد و نور مستقیم نگهداری کنید. آن را در حمام یا خودرو نگذارید، دور از دسترس کودکان قرار دهید و تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا نراتینیب برای هر نوع سرطان پستان مناسب است؟
۰۲آیا اسهال با نراتینیب طبیعی است؟
۰۳آیا میتوان نراتینیب را با امپرازول یا داروی ضداسید مصرف کرد؟
۰۴اگر یک نوبت نراتینیب را فراموش کردم چه کنم؟
۰۵آیا نراتینیب همراه کاپسیتابین مصرف میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۳ سازنده، در گروه L01XE45. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.